KÖHNƏ VERSİYA            

Cümhuriyyət dövrü milli mətbuatımızda siyasi publisistikasının ən parlaq və ən dəyərli nümunələrinin müəlliflərindən - Məhəmməd Əmin Rəsulzadə...

Image

XX əsrin əvvəlləri Azərbaycan ictimai fikrində millətin oyanış, özünüdərk, istiqlal, türkləşmək, millilik düşüncələrinin renesans dövrü hesab olunur və əlbəttə ki, milli mətbuat bu prosesə təbiidir ki təsirsiz qalmırdı. M.Ə.Rəsulzadə dövlət haqqında yazırdı: “Dövlətlə millət arasında təzad bir mübarizə var. Dövlət və millət kəlmələrini mütəzad və mütəbariz mənada işlədirik. Çünki dövlət də millətin bir şəklidir. Millət – özək, dövlət qabıqdır. Fəqət bu tərif, şümuli bir millətə aid olan dövlətlər haqqında səhihdir. Digər təbirlə demək olar ki, bu tərif təbii təşkilata malik olan dövlətlər haqqındadır. Çünki ən təbii dövlət – milli olan dövlətdir. Fəqət təhti-idarəsində bir çox millətlər olan dövlətdə məlumdur ki, dövlət mənası ilə millət mənası bir olmaz “!

Cümhuriyyət dövrü milli mətbuatımızda siyasi publisistikasının ən parlaq və ən dəyərli nümunələrinin müəlliflərindən olan M.Ə.Rəsulzadənin Azərbaycanın milli məfkurə və istiqlal savaşından doğan məqalələri xalqın milli və mənəvi dəyərləri üzərində demokratik şəraitdə yaşamasına, dövlət və dövlətçilik ideallarına xidmət edirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yarandığı ilk günlərdə qələmə aldığı “Azərbaycan paytaxtı” adlı tarixi-publisist məqaləsi öz ictimai-siyasi əhəmiyyətinə görə, tariximizin və istiqlal savaşımızın tədqiqi baxımından əhəmiyyətini bu gün də qoruyub saxlayır. 

Bakı erməni-daşnak, ingilis hərbi birləşmələrindən azad olunub, Azərbaycana qovuşandan sonra Cümhuriyyətin paytaxtının tarixi barədə kifayət qədər materialların olmamasından təəssüf hissi keçirən M.Ə.Rəsulzadə bu barədə yazırdı: “Mən mətbuatı çox aradım. Lakin Bakı barədə bir yazıya rast gəlmədim. Bu həvəs mənə cəsarət verdi: müxtəsər də olsa, Bakının tarixi haqqında bir kaç yarpaq qaralayalım. Şübhəsiz ki, bu sətirlərlə veriləcək məlumat Azərbaycanın paytaxtının şan və heysiyyatı və hüciyyəti ilə olmayacaq... Düşündüm ki, naqis də olsa, bir şey olsun. Biz nəqisini başlarıq, mütəşəbbüs gənclərimiz də çalışar, vətən eşqi, məmləkət məhəbbəti ilə səy edər, bu başlanğıcı təkmil edərlər...”

M.Ə.Rəsulzadənin 1918-ci il iyunun 17-də Azərbaycan Milli Şurasının toplantısında söylədiyi nitqdə bu baxımdan maraqlıdır: “Dünya müharibəsi və Rusiya inqilabının təsiri ilə yeni doğmuş və həyat siyasətinə ilk qədəm basmış olan Azərbaycan qayəsi əhatə olunmaz mühüm dəqiqələr keçirir... İştə bir zaman ki, müqəddərat milliliyi əllərinə alanlar üçün Azərbaycan nüzadini tələf etdirməmək kimi müşkül, fəqət müşkülliyi ilə bərabər şərəfli bir vəzifə və məsuliyyət tərtib ediyor”. Göründüyü kimi, M.Ə.Rəsulzadə hələ Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində mətbuatda qaldırdığı “Azərbaycan qayəsi” ideyasını xüsusi olaraq vurğulayır. 1918- ci il dekabrın 7-də Azərbaycan parlamentinin açılışında isə bu məsələyə bir daha toxunur: “Biz o zaman ki, bizim üçün ən yaxşı məsələni - ”Azərbaycan muxtariyyəti"ni müdafiə edirdik, biz onda sağ və sol tərəfdən amansız tənqidə məruz qalmışdıq. Sağdan bizə deyirdilər ki, Azərbaycançılıq şüarı ilə siz müsəlmanları parçalayırsınız, türkçülük bayrağı qaldırmaqla - Allah eləməsin - siz Islamın əsasını sarsıdırsınız. Soldan isə bizi məzəmmət edirdilər ki, Azərbaycan muxtariyyətini tələb edərək biz vahid demokratik cəbhəni yarırıq. “Müsavat” Partiyası birinci olaraq Azərbaycan müstəqilliyi bayrağını yüksəyə qaldırmışdır. Beləliklə, müsəlman partiyaları arasında Azərbaycan ideyasında fikir ayrılığı yoxdur. Xalqın şüurunda Azərbaycan ideyası artıq möhkəmlənmişdir".

M.Ə.Rəsulzadənin “Əsrimizin Səyavuşu” əsəri milli azadlıq və milli dövlətçilik ideyalarının təbliği baxımında da xüsusi yer tutur. Müəllif bu əsərlə xalqımızın keçdiyi və keçəcəyi azadlıq yolunu çox uğurla seçdiyi bir bədii obraz vasitəsilə ifadə etmişdir. O bu əsərdə rus – bolşevik istilasının Azərbaycanın milli dövlətçiliyinə son qoyması ilə bağlı yazır bunu gənc Cümhuriyyətin bəxtsizliyi kimi qiymətləndirir. Əsərin sonunda gəncliyi istiqlal uğrunda mübarizəyə çağıran müəllifin «Ya qazi və ya şəhid olacaqsan» kimi son cümləsi isə bir hayqırtıdır.

Cümhuriyyətimizin qurucusu və eyni zamanda XX əsin əvvəllərinin böyük publisisti olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin yaradıcılığı demək olar ki, azadlıq, müstəqillik, milli dövlətçilik ideyaları ilə nəfəs alırdı. Tam əminliklə demək olar ki, milli müstəqillik ideyaları heç bir publisistin yaradıcılığında onun publisistikasında olduğu kimi belə qabarıq və ardıcıl, sistematik deyil. Bəlkə də Azərbaycanın müstəqilliyi arzusu bu publisistikanın yaranma səbəbi idi. Onun istər məqalələrinə, istərsə də irihəcmli əsərlərinə bu ruh hakimdir – Azərbaycan istiqlalı!

Təkcə yaradıcılığını deyil, bütün həyatını Azərbaycanın istiqlalı yoluna həsr edən, milli istiqlalı həm nəzəri, həm də əməli cəhətdən hazırlamaq işini öz üzərinə götürən Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Azərbaycanın istiqlalının son qələbəsinə ömrünün sonuna qədər inanırdı. Zaman onun bu inamını doğrultdu, Azərbaycan yenidən müstəqillik əldə etdi.


Nəzrin Məşədiyeva

BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin 4-cü kurs tələbəsi








VİDEO

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ermənilərin təzə planı - Rusiyanı nəzarətdən təcrid etmək... - VİDEO

ABŞ rəsmisi ermənilərə çağırış etdi - Naxçıvana maneəsiz yol verməlisiniz... - VİDEO

İran indi də Qərbi azərbaycanlıların Ermənistana qayıdışına qarşıdır... - VİDEO

“Euronews” Bakıda və Zəngilanda keçirilən minalarla mübarizə üzrə Beynəlxalq Konfransdan yazdı

Ermənistan Azərbaycana "atəşkəsə ikitərəfli nəzarət mexanizmi" yaratmağı təklif edir - Paşinyan nəyi güdür?..

Prezident İlham Əliyev Milli Qurtuluş Günü münasibəti ilə paylaşım edib - FOTO

SON XƏBƏRLƏR

19.06.2024 | 18:16
Putin və Kim razılaşdı - Rusiya və Şimali Koreyaya hücum olsa...

19.06.2024 | 18:00
Partiyadaşları seçki kampaniyasında Makronun şəkillərindən rəsmən imtina etdi, sadə fransızlar isə onu artistə bənzətdi...

19.06.2024 | 17:43
Ermənistan XİN daha bir pozucu bəyanat yaydı, Ayxan Hacızadədən də sərt cavab aldı - buna görə izahat verməlidirlər...

19.06.2024 | 17:27
Ceyhun Bayramov pakistanlı həmkarı ilə ikitərəfli və regional məsələləri müzakirə edib

19.06.2024 | 17:00
"Bu cür tədbirlər və müzakirələr daha yaxşı gələcək üçün ilkin şərti asanlaşdırır" - İvo Yosipoviç

19.06.2024 | 16:56
"Qarabağ"ın Çempionlar Liqasındakı rəqibi açıqlandı

19.06.2024 | 16:50
Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində “Balanslaşdırma, azaltma, uyğunlaşma və davamlılıq” mövzusu müzakirə olunub

19.06.2024 | 16:35
"Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə önəmli işlər görür" - Çexiyanın sabiq Baş naziri

19.06.2024 | 15:22
Rusiya XİN-dən Parisin İrəvanı silahlandırmasına reaksiya - "...növbəti silahlı qarşıdurmanı təhrik edirlər"

19.06.2024 | 14:41
Makron Yeni Kaledoniyada onunla görüşən etirazçı lideri də həbs etdirdi...

19.06.2024 | 14:17
Bakıda
“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının rəsmi açılış mərasimi keçirildi

19.06.2024 | 13:53
Rusiya ATƏT PA-da iştirakını dayandırır...

19.06.2024 | 13:38
Goranboyda narkokuryer 2 kq tiryək və heroinlə saxlandı

19.06.2024 | 12:49
Polis əməliyyat keçirdi - 105 kiloqram narkotik vasitə aşkar olundu

19.06.2024 | 12:20
"Azərbaycan dünyada mina problemindən ən çox əziyyət çəkən ölkələrdən biridir" - Hikmət Hacıyev

19.06.2024 | 11:48
"Müstəmləkəçilik siyasətini davam edən dövlətlər buna son qoymalıdır" - Prezidentin köməkçisi

19.06.2024 | 11:43
"Fransanın regionda militarizasiya siyasətinin həyata keçirilməsi regiona ciddi təhdiddir" - Hikmət Hacıyev

19.06.2024 | 11:00
577 zəvvar Məkkədə həyatını itirib - ərəb diplomatlardan açıqlama

19.06.2024 | 10:30
"Bunlar faşistlərdir, bunlar pis insanlardır” - Tramp Baydeni "bombaladı"

19.06.2024 | 10:23
"Kiçik ada dövlətlərinin üzləşdiyi problemlərin həlli COP29 sədrliyimizin gündəliyində duran prioritet məsələlərdən olacaq" - Prezident

19.06.2024 | 10:12
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan planetimizin gələcəyi üçün müsbət nəticələr əldə etmək üçün səylərini əsirgəmir"

19.06.2024 | 10:10
İspaniyada "El-Kassiko"ların vaxtı açıqlandı

19.06.2024 | 10:10
"Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi qısa zaman ərzində yüksək nüfuz və etimad qazanıb" - Prezident

19.06.2024 | 10:08
Prezident İlham Əliyev “COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda keçirilən Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının iştirakçılarına müraciət edib

19.06.2024 | 10:00
"10 ildən sonra ABŞ-ın dövlət borcu 50 trilyon dolları keçəcək" - Konqresdən AÇIQLAMA

19.06.2024 | 09:30
Sabunçuda 43 yaşlı qadını avtomobil vurub

19.06.2024 | 09:10
Portuqaliya millisindən əzmkar geridönüş!

19.06.2024 | 09:00
“Fransa Cənubi Qafqaz regionuna soxulmaq üçün..." - İcmadan sərt BƏYANAT

19.06.2024 | 08:21
Ərdoğan Paşinyanla Türkiyə-Ermənistan münasibətlərini müzakirə edib

18.06.2024 | 22:01
Türkiyə millisindən əzmkar qələbə!

18.06.2024 | 21:25
Qarabağda o qədər qoyub qaçdılar ki..."İtinə tök"...

18.06.2024 | 20:01
Ukrayna baş prokuror müavininin bahalı əmlakı ölkəni qarışdırdı - baş prokuror Ali Radaya çağırıldı

18.06.2024 | 19:42
Ermənistan və Fransa rejimi Cənubi Qafqazda yeni müharibə ocağı yaradır - Müdafiə Nazirliyi sərt xəbərdarlıq etdi...

18.06.2024 | 17:21
Türkiyə kəşfiyyatı Moskvada ikinci böyük terror hücumunun qarşısını aldı...

18.06.2024 | 16:50
Fələstin administrasiyası dağılacaq, başqa bir Qəzza yaranacaq - Norveçdən İsrailə fəlakət xəbərdarlığı...

18.06.2024 | 16:24
Azərbaycan insan hüquqlarını, ədaləti və sülhü özünün inkişaf yolu seçib - ŞƏRH

18.06.2024 | 14:23
Hacıqabulda altı fermadan 10 min manatlıq oğurluq edən dəstə ifşa edildi

18.06.2024 | 13:55
Fransa Ermənistana CAESAR özüyeriyən artilleriya sistemləri verir...

18.06.2024 | 12:57
"Qərb Ermənistandan alət kimi istifadə edir" - Rusiya XİN

18.06.2024 | 12:29
Taleyin ümidinə buraxılan uşaqlar, tənha qadınlar, “ata”lar və bağlı qapılar…

18.06.2024 | 10:26
Bakıda “Sağlam Gələcəklərin Proqnozlaşdırılması” Qlobal Sammiti işə başlayıb

18.06.2024 | 10:00
"Ay-ulduzlular" Gürcüstan millisinə qarşı

18.06.2024 | 09:44
Qusarda qəbirləri dağıdan şəxs yaxalandı - DİN

18.06.2024 | 09:41
"Rusiya ilə Şimali Koreyanın yaxınlaşmasından narahatıq" - ABŞ-dan AÇIQLAMA

18.06.2024 | 09:00
Hamburqda liman işçiləri tətilə başladılar

18.06.2024 | 08:30
Bayden NATO-nun baş katibi ilə görüşüb

18.06.2024 | 08:09
Cüdoçularımız Avropa Kubokunda 8 medal qazanıblar

18.06.2024 | 08:05
“İlahi ibadət” adlı tədbir keçirilib

17.06.2024 | 23:34
Delimitasiyanın növbəti mərhələsi Zəngəzurda başlaya bilər - Paşinyan açıqladı...

17.06.2024 | 22:47
“Euronews” Bakıda və Zəngilanda keçirilən minalarla mübarizə üzrə Beynəlxalq Konfransdan yazdı

17.06.2024 | 18:48
Serbiya prezidenti xəbərdarlıq etdi - 3-4 ay ərzində böyük bir münaqişə baş verəcək...

17.06.2024 | 17:13
"Neftdollar paktının" 50 illik dövrü bitdi... Dünyanı nə gözləyir... Yeni "gizli paktın" dövrü gəlir...

17.06.2024 | 16:37
Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla TDT-nin Şuşa zirvəsinə hazırlığı müzakirə etdi

17.06.2024 | 13:50
Netanyahu hərbi kabineti ləğv etdi - yeni kabinet olmayacaq...

17.06.2024 | 13:16
İrəvanda etirazlarda iştirak edən 12 nəfərə cinayət işi açıldı...

17.06.2024 | 12:33
Oğuzda çətənə kolları becərənlər və narkokuryerlər saxlandı

17.06.2024 | 11:58
Ermənistan Azərbaycana "atəşkəsə ikitərəfli nəzarət mexanizmi" yaratmağı təklif edir - Paşinyan nəyi güdür?..

17.06.2024 | 10:52
Lerikdə 4 tondan artıq xaş-xaş məhv edilib - DİN

17.06.2024 | 10:49
Vitse-prezidentin dəfnində 4 nəfər vəfat edib

17.06.2024 | 10:46
"Ermənistanın və Qarabağın feodal- klerikal elitası mənə imkan vermədi ki..."- Paşinyan

16.06.2024 | 20:12
İsveçrədəki Ukrayna konfransının yekun sənədini 91 ölkədən 80-i dəstəklədi...

16.06.2024 | 15:16
Rostovda təcridxanada iki nəzarətçini girov götürən İŞİD-çilər məhv edildi

16.06.2024 | 14:18
Şahbaz Şərif Prezident İlham Əliyevə zəng edib

16.06.2024 | 11:10
Mehriban Əliyeva Qurban Bayramı münasibətilə bağlı paylaşım edib - FOTO

16.06.2024 | 10:53
Ermənistan Naxçıvan istiqamətində mövqelərimizi növbəti dəfə atəşə tutub...

16.06.2024 | 10:06
"Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi COP29-dan əvvəl imzalana bilər"

16.06.2024 | 10:00
“Avro 2024”: Belçika və Fransa yığmaları üz-üzə

16.06.2024 | 09:40
2- ci Karib böhranı başladı- ABŞ və Rusiya atom sualtı qayıqları üz- üzə dayanıb, işə Kanada gəmiləri də qarışdı....

16.06.2024 | 09:30
Bakıda Qurban bayramı namazı qılındı

15.06.2024 | 21:18
Ərdoğan Azərbaycan xalqını təbrik etdi

15.06.2024 | 21:10
Prezident Qurban Bayramı münasibətilə paylaşım etdi - FOTO

15.06.2024 | 19:12
“Qarabağ gecəsi” xeyriyyə konsertinə bilet alın, doğma Qarabağın bərpasına dəstək olun

15.06.2024 | 19:04
Zatulindən acı etiraf- "Rusiya Ermənistana görə gecikdi"...

15.06.2024 | 19:02
İlham Əliyev "konstitusiyanı dəyişin" dedi- Paşinyan "yaxın 1 ayda saziş imzalaya bilərik " cavabı verdi...Yanlışlıq haradadır?

15.06.2024 | 18:57
"Şuşa Bəyannaməsi Qars müqaviləsi ilə müqayisə oluna bilər" - Aydın Quliyev

15.06.2024 | 18:54
Ulu Öndər Heydər Əliyev hər bir qələbəmizin rəmzidir - ŞƏRH

15.06.2024 | 18:52
Ev telefonu ilə yaşlılara zəng edib onların 240.900 dollarını və 55.100 manatını ələ keçirdilər - DİN vətəndaşlara çağırış etdi...

15.06.2024 | 16:28
Xudatda narkotik dövriyyəsində şübhəli bilinən iki nəfər saxlandı

15.06.2024 | 16:11
Gəncədə nişanlandığı iddia olunan 14 yaşlı qızın valideynləri polisə çağırıldı

15.06.2024 | 16:07
"Bir millət, iki dövlət, bir yumruq!.." - Vüqar Rəhimzadə

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930