KÖHNƏ VERSİYA            

İslahatlar ölkəmizdə liberal bazar iqtisadiyyatını daha dinamik hala gətirib...

Image

Ticarətin liberallaşdırılması və iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinin artırılması bu gün Azərbaycanın xarici ticarətdə mövqeyinin möhkəmlənməsini təmin edən əsas faktorlardan biri kimi çıxış edir. Bu, həmçinin, iqtisadi artımı stimullaşdırır və xalqın rifahının daha da yüksəldilməsini təmin edir. 

Bütün bunlar həm də uğurlu islahatların nəticəsidir. Hər bir islahatın arxasında isə düşünülmüş fəaliyyət proqramı dayanır. Azərbaycanda bu gün də dərin, genişmiqyaslı islahatlar davam edir, bunun sayəsində ölkəmiz dünyaya daha açıq olur, yaxın və uzaq xarici dövlətlərlə əməkdaşlıq yeni səviyyəyə yüksəlir, sıx dialoq qurulur. 

Dövlət tərəfindən yerli sahibkarlara böyük dəstək... 

İslahatların əsas istiqamətləri, o cümlədən azad cəmiyyət, ədalət, qanunun aliliyi, demokratikləşmə və liberal bazar iqtisadiyyatının qurulmasıdır. Ölkəmiz valyuta bazarının sürətli və effektiv liberallaşdırılmasını həyata keçirib. Bu, xarici ticarətin inkişafı üçün ən güclü və təsirli vasitələrdən biridir. Nəticədə ölkədə xarici iqtisadi biznes iştirakçılarının sayı artır. 

Bunlara paralel olaraq, ölkədə dəyər zəncirlərinin yaradılması mexanizmi tətbiq olunur. Bununla yanaşı, bazarın liberallaşdırılması ilə yüksək maaşlı iş yerlərinin saxlanılması arasında balansın saxlanmasına da xüsusi diqqət olunur. Ölkəmizin müasir tendensiyalara sadiq qalması, sürətlə irəliyə doğru hərəkət etməsi, liberallaşmanı idarəetmə islahatları ilə birləşdirməsidə öz nəticəsini verir. Bu fonda yerli sahibkarlara böyük dəstək verilir və indi onların sayının davamlı artımı qeydə alınır. Təcrübə göstərir ki, ölkələrin regional və qlobal iqtisadi sistemə inteqrasiyası malların istehsalı və emalı üçün böyük bazarın formalaşmasına gətirib çıxarır. Bu da yüksək əlavə dəyərlə yüksək emal olunmuş məhsulların əldə edilməsinə imkan yaradır. Bu, ölkələrə dünya bazarlarına çıxmağa, istehsalda və xarici ticarətdə struktur dəyişiklikləri aparmağa, qabaqcıl texnologiyalara və ən son texnologiyaya keçməyə imkan verir. Azərbaycan bu təcrübədən də uğurla yararlanır. İstənilən ölkənin inteqrasiya prosesində prioritetləri güclü sənaye-innovasiya bazasının yaradılması və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi əsasında iqtisadi rəqabət qabiliyyətinə nail olmaqdır. Azərbaycan da buna xüsusi diqqət edir. Dünya təcrübəsinin göstərdiyi kimi, iqtisadiyyatı zəif inkişaf etmiş və modernləşdirilməmiş kasıb ölkələr kifayət qədər güclü sosial siyasət həyata keçirə bilmirlər. İqtisadiyyatı dinamik inkişaf edən ölkələr bunu edə bilər. Ancaq iqtisadiyyatın dinamik inkişafı isə öz növbəsində müvafiq kadrları, yəni əhalinin insan kapitalının keyfiyyətini yüksəltməyi tələb edir. Və bunu da güclü sosial siyasət olmadan etmək mümkünsüzdür. Qərb ölkələrinin müharibədən sonra rifah dövləti siyasətinə keçidini məhz bu izah edir. Dinamik inkişaf edən iqtisadiyyat sosial müdafiəni gücləndirmək üçün kifayət qədər gəlir əldə edir, lakin insan kapitalının keyfiyyətini yaxşılaşdırmadan iqtisadi artım daha da problemli olacaq, çünki iqtisadiyyatda artıq ixtisaslı kadrlar yoxdur. Ona görə də indi nəinki bu günün, həm də sabahın getdikcə mürəkkəbləşən və modernləşən iqtisadiyyatı üçün sosial məsələlərin həllinə, sosial müdafiənin gücləndirilməsinə, səhiyyənin və təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, kadrların hazırlanmasına zəruri səy və resursların yönəldilməsi ən yüksək prioritetə çevrilir. Azərbaycan bu kimi məsələlərin həllini prioritet hesab edir.

İxracyönümlü siyasət öz müsbət nəticələrini verir 

Bu günlərdə Azərbaycanın xarici ticarət strategiyası ilə bağlı məsələlər də getdikcə xüsusi diqqət cəlb edir. Ekspertlərin bir qrupu idxalı əvəzləmə siyasətini, digər qrup ixrac yönümlülüyünü, üçüncü qrup isə hər ikisinin birləşməsini müdafiə edir.

Əgər ölkə iqtisadiyyatı il ərzində müəyyən sayda, hətta çoxlu sayda əvvəllər idxal olunan malların istehsalını mənimsəyirsə, bu, idxalı əvəzləmə siyasətinin həyata keçirildiyini göstərmir. Eynilə, əgər bir ölkə çoxlu sayda yeni məhsul ixrac etməyə başlayırsa, bu o demək deyil ki, o, ixracyönümlü siyasət aparır. Xarici ölkələrin təcrübəsinin göstərdiyi kimi, ixracın stimullaşdırılması siyasəti həyata keçirilərkən idxalı əvəzləmə siyasəti həyata keçirildiyindən xeyli çox sayda yeni malların istehsalı mənimsənilir. Təbii ki, bu yeni malların əhəmiyyətli bir hissəsi əvvəlcə daxili bazarda satılır və yalnız bundan sonra ixracına başlanır. Bu səbəbdən xarici ticarət strategiyası məhsulun daxili bazar və ya ixrac üçün istehsal edilməsi ilə fərqlənən texniki anlayış deyil. O, birlikdə ya ixracı genişləndirmək və iqtisadiyyatı dünya iqtisadiyyatına inteqrasiya etmək, ya da idxalı azaltmaq və iqtisadiyyatı xarici dünyadan təcrid etmək üçün stimullar yaradan bütün iqtisadi siyasətlərin tədbirlər kompleksini təmsil edir.İdxal əvəzetmə siyasətinin əsas xarakterik xüsusiyyəti daxili bazarda rəqabət qabiliyyətini artırmaq məqsədilə yerli sənayenin ayrı-ayrı sahələrinin inkişafı üçün süni stimulların yaradılmasıdır. İdxalın əvəzlənməsi ilə stimullar idxal olunan malların xeyrinə təhrif olunur, yəni bütün iqtisadi siyasət alətlərinin məcmusu elə bir vəziyyət yaradır ki, təsərrüfat subyektləri öz mallarını ixrac etməkdənsə, daxili bazarda satmaqla daha çox gəlir əldə edirlər. İdxalın əvəzlənməsi istiqamətində stimulların bu cür dəyişməsi, bir qayda olaraq, yüksək idxal tariflərinin, idxal kvotalarının, valyuta nəzarətinin, vergi, kredit, gömrük və digər güzəştlərin köməyi ilə idxalı əvəz edən sənaye sahələrinə kütləvi subsidiyaların yaradılmasının nəticəsidir. Təcrübədə idxalı əvəzləmə siyasəti həyata keçirilərkən, bütün bu alətlər ən çox eyni vaxtda istifadə olunur. Azərbaycanda bunun nümunələrinə rast gəlmək olar. İxracın təşviqi siyasəti ölkənin ixrac potensialını artırmaqla iqtisadiyyatın sənayeləşdirilməsini nəzərdə tutur. Praktikada bu siyasətin həyata keçirilməsi stimulların ixraca və kütləvi subsidiyalara güclü dəyişməsi demək deyil. Kütləvi ixrac subsidiyaları ölkənin ixracının artmasına səbəb ola bilməz, çünki subsidiyalar nəticəsində ixrac mallarının qiymətlərinin azalması və dünya bazarında onlara tələbatın artması milli valyutanın məzənnəsinin artmasına səbəb olacaq. Sonuncu, öz növbəsində, ixracı məhdudlaşdıracaq, çünki yerli mallar xarici alıcılar üçün daha baha olacaq və idxalı stimullaşdıracaq, çünki idxal olunan mallar yerli istehlakçılar üçün daha ucuz olacaq. Nəticədə ixrac subsidiyalarının təsiri heçə enir. Bu kimi həssas mqəamlar da ölkəmizdə mütləq nəzərə alınır. Xarici ölkələrin təcrübəsinin göstərdiyi kimi, ixracyönümlülük siyasəti idxalı əvəzetmə siyasəti ilə müqayisədə danılmaz üstünlüklərə malikdir. O da mühümdür ki, ixracyönümlü siyasət yeritdikdə getdikcə daha çox yerli şirkətlər öz məhsullarını dünya bazarında satırlar və burada həm qiymət, həm də məhsulun keyfiyyəti baxımından şiddətli rəqabətlə üzləşirlər. Bu, onları istehsalı daim təkmilləşdirməyə, xərcləri azaltmağa və məhsulun keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa məcbur edir. Nəticə etibarilə, ixrac və idxalın yüksək templəri ilə nəticələnən ixracyönümlü siyasət iqtisadi artım üçün çox zəruri olan xarici investisiyaların cəlb edilməsi üçün daha geniş imkanlar yaradır.

Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.







VİDEO

Türkiyədə çevriliş məsələsində Moskvanın "xüsusi kanalları" yenə işləyir... - VİDEO

Paşinyan Azərbaycanla dinc yanaşı yaşamağı "yad fenomen" adlandırdı... - VİDEO

Ermənistanın Avropa Sülh Fonduna qəbul olunması Cənubi Qafqaza düşmənçilikdir... - VİDEO

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan qəza enişi edən helikopterə görə İrana hər cür dəstək göstərməyə hazırdır"

Prezidentlə əməkdaşlıq kəlməsini dilə gətirməyənlər... Prezidentin partiyaları Qarabağ Zəfərinə şərik etməsi - Administrasiyada tarixi görüş... - Aydın QULİYEV yazır...

Qarabağ məsələsi dünya münaqişələr tarixində unikal fakt oldu - İlham Əliyev izah etdi...

SON XƏBƏRLƏR

20.05.2024 | 22:12
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə zəng edib

20.05.2024 | 21:10
Gürcüstanda “Ukrayna ssenarisi” - Qərb sanksiya tətbiqinə hazırlaşır...

20.05.2024 | 20:53
Ermənistandan etiraf - kəndləri işğal etmişdik, qaytardıq...

20.05.2024 | 20:38
Azərbaycanla Belarus MDB-də "2-tərəfli münasibətlər modeli" axtaranlara nümunə ola bilər...

20.05.2024 | 20:24
Rəisinin helikopter qəzasının şübhəli məqamları - digər helikopterlər salamat qalıb...

20.05.2024 | 20:20
QHT rəhbərləri İranın Azərbaycandakı səfirliyinin binası önünə gül dəstələri düzüb

20.05.2024 | 20:06
Naxçıvana yol beynəlxalq dəhlizin mühüm hissəsinə çevrildi...

20.05.2024 | 19:52
Azərbaycan-İran normallaşmasından çox narahat olanlar var...

20.05.2024 | 19:38
“Qara xəbərə” İlham Əliyevin reaksiyası unikal və nadir fakt oldu…

20.05.2024 | 19:25
Paşinyan kilsənin "nəfəsini” kəsmək üzrədir…

20.05.2024 | 19:11
Azərbaycan İran üzərindən Fars körfəzinə əlverişli çıxış əldə edəcək...

20.05.2024 | 18:57
İran prezidenti mayın 19-da Ermənistana getməli idi? - Erməni mediası sensasiyalı xəbər yayıb...

20.05.2024 | 18:46
“Qarabağın Rəngləri” layihəsinin möhtəşəm qala gecəsi keçirildi

20.05.2024 | 18:39
Bakı və Minsk “ölü Minsk qrupunun” axırına birlikdə çıxacaq...

20.05.2024 | 18:25
"Xarıbülbül" növbəti dəfə dünya mədəniyyətlərinin görüş yerinə çevrildi...

20.05.2024 | 18:18
Tavuşun Kirants kəndində sonuncu sərhəd dirəkləri quraşdırılıb...

20.05.2024 | 18:12
Özgə vaxtın adamı...

20.05.2024 | 18:11
Ayvalıkdan Datçaya qədər Türkiyənin gözəl Ege sahillərini kəşf edin

20.05.2024 | 18:07
Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları qəbul edib

20.05.2024 | 18:04
NAXÇIVANIM-ƏDƏDİ QÜRUR MƏNBƏYİM

20.05.2024 | 17:58
Açıq satılan zəhərli həşəratlar "qətl aləti" kimi istifadə edilə bilər...

20.05.2024 | 17:50
Qarabağ Regional Enerji Təchizatı və Satışı İdarəsi yaradıldı

20.05.2024 | 17:45
Lukaşenko Qarabağda 420 ailəlik qəsəbə saldıracaq - böyük jest...

20.05.2024 | 17:32
Ermənilər yeni baş nazir yox, “müvəqqəti hökumət” axtarırlar...

20.05.2024 | 17:18
Azərbaycanla İranın birgə siyasi iradə nümayişi - sürətli dəyişmə nə ilə bağlıdır...

20.05.2024 | 17:05
Ermənilər indi də 500 illik "Baqrat dövlətini" uydurdular...

20.05.2024 | 16:56
Prezident hərbi xidmətə çağırılma və ehtiyata buraxılma ilə bağlı Sərəncam imzaladı

20.05.2024 | 16:53
Qarabağ Universitetinə rektor təyin edildi

20.05.2024 | 16:53
"Kədər tablosunda sevinc işığı"- Hüseyn İsaoğlu (Məmmədov)

20.05.2024 | 16:46
Dövlət orqanlarında normayaratma fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və bir sıra məsələlərin tənzimlənməsində dəyişiklik edildi

20.05.2024 | 16:43
TÜRKSOY-un, ADA və ADMİU-nun rəhbərliyi “Əsrə bərabər gün” tamaşasına baxıblar

20.05.2024 | 16:31
Xankəndiyə prokuror təyin edildi - FOTO

20.05.2024 | 16:15
Qərbin “demokratiya cəngavərləri” və onların yerli “marionet kuklaları”nın nəzərinə

20.05.2024 | 16:13
Kəngərli kənd məktəbində 2 şəhid əmioğlanların xatirələri əbədiləşdirildi....

20.05.2024 | 15:51
Qadınlar tərəfindən zorakılığa məruz qalan kişilərin sayı artıb...

20.05.2024 | 15:46
Azərbaycan Tayvanın müstəqilliyini tanımır - XİN

20.05.2024 | 15:34
18 yaşadək analar tərəfindən doğulan uşaqların sayı açıqlanıb

20.05.2024 | 15:17
Gürcüstan parlamentinin sədri Avropanı ikiüzlülükdə ittiham etdi...

20.05.2024 | 15:00
Son iki gündə kartlardan nə qədər pul oğurlanıb? - DİN açıqladı...

20.05.2024 | 14:28
Oğurladığı kartla alış-veriş edən şəxs saxlandı

20.05.2024 | 14:10
İranın sabiq XİN başçısı ABŞ-ı günahlandırdı...

20.05.2024 | 13:48
Əli Əsədov İranın birinci vitse-prezidentinə başsağlığı verib

20.05.2024 | 13:31
Sumqayıtda 51 yaşlı qadını döyüb telefonunu əlindən aldılar...

20.05.2024 | 13:17
İlk mərhələdə Cəbrayıla köçürüləcək sakinlərin sayı açıqlandı...

20.05.2024 | 13:03
Аббас Джума оскорбляет и обвиняет Азербайджан - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

20.05.2024 | 12:51
İbrahim Rəisinin dəfn mərasimi mayın 21-də Təbrizdə keçiriləcək...

20.05.2024 | 12:41
Prezident İlham Əliyev Latviya Seyminin sədrini qəbul edib - FOTO/YENİLƏNDİ

20.05.2024 | 12:33
Maksimum 50 gün ərzində İranın yeni prezidenti seçilməlidir – İranın Ali Lideri açıqladı

20.05.2024 | 12:00
23 yaşlı futbolçu "Mançester Siti"nin tarixinə düşdü

20.05.2024 | 11:53
Rəisini aparan helikopterin qalıqları 2,5 min metr yüksəklikdə tapılıb

20.05.2024 | 11:30
Yevlaxda dəhşətli qətl: kişi arvadını öldürüb, sonra isə...

20.05.2024 | 11:20
Gürcüstandan Azərbaycana yararsız toyuq əti gətirilib - AQTA

20.05.2024 | 11:16
Prezident İlham Əliyev kamerunlu həmkarına təbrik məktubu göndərib

20.05.2024 | 11:15
Naxçıvanda bu il 68 dövlət əmlakı özəlləşdirilib - Nazirlikdən AÇIQLAMA

20.05.2024 | 11:05
"Hüseyn Əmir Abdullahianın həlak olması xəbəri məni dərindən sarsıtdı" - Ceyhun Bayramovdan paylaşım

20.05.2024 | 11:03
İran prezidenti həlak oldu - gerçəklər, ehtimallar və suallar - CANLI

20.05.2024 | 11:00
Arda Güler “Real”da dubl etdi

20.05.2024 | 10:51
Azərbaycan XİN İrana başsağlığı verdi

20.05.2024 | 10:30
Helikopter qəzasında həlak olanların cəsədləri Təbrizə göndərilib

20.05.2024 | 10:20
Prezident İlham Əliyev İranın Ali Rəhbərinə başsağlığı verib

20.05.2024 | 10:20
İran hökuməti Rəisinin ölümü ilə bağlı fövqəladə iclas keçirəcək

20.05.2024 | 10:10
Gəncədə evdən qızıl oğurlayan şəxslər yaxalanıb

20.05.2024 | 10:04
Parisdə aeroport işçiləri də tətilə başlayır

20.05.2024 | 10:00
Tehran Fond Birjası fəaliyyətini dayandırdı - TƏCİLİ

20.05.2024 | 09:41
Qvardiola Kloppdan danışdı... və ağladı

20.05.2024 | 09:20
Bu gündən lisey və gimnaziyalara ərizə qəbuluna başlanılır

20.05.2024 | 09:16
Qaradağda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edildi

20.05.2024 | 09:13
"Qalatasaray" "Fənərbaxça"ya uduzdu, çempionluq son tura qaldı

20.05.2024 | 09:00
88 yaşlı Kral pnevmoniyaya yoluxub

20.05.2024 | 08:53
İran prezidenti və heyəti qəzada həlak olub -SİYAHI AÇIQLANDI

20.05.2024 | 01:51
Prezidentin tapşırığı ilə İrana göndərilməsi üçün FHN-nin xilasedicilərindən ibarət qrup yaradıldı

19.05.2024 | 23:51
Avroittifaq İranın tələbi ilə peyk görüntü xidmətini işə saldı

19.05.2024 | 23:42
"Rəisinin helikopterindəki 2 nəfərlə bir neçə dəfə əlaqə saxladıq" - İranın vitse-prezidenti

19.05.2024 | 23:35
Türkiyə Rəisinin helikopterinin axtarışı üçün İrana xilasedicilər göndərdi

19.05.2024 | 22:30
TƏCİLİ: İbrahim Rəisinin olduğu helikopter tapıldı

19.05.2024 | 21:04
Helikopter qəzasına uğrayan İran prezidentinin axtarışları davam edir...

19.05.2024 | 20:47
Rəisinin helikopterini axtaran xilasedicilər də yoxa çıxıb

19.05.2024 | 20:30
"Azərbaycan İrana dost və qardaş xalq kimi bütün lazımi dəstəyi verməyə hazırdır" - XİN

19.05.2024 | 19:55
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan qəza enişi edən helikopterə görə İrana hər cür dəstək göstərməyə hazırdır"

19.05.2024 | 19:49
İran Prezidentinin helikopteri bu ərazidə qəzaya uğrayıb -YERİ AÇIQLANDI

XƏBƏR ARXİVİ

«    May 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031