KÖHNƏ VERSİYA            

Rusiya Türkiyəni İrana dəyişir? - Yeni "qaz OPEK-i"...

Image

Tehran və Moskva Rusiyadan İrana təbii qaz tədarük etmək barədə razılığa gəliblər. “Bakı-Xəbər” məlumat verir ki, bu barədə enerji təhlükəsizliyi üzrə erməni ekspert Vahe Davtyan öz Facebook səhifəsində yazıb.

O qeyd edir:

“Sual yaranır: təbii qaz ehtiyatları təsdiqlənmiş dünyanın ilk üç ölkəsindən biri olan İranın məqsədi nədir?

Tərəflər arasında bu yaxınlarda bağlanmış razılaşma Rusiya-İran “enerji dialoqu”nun dərinləşməsi istiqamətində atılan addımdır və bunun ardınca daha ciddi və sistemli qərarlar veriləcək. Bəlkə də onlardan ən çox ehtimal olunanı İranda qaz qovşağının yaradılması proqramının həyata keçirilməsidir ki, bu proqram çərçivəsində təşəbbüsə qoşulmağa hazır olduqlarını bildirən Rusiya,  İran, eləcə də Qətər və Türkmənistan bu layihədə təmsil oluna bilər. 

İranda qaz qovşağının yaradılması qlobal qaz bazarında yeni reallıq yaradacaq, çünki o, təbii qaz ehtiyatlarına görə dünyanın ən zəngin ölkələrini - Rusiyanı (1-ci yer), İranı (2-ci yer) birləşdirəcək. Qətər (3-cü yer), Türkmənistan (4-cü yer). Bu ölkələr faktiki olaraq qlobal qaz hasilatının 50%-nə nəzarət edirlər. Əvvəla bu, Amerika Birləşmiş Ştatlarına çağırışdır.

Aİ-nin enerji təhlükəsizliyi üçün müəyyən risqlər yaradılır. Ənənəvi olaraq Aİ-yə qaz tədarükünün şaxələndirilməsi üçün mühüm istiqamət hesab edilən Qətər faktiki olaraq Rusiya ilə qaz alyansına daxil olur. Digər tərəfdən, Türkmənistan təbii qazının Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, daha sonra isə Cənub Qaz Dəhlizi ilə Avropa bazarına çatdırılması planlaşdırılan layihə olan Transxəzər Qaz Boru Kəmərinin tikintisinin perspektivləri buna hesablanıb. 

Rusiya-İranın bu təşəbbüsü Türkiyə üçün də problemlər yaradır. İlk növbədə, sonuncunun beynəlxalq əhəmiyyətli əsas qaz mərkəzi olmaq ambisiyaları aradan qaldırılır. Rusiya-Türkiyə qaz qovşağının layihəsi iki ildir yerindən tərpənmir və tərəflər indiyədək qazın elektron ticarət platformasının imkanlarını müzakirə etməklə kifayətləniblər. Rusiya-İran qaz əməkdaşlığının dərinləşməsi və dördtərəfli formatda qovşağın formalaşdırılması ilə bağlı bəyanatlar Türkiyənin yeni Avrasiyanın enerji arxitekturasında əhəmiyyətini xeyli azaldır.

Maraqlıdır ki, İran hissəsi üçün coğrafi həllər artıq mövcuddur. Qovşağın Buşehr sahilində tikilməsi planlaşdırılır.

İran qovşağı dünya bazarındakı iştirakçılarının çəkisini nəzərə alaraq, faktiki olaraq əsas bazar tendensiyalarını, qiymət siyasətini və ümumiyyətlə, “enerji geosiyasətini” müəyyən edəcək “qaz OPEK”inin formalaşmasına gətirib çıxaracaq”.

Götündüyü kimi, ekspert Türkiyəni oyundan çıxara biləcək bu layihənin reallaşa biləcəyinə böyük ümid bəsləyir. Bunu etmək mümkün olacaqmı?

Bu yöndə apardığımız araşdırmalar onu deməyə əsas verir ki, erməni ekspertin səsləndirdiyi versiya yenilik deyil. Belə müzakirələr uzun müddətdir aparılır, hətta dövlət rəsmiləri səviyyəsində belə səsləndirilir. Rusiya baş nazirinin müavini Aleksandr Novak bu ilin fevral ayında bildirib ki, hazırda Rusiya və İran şirkətləri İranda qaz qovşağının yaradılması ilə bağlı danışıqlar aparır.

Rusiyanın Türkiyəyə öz ərazisində bütün dünyadan “mavi yanacaq” ticarətinin cəmləşəcəyi qaz qovşağı yaratmaq təklifindən isə  təxminən iki il keçir. Türkiyə bu təklifi məmnuniyyətlə qəbul etdi və mərkəz yaratmaq üçün bütün lazımi addımları atmaq niyyətində olduğunu bəyan etdi. Eyni zamanda, bu istiqamətdə əməli addımlar yalnız Türkiyə qaz qovşağının yaradılması üçün əsasların hüquqi rəsmiləşdirilməsi ilə məhdudlaşdı. Belə ki, ötən ilin aprelində Türkiyə parlamenti qaz qovşağı layihəsini həyata keçirmək üçün ölkənin dövlət neft-qaz şirkəti “Botaş”ın strukturunda dəyişiklikləri təsdiqləyib.

Keçən ilin sentyabrında iki ölkə liderlərinin görüşündə Vladimir Putin Rusiya Federasiyası ilə Türkiyənin yaxın vaxtlarda Türkiyə qaz qovşağının yaradılması ilə bağlı razılığa gələ biləcəyini bildirmişdi. Eyni zamanda ekspertlər hesab edirlər ki, Türkiyə və Rusiya bir sıra məsələlər, xüsusən də Rusiya qazının tədarükünün artırılması, Türkiyədə qaz anbarı infrastrukturunun genişləndirilməsi və Türkiyə ərazisində qazın ticarəti mexanizmi ilə bağlı hələlik razılığa gəlməyiblər.

Eyni zamanda İranda qaz qovşağının yaradılması ilə bağlı paralel danışıqlar gedir. Bunu  Rusiya baş nazirinin müavini də təsdiqləyir. 

Bundan əvvəl İran tərəfi bəyan etmişdi ki, İran Rusiya, Qətər və Türkmənistanın iştirakı ilə Fars körfəzi sahillərində Buşehr əyalətinin Assaluye sənaye rayonunda qaz qovşağı yaratmağı planlaşdırır. Beləliklə, qaz qovşağının son nəticədə harada yaradılacağı və hansı ölkənin “mavi yanacaq” ticarəti mərkəzi olmaq şansının daha yüksək olduğu tam aydın deyil. 

Türkiyə hökuməti 2028-ci ilə qədər ölkəni Avropa regionunda üçüncü ən böyük qaz anbarı tutumuna çevirməyi planlaşdırır.

Hazırda ölkənin iki böyük qaz anbarının - Silivri və Tuz Gəlyu UGS-nin tutumu müvafiq olaraq 4,6 milyard və 1,2 milyard kubmetrdir. Ankaranın planları 2028-ci ilə qədər ölkənin ümumi qaz anbar tutumunu 14,4 milyard kubmetrə çatdırmaqdır.

Şübhəsiz ki, Türkiyənin qaz anbar potensialını inkişaf etdirmək üçün böyük miqyaslı investisiyalara ehtiyac olacaq.

Əgər Türkiyə öz ərazisində qaz saxlamağı və satmağı planlaşdırırsa, o zaman qaz anbarının tutumunu ən azı üç dəfə artırmalıdır, çünki ticarət mərkəzinin yaradılması ölkəyə idxalın əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olur. İrana gəlincə, əsas problem ölkəyə qaz tədarükündə qalır. Beləliklə, Rusiya Federasiyası, Türkmənistan və Qətər İran qaz qovşağının etibarlı təchizatçıları hesab olunur ki, onların hər biri bu və ya digər səbəbdən İslam respublikasını təkrar ixrac üçün lazım olan həcmlərlə təmin edə bilməyəcək. Bu baxımdan da hələlik Rusiyanın Türkiyə layihəsindən imtina edib, onu İranla əvəz etməsini söyləmək üçün tezdir. Çünki hər iki istiqamətdə paralel iş gedir.

Məhəmmədəli QƏRİBLİ







VİDEO

Erməni əsilli ABŞ rəsmisi “ağ elədi” - Zəngəzurda “10 min illər əvvəl ermənilər yaşayıb”?.. - VİDEO

ABŞ diplomatından Makrona ittiham - “sazişdən öncə Ermənistana hərbi texnika verməməli idiniz”... - VİDEO

Paşinyan demək istəyir ki, son təxribatlar onun işi deyil... - VİDEO

ABŞ-ın Azərbaycana münasibəti 6 ayda tam dəyişdi....

Xankəndidə 18 min qanunsuz erməni silahlısı məhv olmaqdan belə qurtulub...

Milli Məclis buraxıldı - sentyabrın 1-nə yeni seçki təyin edildi

SON XƏBƏRLƏR

30.06.2024 | 22:42
Naxçıvana biletlərin qiyməti dəyişməyib, Füzuliyə müntəzəm reyslər açılır...

30.06.2024 | 21:40
Hava nəqliyyatı ilə ölkədaxili sərnişindaşıma xidmətlərinin yeni tarifləri...

30.06.2024 | 21:10
İctimai nəqliyyatda gediş haqqı dəyişdi

30.06.2024 | 21:04
Heydər Əliyev zavodu Aİ - 95-in istehsalına başlayır...

30.06.2024 | 20:23
Ərdoğan Azərbaycana gəlir...

30.06.2024 | 20:08
Benzin və dizel qiymətləri ilə bağlı yeni qərar - RƏSMİ

30.06.2024 | 19:56
Zelenski dilə gəldi - ABŞ bizi NATO-da görmək istəmir...

30.06.2024 | 19:50
İsmayıllının Qoydan kəndində sürüşmə - sakinlər kənddən çıxarılır...

30.06.2024 | 19:03
Yaxın Şərqdə 18 ildir hazırlanan böyük savaş yaxın həftələrdə başlaya bilər - ABŞ və İran da hazırlıqlara başlayıb...

30.06.2024 | 18:18
İran kimi seçəcək: azərbaycanlı Məsudu, yoxsa fars Səidi? - ən şanslısı KİM?

30.06.2024 | 17:10
Kadırovdan Rusiya İstintaq Komitəsi sədrinin "hicab qadağası" çağırışına sərt təpki... - bunları qarışdırmayın...

30.06.2024 | 16:35
Rusiya ordusu Ukraynada daha bir yaşayış məntəqəsini ələ keçirdi

30.06.2024 | 16:07
Belarus-Ukrayna sərhədində gərginlik artır - Minsk xəbərdarlıq etdi, Ukrayna sərhədə hərbi qüvvə yığır...

30.06.2024 | 15:00
ABŞ-ın məşhur qəzetindən Baydeni şoka salan seçki çağırışı - geri çəkilin, təhlükəli qumar oynayırsız...

30.06.2024 | 11:38
DİN və DSX birgə əməliyyat keçirdi - külli miqdarda narkotik dövriyyədən çıxarıldı - FOTO

30.06.2024 | 11:21
Əfsanəvi “Mavi Səyahət”də Türkiyənin heyrətamiz sahillərini yaşayın

30.06.2024 | 10:18
Makron növbəti məğlubiyyətin astanasında - Aİ narahatdır, seçkilərdən sonra Fransa ittifaqdan çıxa bilər...

30.06.2024 | 09:44
Bərdədə keçmiş məhkum 4 kiloqramdan çox narkotiklə tutuldu

29.06.2024 | 18:38
Növbədənkənar parlament seçkilərinə rəsmən start verildi

29.06.2024 | 17:32
Xarici dildən sertifikasiya imtahanlarına da çoxsaylı iradlar var...

29.06.2024 | 17:22
Rayonlarda gənc müəllimlərə ehtiyac böyük, rayonlara getmək istəyən isə yox...

29.06.2024 | 17:15
Neft Fondu Ərəb Əmirliklərinin təhsilinə 100 milyon dollar qoydu - işin faydaları, ziyanı və risqləri...

29.06.2024 | 17:11
Namizədlərin irəli sürülməsi prosesi başladı...

29.06.2024 | 17:00
ABŞ-da seçkiöncəsi şok açıqlama - Harris hərəkətə keçir, Bayden vəzifədən kənarlaşdırılacaq...

29.06.2024 | 16:53
NATO-nun xüsusi tədbirində iştirak Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə necə təsir edə bilər?

29.06.2024 | 16:40
Deputatlığa namizədlərin qeydiyyatı iyulun 13-dən başlayacaq - MSK açıqladı...

29.06.2024 | 16:38
“Exit-poll” keçirmək istəyən təşkilatların sənədləri avqustun 12-dək qəbul ediləcək...

29.06.2024 | 16:22
Parlament seçkilərinə sentyabrın 22-dək yekun vurulacaq...

29.06.2024 | 16:18
Parlament seçkilərində seçkiqabağı təşviqata nə zaman başlanacağı açıqlandı

29.06.2024 | 15:26
Bəzi şəxslərin pensiyasına əlavələr yeni qaydada hesablanacaq...

29.06.2024 | 15:23
“Tələbə-məzun” dövlət elektron məlumat sistemi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edildi

29.06.2024 | 15:20
Prezident Belarusla imzalanmış protokolu təsdiqlədi

29.06.2024 | 14:23
Zaxarova Fransanın müstəmləkə siyasətindən yazdı - dörd əsr davam edən qul ticarəti...

29.06.2024 | 13:48
Bakıda fermadan “Makarov” oğurlandı, oğru da, ferma sahibi də həbs edildi - VİDEO

29.06.2024 | 13:20
İranda prezident seçkilərinin yekun nəticəsi açıqlandı - Pezeşkiyan və Cəlili ikinci tura gedir...

29.06.2024 | 12:36
Sabirabadda çətənə kolları yetişdirən iki qardaş saxlandı

29.06.2024 | 11:47
Mirzoyan: "Azərbaycanla sülh sazişi vacibdir"

29.06.2024 | 11:00
AVRO-2024: bu gün 1/8 final oyunlarına start veriləcək

29.06.2024 | 10:10
Səbaildə 2 avtomobil toqquşub, 70 yaşlı qadın xəsarət alıb

29.06.2024 | 10:00
Bu məşhur ifaçının ölüm səsəbi açıqlandı- həddindən artıq dozada narkotik qəbulu...

29.06.2024 | 09:30
"Dəmir gümbəz" yaradacam - Trampldan AÇIQLAMA

29.06.2024 | 09:27
Yeniyetmələr arasında kriminal davranışlar artır - Azərbaycanda "SOS"...

29.06.2024 | 09:10
Avstriya - Türkiyə oyununu portuqaliyalı hakim idarə edəcək

29.06.2024 | 09:02
İrandakı prezident seçkilərində Səid Cəlili öndədir - rəsmi açıqlama

29.06.2024 | 09:00
Cənubi Koreya bu məhsulların Rusiya və Belarusa ixracına qadağan qoyub

29.06.2024 | 08:44
Restoranlar 40 manatdan başlayan menyuları sürətlə bahalaşdırır...

29.06.2024 | 00:15
Bayden ilk teledebatı Trampa böyük fərqlə uduzdu, demokratlar avqustun 19-da yeni namizəd çıxaracaqlar

28.06.2024 | 21:30
ABŞ səfiri Azərbaycana edilən yardımın həcmini açıqladı

28.06.2024 | 21:21
ABŞ-ın Azərbaycana münasibəti 6 ayda tam dəyişdi....

28.06.2024 | 21:17
Cənubi Qafqazda Azərbaycanın kommunikasiyalarına Qərbdən konkret dəstək - sülhün təminatı budur...

28.06.2024 | 21:02
ABŞ hələ heç vaxt Bakı-İrəvan sülhündə belə maraqlı olmayıb - böyük sirr açıldı...

28.06.2024 | 20:48
İrəvan Moskvanın daha bir “qırmızı xətti”ni keçdi... münasibətlər gərginləşir

28.06.2024 | 20:35
Şəhid leytenant Ətraf Qənimətovun atası: “Füzulidə şəhid oldu...”

28.06.2024 | 20:28
"Azərbaycan Qarabağın və Şərqi Zəngəzuru bərpa etmək üçün ABŞ-nin dəstəyinə ümid edir" - Samir Şərifov

28.06.2024 | 20:22
ABŞ Azərbaycan siyasətində düzəlişlər edir...

28.06.2024 | 20:08
Avropa bankı Azərbaycanın qaz layihələri ilə “düşmənçilik” aparır...

28.06.2024 | 19:57
Redaksiyamızın çoxillik dostu Şahin Əhmədovu itirdik...

28.06.2024 | 19:45
“Azərbaycan Ermənistanla birlikdə Rusiyanı sıxışdırmaq layihəsi hazırlayır” - müxalifətdən absurd bəyanat...

28.06.2024 | 19:42
ADY platformalara keçid və qatarlara minik qaydalarını yeniləyir

28.06.2024 | 19:31
Rusiya Türkiyəni İrana dəyişir? - Yeni "qaz OPEK-i"...

28.06.2024 | 19:25
“Bakcell” Şuşada yeni mağazasını təqdim etdi!

28.06.2024 | 19:20
Rusiyada miqrantlarla müharibə başlayıb - hakimiyyət daxilində qarşıdurma...

28.06.2024 | 19:07
Mirzoyan Estoniyada Azərbaycana böhtan atdı, cavabını Tiflisdən aldı...

28.06.2024 | 18:53
Vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu və ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi...

28.06.2024 | 18:42
Naxçıvan Ali Məclisinə də seçkilər təyin olundu

28.06.2024 | 18:39
Ermənistan çox yaxında AB-yə üzvlük referendumu keçirəcək - Paşinyan Rusiyanı sıxıb...

28.06.2024 | 18:35
ABŞ Azərbaycanı və Ermənistanı birgə NATO tədbirinə dəvət etdi

28.06.2024 | 18:26
"3 aya səlis danışacaqsan" - dil kurslarının yalançı reklamları...

28.06.2024 | 18:12
Xankəndidə 18 min qanunsuz erməni silahlısı məhv olmaqdan belə qurtulub...

28.06.2024 | 17:59
“Putin özünü həyasız aparsa, bu qərarı verəcəyik” - Paşinyanın partiyadaşı...

28.06.2024 | 17:46
Bakıda fransız liseyinin ləğvi Makronun uğursuz siyasətinin nəticəsidir...

28.06.2024 | 17:33
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə yaşıl enerjiyə keçid - qabaqcıl dünya təcrübələrinin Azərbaycanda səmərəli tətbiqi

28.06.2024 | 17:30
Azərbaycan və Albaniya arasında iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın tərkibi təsdiqləndi

28.06.2024 | 17:27
Prezident sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsili haqqında fərmana dəyişiklik etdi

28.06.2024 | 17:21
Bakı məktəblərində 12-ci sinfi bitirənlər də var?

28.06.2024 | 17:13
Qara dəniz üzərində ABŞ PUA-ları Rusiyanı hərəkətə keçirdi - müdafiə naziri orduya tapşırıq verdi

28.06.2024 | 17:05
Beynəlxalq Məhkəmə Netanyahunun həbsinə order verilməsi qərarını təxirə saldı...

28.06.2024 | 17:00
Rusiya Qərb sanksiyalarına qarşı hərəkətə keçdi - rus qazının ixracı üçün Dubayda ikinci “kölgə tanker donanması” yaradılır...

28.06.2024 | 16:55
ABŞ rəsmisindən COP29-la bağlı açıqlama - "Azərbaycanın irəliləyişi bizi ruhlandırır..."

28.06.2024 | 16:47
"ABŞ Azərbaycanla müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir" - Ceyms O'Brayn

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyul 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031