KÖHNƏ VERSİYA            

Naxçıvanda tarixi abidələrin bərpasına başdansovdu münasibət açılır...

Image

Faiq İsmayılov: “Təəssüflər olsun ki, bu tarixi abidənin bərpası zamanı ciddi nöqsanlara yol verilib və bu sonda hazırkı vəziyyətin yaranmasına səbəb olub”

Azərbaycanda abidələrin bərpasında bir sıra hallarda ciddi nöqsanlara yol verildiyini dəfələrlə ekspertlərin dilindən eşitmişik. Təəssüflər olsun ki, çox zaman bu prosesə bərpaçı mütəxəssislər, qruplar cəlb edilmədiyi üçün dövlət vəsiti hesabına bərpa olunan abidələrin əksəriyyətində ciddi problemlər müşahidə edilir.

Bir sözlə, Azərbaycanda belə başdansovdu bərpa edilən abidələr az deyil. Azərbaycan dövlətinin bir parçası olan Naxçıvanda da, Azərbaycanın başqa yerlərində də abidələrin bərpasına başdansovdu yanaşma özünü göstərir. Çünki tarixi abidələrin bərpasında bir çox qaydalar gözlənilmir, lazımı materiallardan istifadə edilmir və sair. Şübhəsiz ki, keçmişdə əlaqədar nazirliklərə rəhbərlik edənlərin zamanında  çox vaxt abidələrin bərpası peşəkarlara yox, öz yaxınlarına məxsus şirkətlərə verilib, yəni tenderdə onları qalib ediblər, nəticədə isə ortaya acınacaqlı mənzərə çıxıb. 

Mətbuatda yayılan məlumata görə, “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinin 2010-cu ildə bərpası zamanı yol verilmiş nöqsanlar səbəbindən yağış suları qalanın ön divarlarından birinin uçmasına səbəb olub.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatına görə, hadisədən dərhal sonra Naxçıvan Muxtar Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Tikintidə Təhlükəsizliyə Nəzarət İdarəsi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi və Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyəti əməkdaşları tərəfindən qala divarının uçması ilə bağlı “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinə vizual baxış keçirilib:

"Baxış zamanı məlum olub ki, qala divarının üst hissəsində yerə düzülmüş təbii sal daşlarında çat və aralanmalar əmələ gəldiyi üçün yağış sularının uzun müddət divarın içərisinə sızması, qalanın ön hissəsində təqribən 4 metr uzunluğunda divarın uçmasına səbəb olub. Bundan əlavə, qalanın divarlarında müxtəlif ölçülərdə yaranmış çatlar və qabarmalar, hücrələrin giriş qapısının kənarlarında və qalanın divarları boyunca müxtəlif ölçülərdə aralanmalar baş verib.

Qeyd edək ki, müxtəlif dövrlərdə baş vermiş müharibələr nəticəsində Naxçıvanqala bir neçə dəfə dağıdılıb və bərpa edilib. Sonuncu dəfə 2010-cu ildə yenidən bərpa edilən qalanın bəzi binaları uğursuz restavrasiya zamanı sökülüb, köhnə torpaq divarlarına metal tor çəkilərək təbii sal daşı və sement əsaslı tikinti materialları ilə üzlənib. Restavrasiya zamanı yol verilən ciddi nöqsanlar abidənin düzgün bərpa olunmadığını göstərir.

Təhlükəsizlik məqsədilə qala divarlarının üzərinə insanların çıxması məhdudlaşdırılıb, həmin hissə örtüklə örtülüb.

Artıq qeyd olunan qüsurların aradan qaldırılmasına və düzgün restavrasiya işlərinin aparılmasına başlanılıb. Bu məqsədlə “Naxçıvanqala” Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksinə bu sahə üzrə lisenziyası olan layihə təşkilatları tərəfindən kompleks baxışın keçirilməsi, təhlillərin aparılması təmin edilib".

Onu da vurğulayaq ki, Talıbovun dövründə Naxçıvan abidələrinin bərpası zamanı ciddi qüsurlara yol verildiyi barədə çox danışılır. Naxçıvan Xan Sarayının, Gülüstan türbəsinin və başqa abidələrin bərpasında müasir materiallardan istifadə edildiyi, hətta bir çox köhnə abidələrin “yevroremont” edildiyi barədə fikirlər var. Azərbaycanın digər yerlərində də bərpa adı altında tarixi abidə və binaları “yevroremont” ediblər. Bu da acı gerçəklikdir. Təbii, “Naxçıvanqala”da baş verənlər digər abidələrin timsalında da yaşana bilər. 

“Nəinki Naxçıvanda, eləcə də digər ərazilərimizdə abidələr olduqca keyfiyyətsiz bərpa olunur” 

AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun əməkdaşı, mədəni irs üzrə mütəxəssis Faiq İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, “Naxçıvanqala”nın bərpası zamanı yol verilmiş nöqsanlar səbəbindən qalanın ön divarlarından birinin uçması çox narahatedici məqamdır. “Təəssüflər olsun ki, bu tarixi abidənin bərpası zamanı ciddi nöqsanlara yol verilib və bu sonda hazırkı vəziyyətin yaranmasına səbəb olub. Bu abidənin o şəkildə “bərpa” edilməsi tamamilə bərpa qaydaları ilə ziddiyyət təşkil edir. Ona görə ki, bərpa yeni kosmetik düzəlişlərlə binanı gözəlləşdirmək deyil, bərpa var olan memarlıq tikintisini, quramasını olduğu kimi restavrasiya edib insanlara çatdırmaqdır. O qalanın üst divarları mərmər, yaxud da başqa daşlarla üzlənib. Bu yolverilməzdir. Abidələrin bərpasında bu cür hallar qəbuledilən deyil. Bizim bədbəxtliyimiz odur ki, Azərbaycanda abidələrin bərpası ilə məşğul olan kadrları yetişdirən məktəblər, hətta peşə təhsili belə yoxdur. Bu baxımdan, biz abidələrin bərpasında çox əziyyət çəkirik. Nəinki Naxçıvanda, eləcə də digər ərazilərimizdə abidələr olduqca keyfiyyətsiz bərpa olunur və abidələrin bərpası zamanı müəyyən nüanslar unudulur. Məsələn, hansısa bir abidənin bərpası gündəmdədirsə, yaxud plana salınıbsa, bu abidələr bərpa olunasdırsa onun mühafizə sahəsində əvvəlcə arxeoloji qazıntılar aparılmalıdır. Burada Milli Elmlər Akademiyasının uyğun elmi-tədqiqat institutlarının əməkdaşlarından ibarət qrup tərəfindən tədqiqatlar, analizlər aparılmalıdır.  Divarların, qazılan ərazilərin müayinəsi həyata keçirilməlidir və orada hansısa eksonatlar aşkar edilməyibsə həmin ərazidə yaşıllaşdırma işləri aparıla bilər”-deyə F.İsmayılov qeyd etdi.

F.İsmayılovun sözlərinə görə, görünür, “Naxçıvanqala”da  divarların bərpası həyata keçirilməyib, sadəcə divarlar keyfiyyətsiz şəkildə üzlənib, altda qalan zədələnmiş hissə isə təbiət hadisələrinə davam gətirə bilməyib uçub. “Ümumilkdə götürdükdə, bizim işğaldan azad edilən ərzilərdəki abidələrin bərpasında da nöqsanlara yol verilir. Məsələn, Şuşa şəhərində Aşağı Gövhər ağa və Yuxarı Gövhərağa,  Saatlı məscidlərinin köhnə şəkillərlə bərpadan sonrakı şəkillərinə baxsanız görərsiz ki, nə qədər rəng çalarlrı dəyişdirilib, nə qədər çox uyğunsuzluqlar var. Bərpa işinə dövlət büdcəsindən kifayət qədər vəsait ayrılır. Büdcədən ayrılan vəsait elə istifadə olunmalıdır ki, həm xalqın, həm də mədəniyyətimizin təqdimatında bir amilə çevrilsin. Bu nöqsanlar ondan qaynaqlanır ki, bərpa ərəfəsində ekspert qrupundan istifadə edilmir, işi daha tez başa çatdırmaq üçün bərpanı başdansovdu edirlər. Daha yeni   abidələr bərpa edim, daha çox pul qazanım prinsipi ilə işə yanaşılması bizim həm tariximizi, həm abidələrimizi məhv edir. Azərbaycan dövləti öz ərazilərini necə işğaldan azad etdisə, əminəm ki, tarixinin və mədəniyyətinin qorunmasına da o cür ciddi qayğı göstərəcək, bu cür problemlərin öhdəsindən gələcək. Güman edirəm ki, gələcəkdə bərpaçılar məktəbləri yaradılacaq və və bərpaçılar nəsli yetişdiriləcək. Biz nəyə görə xaricdən bərpaçılar dəvət etməliyik, nə üçün Azərbaycan bərpaçıları qonşu ölkələrdə abidələrin bərpasına dəvət edilməsinlər? Bu baxımdan fikirləşməyə dəyər”-deyə F.İsmayılov vurğuladı. 

İradə SARIYEVA







VİDEO

Türkiyədə çevriliş məsələsində Moskvanın "xüsusi kanalları" yenə işləyir... - VİDEO

Paşinyan Azərbaycanla dinc yanaşı yaşamağı "yad fenomen" adlandırdı... - VİDEO

Ermənistanın Avropa Sülh Fonduna qəbul olunması Cənubi Qafqaza düşmənçilikdir... - VİDEO

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan qəza enişi edən helikopterə görə İrana hər cür dəstək göstərməyə hazırdır"

Prezidentlə əməkdaşlıq kəlməsini dilə gətirməyənlər... Prezidentin partiyaları Qarabağ Zəfərinə şərik etməsi - Administrasiyada tarixi görüş... - Aydın QULİYEV yazır...

Qarabağ məsələsi dünya münaqişələr tarixində unikal fakt oldu - İlham Əliyev izah etdi...

SON XƏBƏRLƏR

20.05.2024 | 21:10
Gürcüstanda “Ukrayna ssenarisi” - Qərb sanksiya tətbiqinə hazırlaşır...

20.05.2024 | 20:53
Ermənistandan etiraf - kəndləri işğal etmişdik, qaytardıq...

20.05.2024 | 20:38
Azərbaycanla Belarus MDB-də "2-tərəfli münasibətlər modeli" axtaranlara nümunə ola bilər...

20.05.2024 | 20:24
Rəisinin helikopter qəzasının şübhəli məqamları - digər helikopterlər salamat qalıb...

20.05.2024 | 20:20
QHT rəhbərləri İranın Azərbaycandakı səfirliyinin binası önünə gül dəstələri düzüb

20.05.2024 | 20:06
Naxçıvana yol beynəlxalq dəhlizin mühüm hissəsinə çevrildi...

20.05.2024 | 19:52
Azərbaycan-İran normallaşmasından çox narahat olanlar var...

20.05.2024 | 19:38
“Qara xəbərə” İlham Əliyevin reaksiyası unikal və nadir fakt oldu…

20.05.2024 | 19:25
Paşinyan kilsənin "nəfəsini” kəsmək üzrədir…

20.05.2024 | 19:11
Azərbaycan İran üzərindən Fars körfəzinə əlverişli çıxış əldə edəcək...

20.05.2024 | 18:57
İran prezidenti mayın 19-da Ermənistana getməli idi? - Erməni mediası sensasiyalı xəbər yayıb...

20.05.2024 | 18:46
“Qarabağın Rəngləri” layihəsinin möhtəşəm qala gecəsi keçirildi

20.05.2024 | 18:39
Bakı və Minsk “ölü Minsk qrupunun” axırına birlikdə çıxacaq...

20.05.2024 | 18:25
"Xarıbülbül" növbəti dəfə dünya mədəniyyətlərinin görüş yerinə çevrildi...

20.05.2024 | 18:18
Tavuşun Kirants kəndində sonuncu sərhəd dirəkləri quraşdırılıb...

20.05.2024 | 18:12
Özgə vaxtın adamı...

20.05.2024 | 18:11
Ayvalıkdan Datçaya qədər Türkiyənin gözəl Ege sahillərini kəşf edin

20.05.2024 | 18:07
Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları qəbul edib

20.05.2024 | 18:04
NAXÇIVANIM-ƏDƏDİ QÜRUR MƏNBƏYİM

20.05.2024 | 17:58
Açıq satılan zəhərli həşəratlar "qətl aləti" kimi istifadə edilə bilər...

20.05.2024 | 17:50
Qarabağ Regional Enerji Təchizatı və Satışı İdarəsi yaradıldı

20.05.2024 | 17:45
Lukaşenko Qarabağda 420 ailəlik qəsəbə saldıracaq - böyük jest...

20.05.2024 | 17:32
Ermənilər yeni baş nazir yox, “müvəqqəti hökumət” axtarırlar...

20.05.2024 | 17:18
Azərbaycanla İranın birgə siyasi iradə nümayişi - sürətli dəyişmə nə ilə bağlıdır...

20.05.2024 | 17:05
Ermənilər indi də 500 illik "Baqrat dövlətini" uydurdular...

20.05.2024 | 16:56
Prezident hərbi xidmətə çağırılma və ehtiyata buraxılma ilə bağlı Sərəncam imzaladı

20.05.2024 | 16:53
Qarabağ Universitetinə rektor təyin edildi

20.05.2024 | 16:53
"Kədər tablosunda sevinc işığı"- Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)

20.05.2024 | 16:46
Dövlət orqanlarında normayaratma fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və bir sıra məsələlərin tənzimlənməsində dəyişiklik edildi

20.05.2024 | 16:43
TÜRKSOY-un, ADA və ADMİU-nun rəhbərliyi “Əsrə bərabər gün” tamaşasına baxıblar

20.05.2024 | 16:31
Xankəndiyə prokuror təyin edildi - FOTO

20.05.2024 | 16:15
Qərbin “demokratiya cəngavərləri” və onların yerli “marionet kuklaları”nın nəzərinə

20.05.2024 | 16:13
Kəngərli kənd məktəbində 2 şəhid əmioğlanların xatirələri əbədiləşdirildi....

20.05.2024 | 15:51
Qadınlar tərəfindən zorakılığa məruz qalan kişilərin sayı artıb...

20.05.2024 | 15:46
Azərbaycan Tayvanın müstəqilliyini tanımır - XİN

20.05.2024 | 15:34
18 yaşadək analar tərəfindən doğulan uşaqların sayı açıqlanıb

20.05.2024 | 15:17
Gürcüstan parlamentinin sədri Avropanı ikiüzlülükdə ittiham etdi...

20.05.2024 | 15:00
Son iki gündə kartlardan nə qədər pul oğurlanıb? - DİN açıqladı...

20.05.2024 | 14:28
Oğurladığı kartla alış-veriş edən şəxs saxlandı

20.05.2024 | 14:10
İranın sabiq XİN başçısı ABŞ-ı günahlandırdı...

20.05.2024 | 13:48
Əli Əsədov İranın birinci vitse-prezidentinə başsağlığı verib

20.05.2024 | 13:31
Sumqayıtda 51 yaşlı qadını döyüb telefonunu əlindən aldılar...

20.05.2024 | 13:17
İlk mərhələdə Cəbrayıla köçürüləcək sakinlərin sayı açıqlandı...

20.05.2024 | 13:03
Аббас Джума оскорбляет и обвиняет Азербайджан - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

20.05.2024 | 12:51
İbrahim Rəisinin dəfn mərasimi mayın 21-də Təbrizdə keçiriləcək...

20.05.2024 | 12:41
Prezident İlham Əliyev Latviya Seyminin sədrini qəbul edib - FOTO/YENİLƏNDİ

20.05.2024 | 12:33
Maksimum 50 gün ərzində İranın yeni prezidenti seçilməlidir – İranın Ali Lideri açıqladı

20.05.2024 | 12:00
23 yaşlı futbolçu "Mançester Siti"nin tarixinə düşdü

20.05.2024 | 11:53
Rəisini aparan helikopterin qalıqları 2,5 min metr yüksəklikdə tapılıb

20.05.2024 | 11:30
Yevlaxda dəhşətli qətl: kişi arvadını öldürüb, sonra isə...

20.05.2024 | 11:20
Gürcüstandan Azərbaycana yararsız toyuq əti gətirilib - AQTA

20.05.2024 | 11:16
Prezident İlham Əliyev kamerunlu həmkarına təbrik məktubu göndərib

20.05.2024 | 11:15
Naxçıvanda bu il 68 dövlət əmlakı özəlləşdirilib - Nazirlikdən AÇIQLAMA

20.05.2024 | 11:05
"Hüseyn Əmir Abdullahianın həlak olması xəbəri məni dərindən sarsıtdı" - Ceyhun Bayramovdan paylaşım

20.05.2024 | 11:03
İran prezidenti həlak oldu - gerçəklər, ehtimallar və suallar - CANLI

20.05.2024 | 11:00
Arda Güler “Real”da dubl etdi

20.05.2024 | 10:51
Azərbaycan XİN İrana başsağlığı verdi

20.05.2024 | 10:30
Helikopter qəzasında həlak olanların cəsədləri Təbrizə göndərilib

20.05.2024 | 10:20
Prezident İlham Əliyev İranın Ali Rəhbərinə başsağlığı verib

20.05.2024 | 10:20
İran hökuməti Rəisinin ölümü ilə bağlı fövqəladə iclas keçirəcək

20.05.2024 | 10:10
Gəncədə evdən qızıl oğurlayan şəxslər yaxalanıb

20.05.2024 | 10:04
Parisdə aeroport işçiləri də tətilə başlayır

20.05.2024 | 10:00
Tehran Fond Birjası fəaliyyətini dayandırdı - TƏCİLİ

20.05.2024 | 09:41
Qvardiola Kloppdan danışdı... və ağladı

20.05.2024 | 09:20
Bu gündən lisey və gimnaziyalara ərizə qəbuluna başlanılır

20.05.2024 | 09:16
Qaradağda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edildi

20.05.2024 | 09:13
"Qalatasaray" "Fənərbaxça"ya uduzdu, çempionluq son tura qaldı

20.05.2024 | 09:00
88 yaşlı Kral pnevmoniyaya yoluxub

20.05.2024 | 08:53
İran prezidenti və heyəti qəzada həlak olub -SİYAHI AÇIQLANDI

20.05.2024 | 01:51
Prezidentin tapşırığı ilə İrana göndərilməsi üçün FHN-nin xilasedicilərindən ibarət qrup yaradıldı

19.05.2024 | 23:51
Avroittifaq İranın tələbi ilə peyk görüntü xidmətini işə saldı

19.05.2024 | 23:42
"Rəisinin helikopterindəki 2 nəfərlə bir neçə dəfə əlaqə saxladıq" - İranın vitse-prezidenti

19.05.2024 | 23:35
Türkiyə Rəisinin helikopterinin axtarışı üçün İrana xilasedicilər göndərdi

19.05.2024 | 22:30
TƏCİLİ: İbrahim Rəisinin olduğu helikopter tapıldı

19.05.2024 | 21:04
Helikopter qəzasına uğrayan İran prezidentinin axtarışları davam edir...

19.05.2024 | 20:47
Rəisinin helikopterini axtaran xilasedicilər də yoxa çıxıb

19.05.2024 | 20:30
"Azərbaycan İrana dost və qardaş xalq kimi bütün lazımi dəstəyi verməyə hazırdır" - XİN

19.05.2024 | 19:55
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan qəza enişi edən helikopterə görə İrana hər cür dəstək göstərməyə hazırdır"

19.05.2024 | 19:49
İran Prezidentinin helikopteri bu ərazidə qəzaya uğrayıb -YERİ AÇIQLANDI

19.05.2024 | 19:42
Rəisinin havadan axtarışları dayandırıldı - İrandan RƏSMİ AÇIQLAMA

XƏBƏR ARXİVİ

«    May 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031