KÖHNƏ VERSİYA            

Diaspor və lobbi faktoru Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərini daha güclü hala gətirir...

Image

Ötən əsrin 90-cı illərindən etibarən Azərbaycanda yaşanan siyasi və iqtisadi modernləşmə ölkənin xarici siyasətinə də təsirsiz ötüşmədi. Proses bu gün də davam edir.

Ölkəmizdə bu fonda hüquqi dövlətin qurulması demokratiyanın bütün müasir institutlarının hərtərəfli öyrənilməsini və onların fəaliyyət mexanizmlərinin mənimsənilməsini tələb edir. Ölkənin siyasi sistemi ötən illə ərzində köklü islahatlara məruz qalıb. Bu fonda diqqət yetrilən mühüm məqamlardan biri də diaspor və lobbi ilə bağlıdır.

Vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı lobbiçilik fəaliyyətinə ciddi təkan verir 

Qeyd edək ki, lobbi sözü ingilis dilinə orta əsrlərdə latın dilindən daxil olub. XVII əsrin 40-cı illərində İngiltərədə bu ad Britaniya Parlamentinin İcmalar Palatasında müəyyən qanun layihələrinin qəbulu ilə maraqlanan şəxslərlə deputatların görüşlərinin keçirildiyi foye və dəhlizlərə verilməyə başlandı. ABŞ-da bu termin ilk dəfə 1808-ci ildə Konqresin protokollarında ortaya çıxdı, lakin fərqli məna daşıyırdı. Müasir elmdə lobbiçilik termini, bir qayda olaraq, müxtəlif maraq qrupları tərəfindən müsbət qərarlar əldə etmək üçün dövlət orqanlarına təsir vasitələri və üsullarının məcmusu kimi başa düşülür.  

Praktikada lobbiçilik termini ilk növbədə parlament və hökumət arasındakı münasibətləri təsvir etmək üçün istifadə olunur. Lobbiçilik demokratik ölkələrin siyasi sistemlərinin obyektiv hadisəsidir. Lobbiçilik fəaliyyətinin hüquqi əsası qanunun aliliyinin öz vətəndaşlarına qərarların qəbul edilməsində və ya hakimiyyətin legitim seçilməsi, bölüşdürülməsi sistemində bərabər və azad iştirak etmək hüququnu təmin etməsinin təminatıdır. Hökumət qərarları, bir qayda olaraq, həm ayrı-ayrı vətəndaşların, onların qruplarının, həm də əhalinin bütün təbəqələrinin mənafeyinə toxunduğundan, hüquqi münasibətlərin subyektləri obyektiv olaraq maraqlarına cavab verən kifayət qədər konkret qərarlar qəbul edilməsində  maraqlıdırlar. Siyasi proseslər zamanı konkret şəxslərin istədiyi nəticəni əldə etmək üçün dövlət strukturlarına, məmurlara, ictimai rəyə təzyiq göstərməyə çalışdığını güman etmək məntiqlidir. Lobbiçilik siyasi-hüquqi hadisə kimi müəyyən xüsusiyyətlərə malikdir. Lobbi qrupları, ilk növbədə, vətəndaşlarla dövlət arasında vasitəçilik funksiyasını yerinə yetirirlər. Bu funksiya informasiya mübadiləsini nəzərdə tutur: ictimai maraqların dövlət orqanlarına çatdırılması. İkincisi, lobbi qrupu “ictimai maraqların plüralizminin təşkili” funksiyasını yerinə yetirir. Lobbiçilik cəmiyyət üçün sadəcə ona görə sərfəlidir ki, siyasi qərarlarda rəsmiləşdirilən və demokratik prosedurlar çərçivəsində həyata keçirilən qrup maraqlarının müqayisəsi real, effektiv nəzarət və tarazlıq sistemi yaradır. Üçüncüsü, lobbiçilik özünəməxsus şəkildə təmsilçilik sistemini tamamlayır, bunu başqa yolla edə bilməyən qrupların siyasi qərarların qəbulu və həyata keçirilməsində iştirakına şərait yaradır. Bu səbəbdən lobbiçilik indi getdikcə daha çox hökumət və cəmiyyət arasında münasibətlərin zəruri, təbii və hüquqi aləti kimi başa düşülür. Bu durumda Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı vətəndaşlara hökumət qərarlarının qəbuluna qanuni təsir göstərmək, dövlət işlərinin idarə edilməsində iştirak etmək və hakimiyyətə nəzarət etmək üçün daha böyük hüquqlar, azadlıqlar və imkanlar təmin etmək yolu ilə gedir. Bu baxımdan Qərb ölkələrinin demokratik siyasi sistemlərinin nəzərə çarpan elementinə çevrilmiş lobbiçilik institutuna ölkə cəmiyyətinin göstərdiyi maraq başadüşüləndir. Bəllidir ki, lobbiçilik ABŞ-ın siyasi sisteminin bir hissəsidir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, neft sənayesindən tutmuş əczaçılıq və müdafiə sənayesinə qədər hər bir sektorun öz lobbiçiləri var. Konqresdə qanunvericilərin lobbiçiliyi ilə yanaşı, “xüsusi maraq qrupları” icra hakimiyyə­tinə təsir göstərməyə çalışırlar. Çünki onların müştərilərinin taleyi konkret qa­nunun necə şərh edilməsindən və ya həyata keçirilməsindən asılıdır. ABŞ-da lobbiçilik ən nüfuzlu siyasi institutlar­dan biridir. Bu təcrübədən Azərbaycanın da istifadəsi məqbul hesab olunur.

Lobbi və diasporanın koordinasiyalı işbirliyi mühüm şərtdir 

Beləliklə, müasir vətəndaş cəmiyyəti dövlət qərarlarının qəbulu və sonradan həyata keçirilməsi mexanizminin tərkib hissəsi olan geniş lobbiçilik fəaliyyəti təcrübəsi ilə xarakterizə olunur. Ölkəmizdə dərin siyasi və iqtisadi transformasiyalar fonunda baş verən vətəndaş cəmiyyətinin yeniləşməsi şəraitində obyektiv olaraq ölkədə lobbiçilik institutunun formalaşdırılması mühüm önəmə malikdir.

Mövcud vəziyyət lobbiçilik fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsini tələb edir. Onun əsas məqsədi lobbiçilik maraqlarının təşviqi prosesini şəffaflaşdırmaqdır. Eyni zamanda, cəmiyyət və hakimiyyət orqanları arasında qarşılıqlı əlaqə prosesin mütəşəkkil, hüquqi, müsbət və rəqabətli xarakter daşıması üçün də bu vacibdir. Həm də ölkə xaricində maraqların təmini üçün lobbi fəaliyyətindən istifadə olunmalıdır. Çünki erməni diaspor və lobbisinin ölkəmizə  qarşı düşmən siyasəti hələ də davam edir. Ümumiyyətlə, ictimai diplomatiya və Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ölkələrinə, o cümlədən ABŞ-a təqdim olunması diaspor və lobbi fəaliyyətimizin vacib tərkib hissələrindən biri olmalıdır. Düzdür, bu gün lobbi və  diaspor xaricdə Azərbaycan milli maraqlarının həyata keçirilməsi və ölkə həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırılması kimi bir çox mühüm səyləri özündə ehtiva edən proseslərdə aktiv iştirak edir. Son dövrlərdə Azərbaycan mədəniyyət mərkəzlərinin formalaşdırılması, diasporanın koordinasiyalı əlaqəsi kimi mühüm məqamlar bu sahədə bir çox uğurların reallaşmasının da bariz nümunəsidir. Bu proseslərlə bərabər lobbi təşkilatları ilə işin doğru, effektiv qurulması, diasporla lobbi təşkilatlarının əlaqəli fəaliyyəti və digər məqamlarda gələcəkdə diaspor siyasəti ilə bağlı strategiyada yeni uğurlara imza atmağımıza töhfə verəcək. Ancaq bu prosesin davamlı xarakter daşıması da çox önəmlidir. 

Samirə SƏFƏROVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.







VİDEO

Borrel gethagetdə də türk düşmənçiliyini yerə qoymadı... - VİDEO

İki gündə Ermənistana ikinci şok - təcili sülh bağlanmasa... - VİDEO

Paşinyanın son hərəkətləri Qərbi qəzəbləndirdi - İrəvana xəbərdarlıq edildi... - VİDEO

“...Məktəblərdən və valideynlərdən gələn hər bir siqnala çevik reaksiya verilməlidir” - Vilayət Eyvazov

Azərbaycan BRİCS üzvlüyünə rəsmi iradəsini ortaya qoydu...

Azərbaycan-Pakistan əməkdaşlıq potensialı hələ tam işə düşməyib - Əliyev bunun üçün səfər etmişdi...

SON XƏBƏRLƏR

12.07.2024 | 23:06
Erməni müğənninin oğurladığı "Qarabağ" mahnısı "YouTube"dan silindi - BƏYANAT

12.07.2024 | 22:53
"Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərbaycan-Ermənistan sülh sazişini tamamlayacaq" - Ərdoğan

12.07.2024 | 20:53
Ermənilər arasında "tarix çəkişməsi" qızışır - kilsə cəmiyyəti “zəhərləyə” bilməyəcək...

12.07.2024 | 20:38
Rusiya Ermənistanı sözlə hədələməkdən hələ kənara çıxa bilmir - vəziyyət 2 kürsüdə oturmaqdan da pisdir...

12.07.2024 | 20:24
Azərbaycandan imtina etdi, Ukraynaya "hə" dedi - bu da Yaponiya...

12.07.2024 | 20:10
General Kərəm Mustafayev qeyri-müəyyən vəziyyətdə qalıb - aydın olan tək şey…

12.07.2024 | 19:55
Oyuncaq mağazalarında deşici gücə malik lazer fənərlər nə ixtiyarla satılır...

12.07.2024 | 19:41
Heydər Əliyevin 1994-də Kasablankada başlatdığı Kəşmirə dəstək siyasəti davam edir - ən yeni olay...

12.07.2024 | 19:27
Qərb-Gürcüstan münasibətləri gərginləşir - arada əzilən Ermənistan olacaq...

12.07.2024 | 19:14
Azərbaycanda kağız pulun yerini başqa pul tutacaq...

12.07.2024 | 19:00
“...Məktəblərdən və valideynlərdən gələn hər bir siqnala çevik reaksiya verilməlidir” - Vilayət Eyvazov

12.07.2024 | 18:47
Quraqlıq daha ciddi problemə çevrilməyə başlayır

12.07.2024 | 18:31
Azərbaycan BRİCS üzvlüyünə rəsmi iradəsini ortaya qoydu...

12.07.2024 | 18:17
Putin Ukrayna məsələsində meydan oxuyur - NATO 2025 kampaniyasına hazırlaşır...

12.07.2024 | 18:03
“Azərbaycan kəşfiyyatı ilə razılaşdı və Xankəndidə qaldı” - revanşçılar yeni repressiya dalğasına başladı...

12.07.2024 | 17:48
Azərbaycanda oğlan uşaqlarının say artımı rəqəmi ildən-ilə böyüyür...

12.07.2024 | 17:35
Azərbaycan-Pakistan əməkdaşlıq potensialı hələ tam işə düşməyib - Əliyev bunun üçün səfər etmişdi...

12.07.2024 | 17:21
Azərbaycan və Pakistan - güzəştli ticarət və 2 milyardlıq sərmayənin zamanı yetişdi...

12.07.2024 | 17:07
"İslamabadı Bakıya oxşadacağıq" - Baş nazir paytaxtın baş planını belə təqdim etdi…

12.07.2024 | 16:54
Regionlarda yeni sənaye-aqrar istehsal sahələri yaradılır - əlverişli mühit və güzəştlər öz işini görür...

12.07.2024 | 16:40
150 nəfərin deputatlığa namizədliyi təsdiqləndi...

12.07.2024 | 16:34
Naxçıvanda axtarışda olan 506 nəfər saxlandı...

12.07.2024 | 16:27
Rusiyadan sərt açıqlamalar - "soyuq müharibə"yə geri dönürük, həm Ukraynanı, həm də NATO-nu yox etməliyik...

12.07.2024 | 16:22
“Qarşılıqlı etimad üzərində qurulan Azərbaycan-Pakistan əlaqələri yeni inkişaf dövrünü yaşayır” - Vüqar Rəhimzadə

12.07.2024 | 16:18
Azərbaycanda xüsusilə ağır cinayətlər törədən 119 kriminal qrup zərərsizləşdirildi

12.07.2024 | 16:15
Astaranın qəhrəman oğlu Əli

12.07.2024 | 16:11
Fransa Ukraynaya 2 min əsgər göndərir - Rusiya hərəkətə keçdi...

12.07.2024 | 16:01
Azərbaycan Aşıqlar Birliyində yeni layihə üzərində iş gedir

12.07.2024 | 16:00
MSK deputatlığa namizədlərin qeydiyyatı prosesinə həsr olunan seminar keçirib

12.07.2024 | 15:52
Azyaşlını təhqir edən tərbiyəçi və bağça rəhbərliyi polisə çağırıldı...

12.07.2024 | 15:44
Tələbələrə nəqliyyatda güzəştlər edilə bilər...

12.07.2024 | 15:38
QHT üç aylıq layihə həyata keçirir

12.07.2024 | 15:28
Sabiq generalın milyonluq əmlakı satışa çıxarıldı - hərracı udan da özləri oldu...

12.07.2024 | 15:06
310 nömrəli bağçada uşağı təhqir edən tərbiyəçi işdən qovuldu...

12.07.2024 | 14:38
Dörd nəfərin kartından 8 minə yaxın pul oğurlayan şəxslər yaxalandı...

12.07.2024 | 14:10
Bakıda qadını aldadıb 8 min manatını aldılar, adına kredit götürdülər...

12.07.2024 | 13:51
31 il öncə itkin düşən ana və övladının nəşinin qalıqları Saatlıda dəfn olundu

12.07.2024 | 13:43
Xocalıda azərbaycanlılara qarşı soyqırım törədən Raşid Beqlaryana hökm oxundu

12.07.2024 | 13:35
Prezident İlham Əliyevin Pakistana dövlət səfəri başa çatıb

12.07.2024 | 13:22
Prezident İlham Əliyev İslamabadda hərbi sərgi ilə tanış oldu - FOTO/YENİLƏNDİ

12.07.2024 | 13:10
MEDİA fərdi jurnalist müsabiqəsinin nəticələrini açıqladı

12.07.2024 | 13:03
Денис Казанский и Мардан Украинец выступает против Азербайджана - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

12.07.2024 | 12:45
Rusiyadan Ermənistanda Aİ missiyası ilə bağlı açıqlama - "Bizi narahat edən odur ki..."

12.07.2024 | 12:32
Ərdoğan Azərbaycan-Ermənistan sülh danışıqları ilə bağlı açıqlama...

12.07.2024 | 11:59
Bakı-İstanbul reysi yenə təxirə düşdü... - bu cür "xidmətlə" hara "uçuruq" hörmətli AZAL?

12.07.2024 | 11:48
Pakistan Prezidentinin adından Azərbaycan Prezidentinin şərəfinə dövlət ziyafəti verilib

12.07.2024 | 11:30
Yevlaxda qanunsuz odlu silah və narkotikaya görə bir sıra şəxslər saxlanılıb

12.07.2024 | 11:18
"Birləşdik-2024" təliminin açılışı oldu... - FOTO

12.07.2024 | 11:05
Rusiya bu ölkə ilə uzunmüddətli neft müqaviləsi imzalayacaq

12.07.2024 | 11:02
Ermənistanda sorğu keçirildi, nəticələr dəhşətdir - CANLI

12.07.2024 | 11:00
Sinem Kobal bu filmdə baş rola çəkiləcək

12.07.2024 | 10:23
İslamabadda Prezident İlham Əliyevin Pakistan Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

12.07.2024 | 10:15
"Bütün qələbə şansları itirilsə, mübarizəni dayandırmağa hazır olacağam" - Baydendən ŞOK AÇIQLAMA

12.07.2024 | 10:10
Xəzər rayonunda 41 yaşlı kişini avtomobil vurub

12.07.2024 | 10:05
COP29 viza müraciət sistemi aktivləşdirilib - qaydalar açıqlandı

12.07.2024 | 10:00
Cem Yılmazdan xəbər var - yaxtasını 55 milyona satıb

12.07.2024 | 09:40
Xətai rayonunun bəzi ərazilərində qaz olmayacaq - sakinlərə XƏBƏRDARLIQ

12.07.2024 | 09:30
“Lazım gəlirsə, bu mövzuları da Makronla müzakirə edərik" - Ərdoğandan Fransa açıqlaması

12.07.2024 | 09:24
Məktəb islahatları bitmək bilmir - fənlərin növbəti dəfə yeni tədris qaydaları başlanır...

12.07.2024 | 09:17
"Zirə" Avropa Liqasına qələbə ilə başladı

12.07.2024 | 09:12
Pakistan həmişə Azərbaycanın Qarabağla bağlı mövqeyini dəstəkləyib - Baş nazirdən açıqlama

12.07.2024 | 09:08
Tovuzda “Mercedes” qəza törədib, xəsarət alanlar var

12.07.2024 | 09:06
İlham Əliyev Pakistanda bəyan etdi - "Biz qardaşıq və dostuq"

12.07.2024 | 08:41
Maşın sürənlərə xəbərdarlıq - avtobus sürücüləri də sizə nəzarət edəcək...

12.07.2024 | 01:20
"Azərbaycan və Pakistan istənilən beynəlxalq məsələdə bir-birini dəstəkləyir" - Prezident İlham Əliyev

12.07.2024 | 00:30
Böyük Zəfərin ilk qığılcımı - Tovuz döyüşlərindən 4 il ötür...

12.07.2024 | 00:22
Fransa 1 il hökumətsiz qala bilər, Makron ölkəni bu hala saldı....

11.07.2024 | 22:17
İstanbulda təhsildən kənar qalmış azərbaycanlı uşaqlar üçün 3 günlük seminar keçirildi... - VİDEO

11.07.2024 | 21:31
Pakistanın Baş naziri adından Prezident İlham Əliyevin şərəfinə rəsmi nahar verilib

11.07.2024 | 21:18
Bayden öz (can) hayında, ANCA Qarabağda hələ də "piy axtarır"...

11.07.2024 | 21:04
Avrasiyada “dəhlizlər müharibəsi”ndə Azərbaycanın mövqeyi həlledici təsirə malikdir...

11.07.2024 | 20:48
Azərbaycan iqtisadi artıma görə 2 qonşudan geri qalır - niyə?..

11.07.2024 | 20:35
Qarabağ Dirçəliş Fondunun təşəbbüsü ilə Bakıda “Qarabağ gecəsi” xeyriyyə konserti keçirilib

11.07.2024 | 20:35
ABŞ da Azərbaycanın sülh yanaşmasını dəstəklədi - top erməni tərəfdədir...

11.07.2024 | 20:21
Gürcüstandakı proseslər Paşinyanın “kürkünə birə saldı” - Qərbə çıxışımız olmayacaq...

11.07.2024 | 20:07
Prezident İlham Əliyev və Şahbaz Şərif mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər - FOTO/YENİLƏNDİ

11.07.2024 | 20:06
Qərb Ukraynanı ərazi güzəştlərinə çağırır - Kiyev yarı yolda buraxıla bilər

11.07.2024 | 20:05
Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Azərbaycanla Pakistan arasında imzalanmış sənədlərin mübadiləsi mərasimi olub - FOTO

11.07.2024 | 19:52
Orban Avropa liderlərinə məktub yazdı - "Rusiya 2 aya Ukraynanı..."

11.07.2024 | 19:38
“Anadır arzulara... Qarabağ” mahnısı ilə Ermənistanı məhkəmədə necə vuracağıq?..

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyul 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031