KÖHNƏ VERSİYA            

“Ağdərə qədim Kolanı türklərinin yaşadığı tarixi ərazidir" - müharibə veteranı danışır...

Image

“Ağdərəlilər Ağdərənin bölünməsi ilə barışmırdılar”

Ağdərəlilər Milli Məclisdə Ağdərə rayonunun yaradılması ilə bağlı qanun layihəsinin qəbul edilməsini müsbət qarşılayır. Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin sədri Füzuli Rzaquliyevlə bu barədə söhbət etdik. 

- Ağdərə rayonunun yenidən təşkil olunması ilə bağlı qanun layihəsinin qəbul edilməsi ağdərəliləri çox sevindirdi. Rayonun bərpa edilməsi barədə illərdir müraciət edirik, yazırıq, pozuruq, nəhayət ki, arzumuz yerinə yetirilir. “Şıxov batalyonunun” ilk könüllü zabitlərindən biri kimi Birinci Qarabağ müharibəsində döyüş yolu keçmişəm. 

- Səhv etmirəmsə, Vətən müharibəsində də iştirak etmisiniz. Yanılmırıq ki?

- Tale elə gətirdi ki, böyük oğlum İlkin Rzaquliyevlə birlikdə 44 günlük Vətən müharibəsində də iştirak etdik. Oğlum ehtiyatda olan baş leytinat İlkin Rzaquliyev Prezidentdən 6 medal aldı, yaralandı, döyüşü tərk etmədi. Bu barədə sənədli film çəkilib, mahnılar yazılıb. Bunu reklam üçün demirəm, məlumat üçün deyirəm. Vətən bizim üçün canımızdan da, balamızdan da əzizdir, mən bunu həyatımla sübut etmişəm…

- Ağdərə uğrunda döyüşmüsüz, böyük döyüş yolu keçmisiz. Birinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrindən danışmaq istəmirik… Son hadisələrə necə qiymət verirsiz?

- Cənab Prezidentin Ağdərəyə bayraq sancması bizim üçün çox əlamətdar hadisə oldu. Bayrağın sancılmasından keçirdiyimiz hisslər  sözlə ifadə olunması mümkün olmayan hisslərdir.  Azərbaycanın hər bölgəsi bizim üçün əzizdir. Qazaxın 7 kəndini də, Kərkini də, Zəngəzur dəhlizini də, Qərbi Azərbaycanı da gözləyirik. Görüləcək işlərimiz çoxdur.        

- Doğulduğunuz Xatınbəyli kəndi haqda nə məlumatlar var?

- Bizim kənd təəssüf ki, 1992-ci ildə məhv olundu. Həmin ədalətsiz, özbaşına bölgüdə Xatınbəyli Ağdama düşmüşdü. Ulu babalarımız 1937- ci ilə qədər rus-erməni birləşməsinə, bolşevizmə, Sovetlərə qarşı mübarizə aparıb. Bu barədə tarixi mənbələrdə var. Bayram Bayramovun “Arakəsmələr”, Əli Vəliyevin də əsərində Qaçaq Alyar bəy haqda danışılır. Bizdə döyüşmək, erməni separatçılarına nifrət qandan-gendən gələn məsələdir. 

- Siz hadisələrin içində olmusunuz. Cəbhə halimiyyəti nə üçün Ağdərə rayonunu ləğv etdi? 

- Birinci Qarabağ müharibəsində üç qardaş döyüşlərdə oldu. Rəhmətlik kiçik qardaşım Xəqani Rzaquliyev BDU-nun jurnalistika fakültəsində əyani oxuyurdu, ikinci kursda idi. Çox fədakarlıqlar edib. Qardaşım Qarabağın azad olduğunu gördü, amma Ağdərənin azad olduğunu görə bilmədi. Ağdərənin bölünməsinə gəlincə, mən o vaxt döyüşlərdə idim, hərbiçi idim. Bəlkə şəxsi maraqlara, bəlkə başqa məsələlərə görə bölündü. Guya məqsəd erməniləri oradan çıxarmaq olub. Səbəbin nə olmasından asılı olmayaraq, Ağdərə rayonunun ləğv edilməsi, ərazisinin bölünməsi düzgün addım deyildi. Çünki Ağdərə keçmiş “Dağlıq Qarabağın” 60 faizi idi, orada neçə-neçə Azərbaycan kəndi vardı və 15 minə yaxın azərbaycanlı yaşayırdı. Amma rayonu ləğv edib ərazisinin yarısını Kəlbəcərə, yarısını Ağdama, yarısını Tərtərə verdilər. O vaxt kim idi kiminləsə hesablaşan? Ağdərənin azərbaycanlı əhalisi qədim  türk Kolanı elləridir.  Yəni Agdərə qədim Kolanı türklərinin yaşadığı tarixi ərazi olub. Onların öz adət-ənənələri olub. Bu türk tayfası özünəməxsusdur. Bölünmədən sonra onların yarısı tərtərli, yarısı ağdamlı, yarısı kəlbəcərli oldu...Təbii ki, camaat bunu razılıqla qarşılamırdı. Ağdərəlilər Ağdərənin bölünməsi ilə barışmırdılar. 

- Ağdərədə erməni kənbdləri də vardı?

- Bəli, amma onlar çox sonradan ora köçürülüb məskunlaşdırılmışdı.  Məmməd Səid Ordubadinin “Qanlı illər” əsərində hər şey detallı yazılıb. Yəni azərbaycanlıları necə köçürüblər, onlara necə məşəqqətlər yaşadıblar və onları çıxarıb kəndlərində erməniləri məskunlaşdırıblar. Ağdərə qədim türk torpağıdır və orada ağdərəlilər, qədim kolanılar yaşayıb, orada erməni olmayıb. 1905, 1918-ci ildən sonra ora ermənilər köçürülüb yerləşdirilib.  

- Sonuncu dəfə Ağdərədə nə vaxt olmusunuz? 

- Faciəm ondadır ki, 1992-ci ildən sonra ora getməmişəm. 

- Ağdərəyə getsəniz ilk ziyarət edəcəyiniz yer hara olar?

- Yəqin kəndimizin qəbristanlığının izləri qalıb, ilk olaraq qəbristanlığa gedib nənələrimizin-babalarımızın qəbirlərini ziyarət edərdim. Ata-anamı Bərdədə dəfn etdik. Bərdə müqəddəs torpaqdı, 100 min əhalisi olan Bərdə o vaxt 120 min köçkün qəbul etmişdi. Azərbaycanın heç bir yerində belə olmayıb ki, gəlmə yerli sakinlərdən çox olsun. Biz həmişə Bərdə camaatını alqışlamışıq...

Sonra Ağdərədə Sığnaq deyilən bir yer var, ora gedərdim. Allah qismət edər, bir dəfə yolunuz düşər görərsiz necə yerdir. Sığnaq yaylası qeyri-adi bir məkandır. Ulu babalarımız elə o Sığnaqda yaşayıblar. 1937-ci ildə ermənilərin fitvası ilə Sovet hökuməti babalarımı oradan köçürüblər.

- Səbəb nə göstərilib? 

- Deyiblər ki, orada qaçaq saxlayırlar, hökumətdən yayındırırlar və sair. 

- “Marağa-150” abidəsini ermənilər niyə dağıtdı? O abidə yəqin yadınıza gəlir?

- Bəli, qarşısında şəklim də var. Marağa Cənubi Azərbaycandakı Marağa şəhəridir. Marağa (Marquşevan) kəndləri ki vardı, ora o vaxt indiki İrandan 40 min erməni köçürülüb. O dövrdə 40 min erməni İrandan, 80 min erməni Türkiyədən bizim torpaqlara köçürüldü, İrandan gətirilən ermənilər Qarabağda, Türkiyədən gətirilənlər isə Qərbi Azərbaycanda məskunlaşdırıldı. Ermənilər Qarabağa gəlmələrinin 150 illiyi ilə bağlı abidə quraşdırmışdılar, sonra “Böyük Ermənistan” eşqinə düşəndə o abidəni qırıb sökdülər. Yaxşı ki, 1992-ci ildə Marağa  (Marquçevan) alınanda  həmin abidəni bizimkilər  götürüb bərpa ediblər. Hazırda o abidə durur. 

- Ermənilər 1988-ci ilə qədər özlərini necə aparırdı? Onlarla münasibət necə idi?

- Vallah yaxşı olanları da vardı. Bizdə erməniyə qız verilmirdi, tək-tük erməni qızları alanlar vardı, onlara da həmişə pis baxmışıq. Məsələn, rəhmətlik qasrdaşım Xəqani 24 yaşında məktəb direktoru olmuşdu. 1989-90-cı ildə kolxozun direktoru ermənicə iclas aparmaq istəyib, qardaşım onu qoymamışdı, demişdi ki, bura Azərbaycan respublikasının ərazisidir, Azərbayan dilində çıxış et. O da məcburən Azərbaycan dilində çıxış etmişdi. Azərbaycan dili dövlət dili idi, o vaxt ulu öndər Azərbaycan dilinin dövlət dili olması ilə bağlı qərar qəbul etmişdi. Bu hal tək-tək respublikalarda vardı.

Ermənilərin vəziyyətinə gəlincə, Sovet hökuməti onlara hər cür şərait yaradırdı. Onlar da bundan hədsiz dərəcədə istifadə edib separatçılıqla məşğul oldular. 

- Ağdərəlilər qayıdışa hazırdır...

- Bəli, hər bir ağdərəli qayıtmaq istəyir. Çox arzu edərdik ki, başqa yerlərdə yaşayan ağdərəlilərin də Ağdərədə məskunlaşmasına icazə verilsin. Bu arzuediləndir. Çox istərdik ki, belə olsun. Biz cənab Prezidentə təşəkkür edirik, o bizə böyük sevinc yaşatdı...

İradə SARIYEVA







VİDEO

Anti-terror əməliyyatından 3 gün əvvəl ABŞ və Aİ Rusiyadan Azərbaycan əleyhinə nə istəyib... - VİDEO

Brüssel görüşünün gizlinləri açılır - Ermənistana 20 bəndlik hərbi dəstək paketi... - VİDEO

Qərb və ABŞ-dan fərqli olaraq Rusiya Qərbi azərbaycanlıların qayıdışına obyektiv yanaşdı... - VİDEO

Prezident İlham Əliyevin və Putinin Baykal-Amur magistralının 50 illik yubileyi münasibətilə dəmir yolu sahəsinin veteranları və işçiləri ilə birgə görüşü keçirilib - FOTO

Beynəlxalq məhkəmədə Azərbaycanın Ermənistana etirazı nə ilə bitdi?..

Azərbaycan Kiprin ümumtürk inteqrasiyasına daha bir imkan açdı...

SON XƏBƏRLƏR

22.04.2024 | 23:12
Prezident İlham Əliyevin Rusiyaya səfəri başa çatdı

22.04.2024 | 22:23
"Heydər Əliyev amili Rusiya və Azərbaycanın dövlətlərarası münasibətlərində həmişə mühüm rol oynayıb və oynayacaq" - Prezident

22.04.2024 | 21:55
Prezident İlham Əliyev: "Vladimir Putin və Heydər Əliyev Azərbaycan ilə Rusiya arasında dostluq, mehriban qonşuluq münasibətlərinin əsasını qoyublar"

22.04.2024 | 21:46
"Fəxr edirik ki, azərbaycanlı mütəxəssislər BAM-ın tikintisində fəal iştirak ediblər" - Prezident İlham Əliyev

22.04.2024 | 21:30
"Heydər Əliyev Baykal-Amur magistralının tarixində müstəsna, böyük rol oynayıb" - Putin

22.04.2024 | 20:57
Hamı Azərbaycanın 4 kəndi barədə razılaşmadan danışdı - tək İran hələ susur..

22.04.2024 | 20:57
Prezident İlham Əliyevin və Putinin Baykal-Amur magistralının 50 illik yubileyi münasibətilə dəmir yolu sahəsinin veteranları və işçiləri ilə birgə görüşü keçirilib - FOTO

22.04.2024 | 20:50
Prezident İlham Əliyev və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin birgə nahar ediblər

22.04.2024 | 20:44
Vasitəçilər olmasa, Bakı və İrəvanın işi daha yaxşı gedəcək...

22.04.2024 | 20:34
Rusiya mediası Prezident İlham Əliyevin bu ölkəyə işgüzar səfərinə geniş yer ayırıb

22.04.2024 | 20:29
Paşinyan sərhədlərlə bağlı SSRİ Baş qərargahının 91-ci il xəritələrindən imtina etdimi?..

22.04.2024 | 20:15
İran-İsrail gərginliyində ən doğru mövqeni Azərbaycan tutur...

22.04.2024 | 20:11
"Azərbaycan və Ermənistan sərhədin delimitasiyası üzrə bəzi məsələləri razılaşdırıb" - Peskov

22.04.2024 | 20:00
Ukraynaya 60 milyard yardım + Rusiya obyektlərini vurmağa izn verildi...

22.04.2024 | 19:46
Yunus Oğuz müasir tarixi romançılığımızın ən yeni nümayəndəsi kimi bu mükafatı haqq edir...

22.04.2024 | 19:33
Rusiyanın ardınca İran da Ermənistanı hədələməyə başladı...

22.04.2024 | 19:18
Azərbaycanda çörək ununun tərkibi dəyişdiriləcək...

22.04.2024 | 19:04
Azərbaycan dünya multikulturalizm siyasətinə yeni töhfələr verir...

22.04.2024 | 18:49
Beynəlxalq məhkəmədə Azərbaycanın Ermənistana etirazı nə ilə bitdi?..

22.04.2024 | 18:36
Paşinyan Başkənd haqqında müəmmalı danışdı...

22.04.2024 | 18:30
Prezident İlham Əliyevin Rusiyaya səfəri: Ölkələrimiz arasında münasibətlərin inkişafında yeni səhifə

22.04.2024 | 18:22
Bakıda Fransız Liseyinin bağlanması hələ başlanğıcdır - Fransaya lazımı dərs verilməlidir...

22.04.2024 | 18:08
Bakıda həbsdə saxlanan Vardanyanın arvadı ağ yalanlar danışdı - Ruben kitab oxuyur?..

22.04.2024 | 18:07
"Rusiya ilə əlaqələrimizin inkişafından çox razıyıq" - Prezident İlham Əliyev

22.04.2024 | 17:55
Mətbuat Şurası ilə Özbəkistan Jurnalistlər İttifaqı arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb - FOTO

22.04.2024 | 17:54
36 il əvvəl nəyəsə imza atmış Musa Məmmədov da ermənilərə kömək edə bilməyəcək...

22.04.2024 | 17:42
Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin Prezidenti: "Yaxın günlərdə Azərbaycana səfər edəcəyəm..."

22.04.2024 | 17:38
G7 Ermənistan-Türkiyə sərhədini açmağa çağırdı - Zəngəzur dəhlizini unutdu...

22.04.2024 | 17:30
MEDİA sosial şəbəkə istifadəçilərinə çağırış etdi

22.04.2024 | 17:25
"Dünyadakı ədalətsiz sistem strateji ağıla sahib, vicdanlı insanların yetişməsi ilə aradan qalxacaq"...

22.04.2024 | 17:23
“Azərbaycan qalib, Fransa isə Ermənistanla birlikdə məğlub statusundadır” - Cavanşir Feyziyev

22.04.2024 | 17:20
Dövlət Komitəsinin sədri Tərtərdə vətəndaşları qəbul etdi

22.04.2024 | 17:16
Aşıq Müseyib yaradıcılığında Heydər Əliyev obrazı

22.04.2024 | 17:10
Azərbaycan Kiprin ümumtürk inteqrasiyasına daha bir imkan açdı...

22.04.2024 | 17:05
"Rusiya rəhbərliyinin və ictimaiyyətinin Heydər Əliyevin əziz xatirəsinə ehtiramını yüksək qiymətləndiririk" - Azərbaycan Prezidenti

22.04.2024 | 16:53
"Heydər Əliyev BAM layihəsinin icrasında böyük rol oynayıb"

22.04.2024 | 16:45
Bir qrup erməni Gürcüstanla dövlətlərarası avtomobil yolunu bağladı

22.04.2024 | 16:34
Qubad İbadoğlu ev dustaqlığına buraxıldı

22.04.2024 | 16:30
Prezident İlham Əliyevin Putinlə təkbətək görüşü olub - FOTO/VİDEO/YENİLƏNDİ

22.04.2024 | 16:24
Paris məktəblərində acınacaqlı vəziyyət - müəllimlər ayağa qalxdı...

22.04.2024 | 16:17
Azərbaycan sularına icazəsiz daxil olan qayıqda 20 kq-dan çox narkotik aşkarlandı - FOTO

22.04.2024 | 16:10
Nəsimidə silah və narkotik satışına görə 4 nəfər saxlandı - FOTO

22.04.2024 | 16:04
Ermənipərəst fransız siyasətçinin Tokioda 150 nəfərlik dəbdəbəli şam yeməyini burnundan gətirdilər...

22.04.2024 | 15:51
"Kreml Rusiya sərhədçilərinin Tavuşdan çıxarılmasına dair İrəvandan siqnal almayıb" - Peskov

22.04.2024 | 15:18
Erməni deputat: "İrəvan kiçik addımlarla Bakı ilə etimad mühiti yaratmağa çalışır"

22.04.2024 | 15:07
Gömrükçülər külli miqdarda aksiz markasız siqaret aşkar etdi - FOTO

22.04.2024 | 15:01
Növbəti köç karvanı Füzuli şəhərinə çatdı

22.04.2024 | 14:43
Lerik məktəblisinə narkomaniya bəlası necə izah olundu...

22.04.2024 | 14:01
Stoltenberqdən NATO üzvlərinə çağırış - Ukraynada uzunmüddətli münaqişəyə hazırlaşın...

22.04.2024 | 13:45
İsrail ordusunun hərbi kəşfiyyat rəisi istefa verir...

22.04.2024 | 13:31
"Cənubi Qafqazda xarici hərbçilərin iştirakı təhlükəsizliyə kömək etmir" – İran XİN

22.04.2024 | 13:17
Ermənistan Azərbaycana qaytarılacaq ərazilərdə minatəmizləmə işlərinə başlayıb

22.04.2024 | 13:04
Yasamal polisi əməliyyat keçirdi - 4 kq narkotik tutuldu

22.04.2024 | 12:48
Ermənistanda delimitasiya ilə bağlı komissiya yanında işçi qrup yaradıldı

22.04.2024 | 12:30
Tavuşda "Döyüş Qardaşlığı"nın üzvləri ilə "Yerkrapa"çılar arasında toqquşma - 5 nəfər saxlandı

22.04.2024 | 11:58
Prezident İlham Əliyev Rusiyaya işgüzar səfər edib - FOTO

22.04.2024 | 11:58
Xankəndi, Ağdərə və Xocalıda yaradılan Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidməti ilə bağlı tapşırıqlar verildi

22.04.2024 | 11:43
Hacıqabulda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs olundu - FOTO

22.04.2024 | 11:20
Devid Bekhem Hollivud aktyoru ilə məhkəməlik oldu - 8,5 milyon avroya görə...

22.04.2024 | 11:15
Türkiyəli sosial media fenomeni evində ölü tapıldı

22.04.2024 | 11:04
30 yaşlı qadın idmançıdan dünya rekordu

22.04.2024 | 11:00
ABŞ institutu: Ukrayna Rusiya qarşısında tab gətirə bilər - 61 milyard dollar tez çatdırılsa...

22.04.2024 | 10:30
Bu gün hansı komanda çempion olacaq: “Azərreyl” yoxsa "Murov Az Terminal"?

22.04.2024 | 10:10
ABŞ və Filippin irimiqyaslı təlimlərə başlayıb

22.04.2024 | 10:04
"Qalıq yanacaq erası başa çatır" - Almaniya Kansleri Norveçə təşəkkür etdi

22.04.2024 | 10:00
"El-Klassiko": "Real" "Barselona"nı məğlub edib

22.04.2024 | 09:30
Ağdaşda internet xətlərini oğurlayanlar yaxalanıb - DİN açıqladı

22.04.2024 | 09:10
Devid Kemeron Tacikistana gedib - səfərin məqsədi açıqlanmır

22.04.2024 | 09:04
"Qalatasaray" yenidən liderdir

22.04.2024 | 09:00
Qazaxda narkokuryer yaxalanıb

22.04.2024 | 08:10
Serbiyada BOMBA HƏYƏCANI: 1300 nəfər təxliyə edilib

22.04.2024 | 08:06
Növbəti köç karvanı Füzuliyə yola salınıb

21.04.2024 | 19:15
Bakının dünyanın idman paytaxtına namizədliyi irəli sürüldü

21.04.2024 | 17:24
Anti-terror əməliyyatından 3 gün əvvəl ABŞ və Aİ Rusiyadan Azərbaycan əleyhinə nə istəyib... - VİDEO

21.04.2024 | 16:37
Norveç XİN Azərbaycan və Ermənistan arasında delimitasiya razılaşmasını alqışladı

21.04.2024 | 16:19
Harasa toxunanda bizi niyə “tok” vurur?

21.04.2024 | 15:41
“Azərbaycanın haqlı tələbləri bir-birinin ardınca yerinə yetirilir“ - DEPUTAT ŞƏRH ETDİ

21.04.2024 | 15:20
Kremldən ABŞ-ın Ukraynaya 60,8 milyardlıq yardım paketinə sərt reaksiya - daha çox ölümə səbəb olacaq...

21.04.2024 | 14:38
ABŞ Ukraynaya əlavə hərbi müşavirlər göndərir...

21.04.2024 | 14:05
Brüssel görüşünün gizlinləri açılır - Ermənistana 20 bəndlik hərbi dəstək paketi... - VİDEO

XƏBƏR ARXİVİ

«    Aprel 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930