KÖHNƏ VERSİYA            

Elmə ayrılan vəsaitin optimal həddini kim və necə hesablamalıdır?

Image

Vüsalə Ağabəyli: “Məsələ təkcə ayrılan vəsaitdə deyil, həmin vəsaiti kapitala çevirə biləcək kadrdadır” 

Müasir Azərbaycanda elm sahəsinin inkişafı dövlətin əsas proritetlərindən biridir. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında və alimlərlə görüşlərində dəfələrlə bəyan edib ki, elm sahəsindən gözləntiləri çoxdur. 

Prezident Əliyev bu fikri açıq mətnlə bəyan etməklə həm də uzun illər elm aləmində yaşanan ətalətin, hərəkətsizliyin aradan qaldırılmalı olduğuna işarə edib. Böyük bir zaman ərzində ölkənin baş elmi qurumu rolunu oynayan  Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) elmi-tədqiqat institutlarında böyük elmi nəticələri dövlət də, cəmiyyət də görmək istəyib. 

AMEA-nın fundamental və təbiət elmləri ilə məşğul olan elmi-tədqiqat institutları artıq xeyli müddətdir ki, Elm və Təhsil Nazirliyinin balasında fəaliyyətlərini davam etdirirlər. Cəmiyyətin də, dövlətin də elmdən gözləntiləri həddən artıq çoxdur. Məsələ burasındadır ki, biz elmin ləng inkişaf etməsi məsələsini müzakirəyə çıxararkən həmişə bir fikirlə qarşılaşmışıq ki, elmə ayrılan vəsait kifayət qədər deyil, azdır. Məlum, elm sahəsi birmənalı olaraq dövlət büdcəsindən asılıdır və hələ Azərbaycanda elm sahəsi ölkəyə vəsait, kapital gətirmir. Əlbəttə, dövlət lazım bildiyi həcmdə elm sahəsinə vəsait ayırır, amma elmə rəhbərlik edənlər bu vəsaiti yetərli saymır. 

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev də çıxışlarından birində “Azərbaycanda elmə ayrılan maliyyə çox azdır” fikrini işlədib.  

Nazir "Azərbaycan elmini birləşdirib inteqrasiyasına nail olmalıyıq. İstəyiriksə ki, milli elmimiz dünyada görünsün, bu birlik, əməkdaşlıq mütləqdir. Fərdi elm olmur, elm birlik fonunda olur" – deyə bildirib.

Nazir Azərbaycan elminə ayrılan maliyyənin az olduğunu bildirib: “Bu o qədər uzun müddət belə olub ki, birdən-birə maliyyə artırılsa, nəticə əldə edilməyəcək".

Elmə ayrılan vəsaitin optimal həddini kim və necə hesablamalıdır?  Elmə nə qədər vəsait ayrılmalıdır ki, lazımı nəticələr əldə olunsun? Kifayət qədər pul ayrılmaması bizi hansı nəticələrdən, uğurlardan məhrum etdi? Elmə kifayət qədər vəsait ayrılsa, bu, elmin inkişafına təkan ola bilərmi? Bəzən belə iddialar olur ki, elmi tədqiqat işlərinə ayrılan vəsaitin, qrantların müəyyən bir hissəsi o sahəyə xərclənmir, ciblərə axır. Bu məsələyə ekspertlərin münasibəti necədir?

“Elmə ayrılan vəsaitin planlı şəkildə sərf edilməsi və alınan nəticələr təhlil edilməlidir”

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, elm üzrə ekspert Vüsalə Ağabəyli “Bakı-Xəbər”ə şərhində “Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin fikri ilə razıyam, Azərbaycan elminin inkişafı və beynəlxalq məkana inteqrasiyası üçün kifayət qədər vəsait ayrılmalıdır. Lakin missiya sadəcə vəsait ayırmaqla bitməməlidir. Elm və elmi istiqamət üzrə strateji məqsədlər və hədəfləri bəlirləyə biləcək kadrlar fəaliyyətə cəlb edilməlidir. Sağlam və yaradıcı düşüncəli, azərbaycançılıq məfkurəsini dünyaya tanıda biləcək, inkişaf yönümlü mütəxəssislər fəaliyyətə cəlb olunmasa ayrılan vəsaitlər hədər olacaq, kimlərinsə cibinə gedəcək. Məsələ təkcə ayrılan vəsaitdə deyil həmin vəsaiti kapitala çevirə biləcək kadrdadır”-deyə bildirdi. 

V.Ağabəylinin sözlərinə görə, bugün dünya reytinqində rəqabətə girən bir sıra ali təhsil müəssisələri var ki, onlar xüsusi vəsait sərf edir. “Lakin onların xüsusi metodologiyası var. Bu metodologiya vasitəsilə reytinq üçün sərf edilən vəsaitin daha artığını gəlirə çevirə bilirlər. Bizim ataların "Əvvəl ad qazan, sonra ad özü sənin üçün qazanacaq" prinsipini qabaqcıl ölkələrin elm və təhsil müəssisələri praktikaya çevirməyi bacarıblar, biz isə yox. Hazırda tədris də, elm də bazara xidmət edir. Biz Azərbaycan elminin həm də düzgün reklamını qurmağı bacarmalıyıq. Öncə qeyd etdiyim fəaliyyətə cəlb olunan mütəxəssislər qrupunun hədəflərə uyğun planı olmalıdır, həmin planın zəif və güclü tərəfləri müzakirə edilməlidir. Ən önəmlisi isə hesabatlılıq olmalıdır. Elmə ayrılan vəsaitin planlı şəkildə sərf edilməsi və alınan nəticələr təhlil edilmədir. Yoxsa pərakəndə şəkildə hər kəs özü üçün dar çərçivədə tədqiqat aparır. Hazırda ölkəmizdə doktorantların hamısı elmi dərəcə və elmi ad almaq üçün beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləşmə bazalarında Q1, Q2, Q3, Q4 nəşrləri ilə çıxış edirlər. Tədqiqatçıların böyük əksəriyyəti buna kifayət qədər maddi vəsait sərf edir. Əgər belə tədqiqatçılara maddi və mənəvi dəstək ola bilmiriksə, onun verdiyi töhfə də yarımçıq qalır. Azərbaycan elminin inkişafı və inteqrasiyasını düşünürüksə, bunu sistemli şəkildə etmək mütləqdir. Elmi tədqiqat işlərinin istiqaməti və təklifi elmə ayrılan maliyyəni planlı şəkildə sərf edəcək mütəxəssisdən gəlməlidir”-deyə V.Ağabəyli qeyd etdi.

“Elmə ayrılan vəsaitin optimal həddini kim və necə hesablamalıdır” sualına gəlincə, V.Ağabəyli hesab edir ki, bununla məşğul olan aidiyyəti qurumlar və onların istifadə etdiyi metodlar var, hesablama da xüsusi standartlar üzrə aparılmalıdır. Amma bütün hallarda ekspert hesab edir ki, həcmindən asılı olmayaraq, elmə ayrılan vəsaitin düzgün idarə olunması əsas şərtdir. O əlavə etdi ki, bu hesablamaları aparan qurumlar elm sahəsinə vəsaiti hansı üsullarla artırmalı olduqlarını müəyyən edib bu işi həyata keçirməlidir, sonra isə onun hesabatlılığı təmin olunmalıdır. 

İradə SARIYEVA







VİDEO

Sevr müqaviləsinin zərbəsini unudan Ermənistan 5 apreldə yenə həmin yolu seçdi - VİDEO

Brüssel görüşündən sonra Türkiyəyə sərhəd çağırışları başladı - Sürik protokolu-2? - VİDEO

5 aprel üçtərəfli Brüssel görüşü İranın əsl simasını üzə çıxardı... - VİDEO

Makrondan nə desəniz çıxar... Moskva terrorunda Fransa izləri...

Ermənistan Qubadlı sərhədində atışmaya görə təqsirini rəsmən etiraf etdi...

Prezident İlham Əliyev Ramazan Bayramı münasibəti ilə paylaşım etdi - FOTO

SON XƏBƏRLƏR

14.04.2024 | 01:53
İrandan İsrailə növbəti hücum dalğası - ballistik raket hücumu başladı

14.04.2024 | 01:40
Dünya şokda - İran İsraili dronlarla vurmağa başladı... - YENİLƏNDİ

14.04.2024 | 01:40
İran İsrailə hücumundan sonra ABŞ hərəkətə keçdi...

14.04.2024 | 01:31
İranın dronlarla Netanyahunun təyyarəsini hədəf alacağı iddia edildi…

14.04.2024 | 01:19
İraq və İordaniya hava məkanını bağladı...

14.04.2024 | 01:12
İngiltərədən Rusiyanı özündən çıxaracaq qərar - Ukrayna üçün xüsusi silah hazırlayırlar...

14.04.2024 | 01:01
İrandan İsrailə doğru ikinci dron dalğası da havalandı...

13.04.2024 | 22:25
"2021-ci ilin mayında mənə dedilər Azərbaycana hücum edək" - Paşinyan ilginc sirlər açdı...

13.04.2024 | 19:51
Tramp Ukraynaya sülh deyil, “yeni maliyyələşdirmə” modeli təklif edəcək...

13.04.2024 | 17:05
Ceyhun Bayramov Azərbaycanın tövsiyələrini UNESCO-nun baş direktorluğuna namizədə təqdim etdi

13.04.2024 | 16:39
“Maşın bazarı”nda 4 mağaza yandı

13.04.2024 | 15:05
İrandan ilk həmlə gəldi - Hörmüz boğazında İsrail gəmisinə basqın edildi…

13.04.2024 | 13:35
Makrondan nə desəniz çıxar... Moskva terrorunda Fransa izləri...

13.04.2024 | 12:47
Neftçalada axund müavini narkotiklə tutuldu

13.04.2024 | 12:22
"Qazaxıstan Bakı ilə İrəvan arasında sülhün tezliklə bərqərar olmasında maraqlıdır" - Tokayev

13.04.2024 | 10:42
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 31 nəfər saxlandı

13.04.2024 | 09:30
Ermənistan Azərbaycan Ordusunun Tovuzdakı mövqelərini atəşə tutub

13.04.2024 | 00:52
Yaxın Şərqdə böyük müharibə hər an başlaya bilər - İran İsrailin nüvə obyektlərini də vuracaq, ABŞ hərbi gəmilərini İsrailə göndərdi...

12.04.2024 | 23:14
"Qərbi Azərbaycana qayıdış" adlı məktəbli olimpiadası Ermənistanı qorxuya salıb...

12.04.2024 | 22:15
Ermənistan KTMT-nin hərbi komitəsini də boykot etdi...

12.04.2024 | 21:39
Ermənistanın mina terrorunun qurbanlarının sayı 352-yə çatdı...

12.04.2024 | 20:36
Aİ-nin komitə üzvləri Ağdam və Füzuliyə səfər ediblər - FOTO

12.04.2024 | 19:01
Ordumuzun mövqeləri yenə atəşə tutuldu

12.04.2024 | 18:37
ABŞ nəşri konkret tarix açıqladı - İran İsraili vuracaqmı...

12.04.2024 | 16:45
Gələn il “Formula 1” Azərbaycan Qran-Prisi sentyabrda keçiriləcək...

12.04.2024 | 16:25
Ağdamda iki nəfər minaya düşdü...

12.04.2024 | 16:11
Ceyhun Bayramov MDB Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclasında çıxış edib

12.04.2024 | 16:00
Haaqada Azərbaycanın Ermənistana qarşı iddiası üzrə ilk rəsmi məhkəmə prosesi keçirildi

12.04.2024 | 15:44
Türkiyənin Ukrayna- Rysiya sülh planı təklifi real deyil....

12.04.2024 | 15:30
Rusiya Fransanı ölkədən qovan Nigerə əsgər və hava hücumundan müdafiə sistemi göndərdi

12.04.2024 | 15:02
Ukrayna Belqorodda "Qazprom"un binasını vurdu...

12.04.2024 | 14:23
Ermənistanda xarici turistlərə qarşı cinayətlərin sayı artıb - Paşinyan da etiraf etdi...

12.04.2024 | 13:46
Azərbaycan və Belarus XİN rəhbərləri ikitərəfli münasibətləri müzakirə etdi

12.04.2024 | 13:15
Laçın şəhəri MDB-nin mədəniyyət paytaxtı statusunu ala bilər

12.04.2024 | 12:48
Ermənistan Qubadlı sərhədində atışmaya görə təqsirini rəsmən etiraf etdi...

12.04.2024 | 12:24
İran vətəndaşına narkokuryerlik edən keçmiş məhkum Zərdabda həbs edildi - FOTO

12.04.2024 | 12:07
Nar-dan xüsusi təklif: 10%-dək endirimlə smartfon! - VİDEO

12.04.2024 | 11:00
"Əl Hilal" Ərəbistanı Superkubokunun qalibi oldu

12.04.2024 | 10:55
ABŞ Çin və Türkiyədən İranı dayandırmağı xahiş etdi

12.04.2024 | 10:10
Bu gün Dünya Aviasiya və Kosmonavtika Günüdür

12.04.2024 | 10:00
Zərdabda narkokuryerlik edən şəxs yaxalanıb

12.04.2024 | 09:57
İsveçdə hicab taxdığı üçün işdən çıxarılan qadına təzminat ödəniləcək

11.04.2024 | 22:42
Bakıda mənzildə köməksiz qalan uşaqlar xilas edilib - FHN açıqladı

11.04.2024 | 22:38
“Fənərbağça”ya texniki məğlubiyyət verildi

11.04.2024 | 21:56
"2021-ci ilin mayında mənə dedilər Azərbaycana hücum edək" - Paşinyan ilginc sirlər açdı...

11.04.2024 | 20:56
Türkiyə Rusiya və Ukraynaya yeni sülh sazişi layihəsi təklif etdi - 8 maddəlik planda nələr var...

11.04.2024 | 19:20
Tramp Ukraynada müharibəni dayandırmaq üçün "hərbi yardım" kartından istifadə edəcək - Donaldın planı ortaya çıxdı...

11.04.2024 | 19:07
QAİ səfir Kvienin açıqlamaları ilə bağlı ABŞ-a çağırış etdi - niyə bir dəfə də olsun bu barədə danışmayıb?

11.04.2024 | 18:05
Qazaxın kəndləri məsələsində Paşinyan erməni cəmiyyətini inandırmaq, dünyanı isə aldatmaq istəyir...

11.04.2024 | 17:22
"Aİ Bakı və İrəvan arasında məzmunlu danışıqlar görmək istəyir" - Toivo Klaar

11.04.2024 | 16:30
Ukraynada yeni səfərbərlik qanunu qəbul edildi - məhbuslar da müharibəyə göndərilir...

11.04.2024 | 15:09
Sosial şəbəkələrdə qeyri-etik paylaşımlar edən daha iki nəfər tutuldu

11.04.2024 | 14:45
Azərbaycanda futbol klubunun prezidenti saxlandı - 30 minlik yeyinti...

11.04.2024 | 14:13
Rusiya yenə Ukraynanın enerji infrastrukturunu bombaladı - Kiyevdəki ən güclü elektrik stansiyası tam dağıdıldı

11.04.2024 | 13:03
İranda nə baş verir? - Tehran hava məkanında bütün uçuşlar dayandırıldı…

11.04.2024 | 12:26
İran İsrailə hücum hazırlığında - Böyük savaş hər an başlaya bilər…

11.04.2024 | 11:52
ABŞ Mərkəzi Hərbi Komandanlığının başçısı İsrailə səfər edib

11.04.2024 | 11:38
Azərbaycan cinayətkar dəstə rəhbərini Qazaxıstana verdi...

11.04.2024 | 09:30
Yurgen Klopp "Liverpul"dan ayrılır

11.04.2024 | 09:05
Kim Çen In düşmənlərini hədələdi: "məhv edəcəyik!"

11.04.2024 | 09:00
"Barselona" PSJ-yə, "Atletiko" "Borussiya"ya qalib gəlib

10.04.2024 | 21:14
Qəbələnin ucqar kəndində yeni məktəb binası şagird sıxlığını aradan qaldıracaq - FOTOREPORTAJ

10.04.2024 | 20:57
Regionların davamlı inkişafı sosial-iqtisadi strategiyanın mühüm tərkib hissəsidir – Hacıqabuldan reportaj

10.04.2024 | 20:55
Unikal Ekoloji Park, nəhəng İdman Sarayı və yeni futbol stadionu – Gəncədən videoreportaj

10.04.2024 | 20:52
Prezidentin regionlara səfərləri – dinamik inkişaf və balanslı yanaşma

10.04.2024 | 17:44
Ukraynalı siyasətçi daha 4 ölkənin Putinin hədəfində olduğunu iddia etdi - Qərbin zəifliyi...

10.04.2024 | 17:42
Çantasında "Kalaşnikov" gəzdirən şəxs tutuldu - FOTO

10.04.2024 | 17:02
Ermənistanın döyüş postundan atəş açıldı - DSX-nin baş leytenantı yaralandı

10.04.2024 | 16:50
ABŞ konqresmenindən şok etiraf - Afrikalı hərbçilərə öz ölkələrində çevriliş edə bilmələri üçün təlim keçirik

10.04.2024 | 15:43
ABŞ Ukraynaya İran silahları göndərdi...

10.04.2024 | 15:16
Naxçıvanda da ucuz mənzillərin tikintisinə başlana bilər - MİDA araşdırmalara başladı

10.04.2024 | 12:52
Abşeronda avtoşluq edən sürücü həbs edildi, üstəlik 500 manat cərimə... - FOTO

10.04.2024 | 12:24
Paşinyan separatçıları Ermənistanda dövlət çevrilişinə cəhddə ittiham etdi

10.04.2024 | 11:52
“Tarixi Ermənistan” ifadəsi qonşulara ərazi iddialarından başqa bir şey deyil" - Paşinyan

10.04.2024 | 11:36
Yeni tikilməkdə olan 11 evdən oğurluq edən şəxs tutuldu (FOTO)

10.04.2024 | 11:17
Paşinyan: "Azərbaycanın Qazax rayonunun 4 kəndindən sərhədlərin delimitasiyasına başlanmasının əleyhinə deyilik"

10.04.2024 | 10:53
"Vaxt gələcək, ermənilər həqiqətləri qəbul edəcəklər" - Allahşükür Paşazadə

10.04.2024 | 10:30
Bakıda dini rəhbərlərin görüşü keçiriləcək - Erməni katolikosu da dəvət edilə bilər

10.04.2024 | 10:00
Çempionlar Liqasında məhsuldar heç-heçə gecəsi...

10.04.2024 | 09:11
Təzə Pir məscidində bayram namazı qılındı

XƏBƏR ARXİVİ

«    Aprel 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930