KÖHNƏ VERSİYA            

İrlandiya təcrübəsi Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlərdə Ermənistan üçün yaxşı nümunədir...

Image

Məlum olduğu kimi Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan 2027-ci ilin yanvarına kimi  yeni konstitusiya layihəsini hazırlamaq və təsdiq etmək tapşırığı verib. Məsələ burasındadır ki, mövcud konstitusiyada Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı yer alan ərazi iddialarından xilas olmaq üçün ən yaxşı yol məhz yeni  konstitusiyanın qəbuludur. Digər tərəfdən qeyd olunan xüsusda nümunələr də var. 

Baş verənlərə bağlı Rusiyanın “Vestnik Kavkaza” portalı yazır: “1998-ci ildə İrlandiya Konstitusiyasına dəyişiklik edərək Böyük Britaniyaya qarşı ərazi iddialarından imtina etdi. Azərbaycan indi də sülh müqaviləsi imzalamaq üçün Ermənistandan bunu tələb edir. Təxminən yazın ortalarında Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşması prosesi sürətlənməyə başladı. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Qazax rayonunun 4 Azərbaycan kəndinin sülh yolu ilə Bakının nəzarətinə qaytarılması ilə bağlı mühüm addım atdı. Çoxdan gözlənilən sərhədlərin delimitasiyası prosesi başladı. Ərazi məsələlərinin həlli hələ də davam edir, o cümlədən anklavlar probleminin qalması səbəbindən. Amma bir hüquqi məsələ var ki, onun əhəmiyyəti digərlərindən geri qalmır. Bu, Ermənistan Konstitusiyasıdır. Əsas qanun səviyyəsində İrəvan hələ də şərq qonşusunun ərazisinə iddialarını saxlayır. Ermənistan Konstitusiyasının preambulasında Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad var və burada Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunun bir hissəsinin Ermənistana birləşdirilməsindən bəhs edilir - bəyannamənin mətnində Sovet Ermənistanı hakimiyyətinin 1 dekabr 1989-cu il tarixli “Ermənistan SSR və DQMV-nin birləşdirilməsi haqqında” qanunsuz dekreti yer alır. Bakı, təbii ki, vəziyyəti olduğu kimi qoya bilməz: uzunmüddətli sülhə təminat vermək üçün Ermənistan Azərbaycan ərazisində təkcə siyasi razılaşmalar səviyyəsində deyil, həm də rəsmi səviyyədə iddialarından əl çəkməyə borcludur. Ermənistan tərəfi Azərbaycan hakimiyyətinin mövqeyindən xəbərdardır və bu fonda konstitusiyanın dəyişdirilməsinin zəruriliyi ilə bağlı iki baxışı var. Bir tərəfdən, hələ 2024-cü ilin yanvarında Nikol Paşinyan ölkənin əsas qanununa dəyişikliklərin edilməsinin məqsədəuyğunluğundan danışıb, onları ölkəni demokratikləşdirmək istəyi ilə əsaslandırıb. Digər tərəfdən, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi münasibətlərin həllinin tərkib hissəsi kimi Ermənistan Konstitusiyasına dəyişiklik edilməsinin vacibliyini vurğulayanda İrəvandakı diplomatlar belə bir əlaqəni inkar edirlər. İndi normallaşma prosesi sürətlə gedəndə Ermənistan Konstitusiyası məsələsi gündəmə gəlib. Bu günlərdə Türk Dövlətləri Parlament Assambleyasına (TÜRKPA) üzv ölkələrin parlament rəhbərlərinin iclasında Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev bu məsələnin prinsipial əhəmiyyət kəsb etdiyini açıq şəkildə bildirdi: “Ermənistan-Azərbaycan prosesinə gəlincə, fikrimizcə, bir neçə sual hələ də açıq qalır. Onlardan biri Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını özündə əks etdirən Ermənistan Konstitusiyasıdır. İkincisi, Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı əsassız ərazi iddialarına son qoymaq lazımdır”. Azərbaycan liderinin Türkiyənin adını çəkməsinin bir səbəbi var. Axı həmin Müstəqillik Bəyannaməsində “erməni soyqırımı” da qeyd olunur. Onilliklərdir ki, İrəvan Ankaradan 1915-ci ildə Osmanlı İmperiyasında baş vermiş faciəvi hadisələrin təkcə erməni xalqına qarşı cinayət kimi birtərəfli tanınmasını istəyir. Türkiyə bununla razılaşsaydı, məsələ təkcə maddi təzminatla məhdudlaşmayacaqdı: erməni millətçiləri Türkiyənin şərq rayonlarının Ermənistana birləşdirilməsinə ümid bəsləyirlər.Ona görə də İlham Əliyev həmin çıxışında ümumən qonşularını revanşizmə qarşı xəbərdar etdi: “Biz görürük ki, bu cür fikirlər təkcə müxalifətdə deyil, iqtidarda da var”.

Artıq bir aydan çoxdur ki, Ermənistanda etiraz aksiyaları keçirilir. Erməni Apostol Kilsəsinin arxiyepiskopu Baqrat Qalstanyanın rəhbərlik etdiyi “Vətən naminə Tavuş” adlı hərəkat Paşinyanı Azərbaycanla sərhəd mübahisələrini həll etmək istəyinə görə tənqid edir. Artıq ərazilərlə bağlı iddialar Ermənistanın baş nazirinin dərhal istefasını tələb edən şüarlara çevrilib. Küçənin və müxalifətin təzyiqi altında Paşinyanın kabineti İlham Əliyevin konstitusiyanın dəyişdirilməsi ilə bağlı qaldırdığı sualdan yayınmağa çalışır. Ermənistan parlamentinin sədr müavini Ruben Rubinyan jurnalistlərlə söhbətində bildirib ki, əsas qanuna edilən dəyişikliklərin Azərbaycanla sülh prosesi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur və bu, Ermənistanın daxili işidir: “Ermənistan Respublikasının Konstitusiyası, ona düzəlişlər və ya əlavələr edilməsi Ermənistanın daxili işidir və bu, danışıqların gündəliyinə daxil ola bilməz”. Hazırda həm Bakı, həm də İrəvan sülh sazişinin imzalanmasına müsbət yanaşırlar. Rubinyan həmin çıxışında bildirib ki, saziş “hətta sabah da” bağlana bilər. Eyni zamanda, İrəvan Bakıdan “konstruktiv yanaşma” gözləyir, görünür, bu, Azərbaycanın Ermənistan konstitusiyasına uyğun olaraq ədalətli tələblərdən imtina etməsi deməkdir. Belə çıxır ki, Ermənistan hakimiyyəti hələ də Ermənistan Respublikasının dövlətçiliyinin təməlində Qarabağa iddialarını saxlamaq istəyir. Ona görə də Bakının Ermənistan Respublikasının əsas qanununa düzəlişlər edilmədən sülh müqaviləsini imzalamaqdan imtina etməsi təəccüblü deyil. İlham Əliyev bununla bağlı bildirir: “Əlbəttə, Ermənistanın hazırkı konstitusiyasının dəyişməz qaldığını nəzərə alsaq, Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi bağlamaq, sadəcə olaraq, mümkün deyil. Biz bu sualı qaldıranda, mən bunu dedim və bir daha demək istəyirəm, ona görə yox onların daxili işlərinə qarışmaq istəyirik, qətiyyən yox.  Amma onların bizə qarşı ərazi iddiaları olduğu bir vaxtda biz Ermənistanla sülh sazişi bağlaya bilmərik”. Tarixən əsas qanuna bu cür dəyişikliklər istisna deyil. Böyük Britaniyadan əhəmiyyətli bir nümunə var. 1998-ci ildə Şimali İrlandiyada münaqişəni həll edən “Belfast” sazişi bağlandı. Müqaviləyə uyğun olaraq İrlandiya Respublikasının Konstitusiyasına dəyişikliklər edilib. Məsələ burasındadır ki, konstitusiyanin ikinci və üçüncü maddələrində irlandların Şimali İrlandiyaya iddiaları yer alırdı ki, bu da Böyük Britaniyanın narahatlığına səbəb olub. Bu iddialara görə Şimali İrlandiyada 1968-1998-ci illərdə Londonda separatçılarla mərkəzi hökumət arasında qarşıdurma yaranıb. Cinayət nəticəsində baş nazir Marqaret Tetçer az qala irlandiyalı terrorçuların əli ilə öləcəkdi. Lakin tərəflər barışmağa gələndə London Dublindən İrlandiya Konstitusiyasına dəyişiklikləri və Birləşmiş Krallığın Şimali İrlandiya üzərindəki suverenliyinin hüquqi tanınmasını əldə etdi. Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Ceyms Şarp bu yaxınlarda Dumanlı Albionda siyasi məskunlaşmanın tarixi nümunəsini xatırladıb. “X” sosial şəbəkəsində o yazıb ki, Bakının İrəvandan ərazi iddialarından əl çəkməsi və Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi tələbləri tamamilə haqlıdır. Nümunə kimi o, 1998-ci il “Belfast” sazişini və İrlandiya Konstitusiyasına düzəlişləri göstərib. Görünən odur ki, Paşinyan indi çətin vəziyyətdədir. Normallaşma prosesi gedir. Baş nazir böyük təzyiq altındadır. Bəs bu hal konstitusiyaya dəyişikliklərdən imtina üçün alibiyə çevrilməlidirmi? Sülh əhval-ruhiyyəsini nəzərə alaraq, Bakı bu məsələnin həllini bir müddət təxirə sala bilər. Ermənistanda vəziyyət düzələndə Paşinyan yenidən konstitusiya mövzusuna qayıda bilər. Uzunmüddətli perspektivdə iki qonşu arasında münasibətlərin tam həlli üçün heç kimin heç kimə qarşı nə faktiki, nə də formal ərazi iddiası olmamalıdır. Bundan əlavə, qısa müddətdə Ermənistanda istər dövlət çevrilişi, istərsə də parlament seçkiləri yolu ilə hakimiyyət dəyişikliyi ehtimalını nəzərə almamaq olmaz. Əgər revanşistlər Qarabağ müharibəsindəki məğlubiyyəti, Qazaxın 4 kəndinin dinc yolla qaytarılmasını xəyanət hesab etsələr, onlarla razılaşmaq çətin olacaq. Bakının, təbii ki, həmişə dəmir arqumenti var - ordu. Amma regionun təhlükəsizliyi üçün həm Ermənistan, həm Azərbaycan, həm də İran, Türkiyə və Rusiyanın təmsil olunduğu digər regional qüvvələr yeni eskalasiyaların qarşısını almaqda maraqlıdırlar. Digər məsələlərlə yanaşı, Ermənistan blokadadan çıxmaq və Türkiyə ilə əlaqələr qurmaq istəyirsə, konstitusiyaya dəyişikliklər onun üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Ermənistanın hansı yolu tutacağı daha çox siyasi hakimiyyətin sabitliyindən asılıdır”.

Tahir TAĞIYEV







VİDEO

Borrel gethagetdə də türk düşmənçiliyini yerə qoymadı... - VİDEO

İki gündə Ermənistana ikinci şok - təcili sülh bağlanmasa... - VİDEO

Paşinyanın son hərəkətləri Qərbi qəzəbləndirdi - İrəvana xəbərdarlıq edildi... - VİDEO

“...Məktəblərdən və valideynlərdən gələn hər bir siqnala çevik reaksiya verilməlidir” - Vilayət Eyvazov

Azərbaycan BRİCS üzvlüyünə rəsmi iradəsini ortaya qoydu...

Azərbaycan-Pakistan əməkdaşlıq potensialı hələ tam işə düşməyib - Əliyev bunun üçün səfər etmişdi...

SON XƏBƏRLƏR

12.07.2024 | 23:06
Erməni müğənninin oğurladığı "Qarabağ" mahnısı "YouTube"dan silindi - BƏYANAT

12.07.2024 | 22:53
"Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərbaycan-Ermənistan sülh sazişini tamamlayacaq" - Ərdoğan

12.07.2024 | 20:53
Ermənilər arasında "tarix çəkişməsi" qızışır - kilsə cəmiyyəti “zəhərləyə” bilməyəcək...

12.07.2024 | 20:38
Rusiya Ermənistanı sözlə hədələməkdən hələ kənara çıxa bilmir - vəziyyət 2 kürsüdə oturmaqdan da pisdir...

12.07.2024 | 20:24
Azərbaycandan imtina etdi, Ukraynaya "hə" dedi - bu da Yaponiya...

12.07.2024 | 20:10
General Kərəm Mustafayev qeyri-müəyyən vəziyyətdə qalıb - aydın olan tək şey…

12.07.2024 | 19:55
Oyuncaq mağazalarında deşici gücə malik lazer fənərlər nə ixtiyarla satılır...

12.07.2024 | 19:41
Heydər Əliyevin 1994-də Kasablankada başlatdığı Kəşmirə dəstək siyasəti davam edir - ən yeni olay...

12.07.2024 | 19:27
Qərb-Gürcüstan münasibətləri gərginləşir - arada əzilən Ermənistan olacaq...

12.07.2024 | 19:14
Azərbaycanda kağız pulun yerini başqa pul tutacaq...

12.07.2024 | 19:00
“...Məktəblərdən və valideynlərdən gələn hər bir siqnala çevik reaksiya verilməlidir” - Vilayət Eyvazov

12.07.2024 | 18:47
Quraqlıq daha ciddi problemə çevrilməyə başlayır

12.07.2024 | 18:31
Azərbaycan BRİCS üzvlüyünə rəsmi iradəsini ortaya qoydu...

12.07.2024 | 18:17
Putin Ukrayna məsələsində meydan oxuyur - NATO 2025 kampaniyasına hazırlaşır...

12.07.2024 | 18:03
“Azərbaycan kəşfiyyatı ilə razılaşdı və Xankəndidə qaldı” - revanşçılar yeni repressiya dalğasına başladı...

12.07.2024 | 17:48
Azərbaycanda oğlan uşaqlarının say artımı rəqəmi ildən-ilə böyüyür...

12.07.2024 | 17:35
Azərbaycan-Pakistan əməkdaşlıq potensialı hələ tam işə düşməyib - Əliyev bunun üçün səfər etmişdi...

12.07.2024 | 17:21
Azərbaycan və Pakistan - güzəştli ticarət və 2 milyardlıq sərmayənin zamanı yetişdi...

12.07.2024 | 17:07
"İslamabadı Bakıya oxşadacağıq" - Baş nazir paytaxtın baş planını belə təqdim etdi…

12.07.2024 | 16:54
Regionlarda yeni sənaye-aqrar istehsal sahələri yaradılır - əlverişli mühit və güzəştlər öz işini görür...

12.07.2024 | 16:40
150 nəfərin deputatlığa namizədliyi təsdiqləndi...

12.07.2024 | 16:34
Naxçıvanda axtarışda olan 506 nəfər saxlandı...

12.07.2024 | 16:27
Rusiyadan sərt açıqlamalar - "soyuq müharibə"yə geri dönürük, həm Ukraynanı, həm də NATO-nu yox etməliyik...

12.07.2024 | 16:22
“Qarşılıqlı etimad üzərində qurulan Azərbaycan-Pakistan əlaqələri yeni inkişaf dövrünü yaşayır” - Vüqar Rəhimzadə

12.07.2024 | 16:18
Azərbaycanda xüsusilə ağır cinayətlər törədən 119 kriminal qrup zərərsizləşdirildi

12.07.2024 | 16:15
Astaranın qəhrəman oğlu Əli

12.07.2024 | 16:11
Fransa Ukraynaya 2 min əsgər göndərir - Rusiya hərəkətə keçdi...

12.07.2024 | 16:01
Azərbaycan Aşıqlar Birliyində yeni layihə üzərində iş gedir

12.07.2024 | 16:00
MSK deputatlığa namizədlərin qeydiyyatı prosesinə həsr olunan seminar keçirib

12.07.2024 | 15:52
Azyaşlını təhqir edən tərbiyəçi və bağça rəhbərliyi polisə çağırıldı...

12.07.2024 | 15:44
Tələbələrə nəqliyyatda güzəştlər edilə bilər...

12.07.2024 | 15:38
QHT üç aylıq layihə həyata keçirir

12.07.2024 | 15:28
Sabiq generalın milyonluq əmlakı satışa çıxarıldı - hərracı udan da özləri oldu...

12.07.2024 | 15:06
310 nömrəli bağçada uşağı təhqir edən tərbiyəçi işdən qovuldu...

12.07.2024 | 14:38
Dörd nəfərin kartından 8 minə yaxın pul oğurlayan şəxslər yaxalandı...

12.07.2024 | 14:10
Bakıda qadını aldadıb 8 min manatını aldılar, adına kredit götürdülər...

12.07.2024 | 13:51
31 il öncə itkin düşən ana və övladının nəşinin qalıqları Saatlıda dəfn olundu

12.07.2024 | 13:43
Xocalıda azərbaycanlılara qarşı soyqırım törədən Raşid Beqlaryana hökm oxundu

12.07.2024 | 13:35
Prezident İlham Əliyevin Pakistana dövlət səfəri başa çatıb

12.07.2024 | 13:22
Prezident İlham Əliyev İslamabadda hərbi sərgi ilə tanış oldu - FOTO/YENİLƏNDİ

12.07.2024 | 13:10
MEDİA fərdi jurnalist müsabiqəsinin nəticələrini açıqladı

12.07.2024 | 13:03
Денис Казанский и Мардан Украинец выступает против Азербайджана - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

12.07.2024 | 12:45
Rusiyadan Ermənistanda Aİ missiyası ilə bağlı açıqlama - "Bizi narahat edən odur ki..."

12.07.2024 | 12:32
Ərdoğan Azərbaycan-Ermənistan sülh danışıqları ilə bağlı açıqlama...

12.07.2024 | 11:59
Bakı-İstanbul reysi yenə təxirə düşdü... - bu cür "xidmətlə" hara "uçuruq" hörmətli AZAL?

12.07.2024 | 11:48
Pakistan Prezidentinin adından Azərbaycan Prezidentinin şərəfinə dövlət ziyafəti verilib

12.07.2024 | 11:30
Yevlaxda qanunsuz odlu silah və narkotikaya görə bir sıra şəxslər saxlanılıb

12.07.2024 | 11:18
"Birləşdik-2024" təliminin açılışı oldu... - FOTO

12.07.2024 | 11:05
Rusiya bu ölkə ilə uzunmüddətli neft müqaviləsi imzalayacaq

12.07.2024 | 11:02
Ermənistanda sorğu keçirildi, nəticələr dəhşətdir - CANLI

12.07.2024 | 11:00
Sinem Kobal bu filmdə baş rola çəkiləcək

12.07.2024 | 10:23
İslamabadda Prezident İlham Əliyevin Pakistan Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

12.07.2024 | 10:15
"Bütün qələbə şansları itirilsə, mübarizəni dayandırmağa hazır olacağam" - Baydendən ŞOK AÇIQLAMA

12.07.2024 | 10:10
Xəzər rayonunda 41 yaşlı kişini avtomobil vurub

12.07.2024 | 10:05
COP29 viza müraciət sistemi aktivləşdirilib - qaydalar açıqlandı

12.07.2024 | 10:00
Cem Yılmazdan xəbər var - yaxtasını 55 milyona satıb

12.07.2024 | 09:40
Xətai rayonunun bəzi ərazilərində qaz olmayacaq - sakinlərə XƏBƏRDARLIQ

12.07.2024 | 09:30
“Lazım gəlirsə, bu mövzuları da Makronla müzakirə edərik" - Ərdoğandan Fransa açıqlaması

12.07.2024 | 09:24
Məktəb islahatları bitmək bilmir - fənlərin növbəti dəfə yeni tədris qaydaları başlanır...

12.07.2024 | 09:17
"Zirə" Avropa Liqasına qələbə ilə başladı

12.07.2024 | 09:12
Pakistan həmişə Azərbaycanın Qarabağla bağlı mövqeyini dəstəkləyib - Baş nazirdən açıqlama

12.07.2024 | 09:08
Tovuzda “Mercedes” qəza törədib, xəsarət alanlar var

12.07.2024 | 09:06
İlham Əliyev Pakistanda bəyan etdi - "Biz qardaşıq və dostuq"

12.07.2024 | 08:41
Maşın sürənlərə xəbərdarlıq - avtobus sürücüləri də sizə nəzarət edəcək...

12.07.2024 | 01:20
"Azərbaycan və Pakistan istənilən beynəlxalq məsələdə bir-birini dəstəkləyir" - Prezident İlham Əliyev

12.07.2024 | 00:30
Böyük Zəfərin ilk qığılcımı - Tovuz döyüşlərindən 4 il ötür...

12.07.2024 | 00:22
Fransa 1 il hökumətsiz qala bilər, Makron ölkəni bu hala saldı....

11.07.2024 | 22:17
İstanbulda təhsildən kənar qalmış azərbaycanlı uşaqlar üçün 3 günlük seminar keçirildi... - VİDEO

11.07.2024 | 21:31
Pakistanın Baş naziri adından Prezident İlham Əliyevin şərəfinə rəsmi nahar verilib

11.07.2024 | 21:18
Bayden öz (can) hayında, ANCA Qarabağda hələ də "piy axtarır"...

11.07.2024 | 21:04
Avrasiyada “dəhlizlər müharibəsi”ndə Azərbaycanın mövqeyi həlledici təsirə malikdir...

11.07.2024 | 20:48
Azərbaycan iqtisadi artıma görə 2 qonşudan geri qalır - niyə?..

11.07.2024 | 20:35
Qarabağ Dirçəliş Fondunun təşəbbüsü ilə Bakıda “Qarabağ gecəsi” xeyriyyə konserti keçirilib

11.07.2024 | 20:35
ABŞ da Azərbaycanın sülh yanaşmasını dəstəklədi - top erməni tərəfdədir...

11.07.2024 | 20:21
Gürcüstandakı proseslər Paşinyanın “kürkünə birə saldı” - Qərbə çıxışımız olmayacaq...

11.07.2024 | 20:07
Prezident İlham Əliyev və Şahbaz Şərif mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər - FOTO/YENİLƏNDİ

11.07.2024 | 20:06
Qərb Ukraynanı ərazi güzəştlərinə çağırır - Kiyev yarı yolda buraxıla bilər

11.07.2024 | 20:05
Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Azərbaycanla Pakistan arasında imzalanmış sənədlərin mübadiləsi mərasimi olub - FOTO

11.07.2024 | 19:52
Orban Avropa liderlərinə məktub yazdı - "Rusiya 2 aya Ukraynanı..."

11.07.2024 | 19:38
“Anadır arzulara... Qarabağ” mahnısı ilə Ermənistanı məhkəmədə necə vuracağıq?..

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyul 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031