KÖHNƏ VERSİYA            

Ziyalılar nazirə müraciət etdi: Səfiəddin Urməvinin yubileyi keçirilsin

Image

Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət naziri cənab Adil Kərimliyə

Hörmətli Adil müəllim!

Azərbaycan ziyalılarını, ictimaiyyətimizi narahat edən bir məsələ ilə bağlı Sizə müraciət edirik. Söhbət böyük musiqişünas, xəttat, filosof,  Səfiəddin Urməvidən (Səfiəddin Əbdülmömin ibn Yusif ibn Faxir Urməvi) gedir. Səfiəddin Urməvi orta əsrlər Şərq musiqi mədəniyyətini zinətləndirən bir dahi, dövrünün ən qüdrətli musiqişünası olub.

Tədqiqatçılara görə, Səfiəddinin 1252-ci ildə ərəbcə yazdığı on beş fəsildən ibarət  "Kitab əl-ədvar" adı ilə məşhur olan musiqi risaləsində qaldırılmış musiqi nəzəriyyəsi məsələləri bu gün də aktuallığını itirməyib. İngilis alimi Corc Farmerin dediyinə görə, Səfiəddindən sonra gələn ərəb, fars, türkdilli müəlliflərin hamısı onun nəzəriyyəsinin davamçıları olublar. Bu alimlərdən Məhəmməd Cürcani, Əbdülqadir Marağai, Qütbəddin Şirazi, Mahmud Amuli, Əbdürrəhman Cami, Zeynəlabdin Hüseyni, Kavkabi Buxari, Dərviş Əli, Mirzə bəy, Mir Möhsün Nəvvab və XX əsrdə böyük alim və bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovu misal göstərmək olar. 

Urməvi “əbcəd notu” ilə musiqinin ən qədim melodiyalarını risalələrində yazıb-yaşada bilib. Ondan sonra gələn alimlər XVI əsrə qədər bu not yazı sistemindən geniş istifadə ediblər. 

Yeddi əsr sonra, yəni XX əsrin ortalarında Üzeyir Hacıbəyov özünün "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" kitabında yazırdı: "Yaxın Şərq xalqları musiqisinin nəzəri və əməli inkişafı tarixində başlıca yeri dünyada məşhur olan iki nəfər Azərbaycan alimi, nəzəriyyəçi, musiqişünas tutur: Səfiəddin Ədbülmömin ibn Yusif əl-Urməvi (XIII) və Əbdülqadir Marağayi (XIV)".

Ü.Hacıbəyov öz əsəri üzərində işləyərkən məhz "Kitab əl-ədvar"ın xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini anlayaraq, onun foto-surətini Nurosmaniyyə kitabxanasından gətirdib bu əsəri araşdırıb. Hacıbəyovun yazdığı "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" əsəri qaldırılan və həll edilən məsələlərə, həm də quruluşuna, üslubuna görə "Kitab əl-ədvar”a çox yaxındır. Xüsusilə də lad sistemi nəzəriyyəsində "Kitab əl-ədvar"ın ona təsirinin böyük olduğu bildirilir. 

Səfiəddin Urməvinin əsərləri Nyu-Yorkun, Parisin, Berlinin, Vyananın, Qahirənin, Istanbulun, Sankt-Peterburqun, Tehranın, Bakının və başqa şəhərlərin kitabxanalarında qiymətli əlyazmalar kimi saxlanılır...

Hörmətli Adil müəllim!

Bir neçə il əvvəl iki ölkə - İran və Türkiyə növbəti (səhv etmirəmsə, 2016-cı ilin) Urməvi ili elan edilməsi üçün UNESCO-ya müraciət etmişdi. O vaxt Mədəniyyət Nazirliyinin saytında nəinki yubileylə bağlı heç bir məlumat yer almır, Səfiəddin Urməvinin adı belə çəkilmirdi. Bütün bunlar çox məyusedicidir. 

 2023-cü ilin noyabr ayında Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində Səfiəddin Urməvi, Əbdülqədir Marağayi və Nəvvaba həsr edilmiş birgə konfrans keçirilib. Amma bu yetərli sayıla bilməz. Adı əsrləri və sərhədləri aşan Urməvini Azərbaycanda min adamdan biri tanıyırmı? 

Fikrimizcə, gec də olsa, dünya mədəniyyətinə böyük töhfələr vermiş dahi musiqişünasımız Səfiəddin Urməvinin yubileyi Azərbaycanın təşkilatçılığı ilə beynəlxalq səviyyədə qeyd edilməlidir. Ən azı beynəlxalq simpozium keçirilməli, əsərləri dilimizə tərcümə edilməlidir. Adını paytaxtda hansısa küçəyə vermək, musiqi sahəsində Urməvi mükafatı təsis etmək və s. bu qəbildən tədbirlər də mümkündür. 

Vəzifə səlahiyyətlərinizdən istifadə edib bu istiqamətdə addımlar atacağınıza səmimi olaraq inanırıq.


Hörmətlə

İmzalar:

1. Aida Qasımova, professor2.  Qulu Məhərrəmli, professor

3. İradə Musayeva, filologiya üzrə elmlər doktoru

4. Nurida Novruzova, filologiya üzrə elmlər doktoru

5. Səadət Şıxıyeva, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent 

6. Aybəniz Rəhimova, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

7. Gövhər Həsənzadə, bəstəkar, Əməkdar artist, 

8. Vüqar Camalzadə, bəstəkar, Əməkdar artist, dosent 

9. Ataəmi Mirzəyev, filologiya üzrə elmlər doktoru10.  Nəriman Əbdülrəhmanlı, yazıçı

11.  Seyran Səxavət, yazıçı

12. Vaqif Bəhmənli, şair, 

13. Yunus Oğuz, yazıçı

14. Elçin Hüseynbəyli, yazıçı

15. Sevinc Nuruqızı, yazıçı

16. İlqar Rəsul, yazıçı

17. Vasif Sadıqlı, Filoloji Araşdırmalar və Dil Monitorinqi Mərkəzinin sədri

18. Nadir İsrafilov, təhsil mütəxəssisi

19. Kəmalə Umudova, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

20. Aygün Bağırlı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

21. Dilarə Adilova, publisist, AYB üzvü

22. Könül Nəhmətova, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

23. Arzu Hacıyeva, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

24. Sevil Qaraşova, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

25. Jalə Şükürova, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

26. Xanım Əsədova, filoloq, pedaqoq

27. Səadət Təhmirazqızı, sənətşünaslıq üzrə  fəlsəfə doktoru, Əməkdar  mədəniyyət işçisi

14 dekabr 2023-cü il








VİDEO

Zelenski Türkiyəni şoka saldı – Ankara çirkin oyuna görə İsveçrə və Ukraynadan izahat istədi... - VİDEO

Ermənistan Ukrayna sammitində qərbli dostların gözləntisini yerlə bir etdi... - VİDEO

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ermənilərin təzə planı - Rusiyanı nəzarətdən təcrid etmək... - VİDEO

İrlandiya təcrübəsi Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlərdə Ermənistan üçün yaxşı nümunədir...

Azərbaycan Ərəb Şərqinin mühüm siyasi-iqtisadi oyunçusuna çevrilir...

MEDİA çap mətbuatının yaşamasına əvəzsiz dəstəyini davam etdirir...

SON XƏBƏRLƏR

22.06.2024 | 18:09
Paşinyan Zəngəzurda "məğlubiyyəti qələbəyə çevirmək" kursu götürdü...

22.06.2024 | 17:44
Belarus-Ermənistan münasibətləri daha da kəskinləşdi...

22.06.2024 | 16:57
Əliyevin bu müraciətindən sonra ABŞ-ın başqa yolu qalmadı - Minsk Qrupu buraxılacaq...

22.06.2024 | 16:33
İsrail Ermənistanı hədələdi - səbəb Fələstindir

22.06.2024 | 15:16
ABŞ Rusiyanın viza mərkəzini bağlayır - Zaxarova Vaşinqtonu hədələdi...

22.06.2024 | 14:57
SAXUR XALQININ ŞƏHİD QIZI - FOTO

22.06.2024 | 14:53
Türkiyə - Ukrayna münasibətlərində son günlərin "Ekumenik kilsə gərginliyi" nə deməkdir?...

22.06.2024 | 12:32
İki möhtəşəm fakt

22.06.2024 | 12:22
BMT - də Fransa müstəmləkələri ilə bağlı Bakı Təşəbbüs Qrupuna xüsusi jest edildi

22.06.2024 | 12:20
"Azərbaycan nəinki ənənəvi enerji mənbələrinə, o cümlədən bərpaolunan enerjiyə sərmayə yatıranlar üçün cəlbedicidir" - Prezident

22.06.2024 | 12:19
Naxçıvanın sabiq naziri vəkil təyin edildi...

22.06.2024 | 12:14
"Bərpaolunan enerjidən istifadəyə olduqca düşünülmüş yanaşma tətbiq edilməlidir"

22.06.2024 | 12:13
"Hədəfimiz ixracdır" - “Euronews” televiziyasında Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi yayımlanıb

22.06.2024 | 11:00
Şəmkirdə narkotiklərin satışında təqsirləndirilən şəxs yaxalanıb

22.06.2024 | 10:30
"Baydenin bu qərarı Ukraynanı çətin vəziyyətə salır" - WSJ nəşri

22.06.2024 | 10:05
Bu gün ingilis dili müəllimləri sertifikasiya imtahanı verəcəklər

22.06.2024 | 10:03
Kəlbəcərdə mövqelərimiz atəşə tutuldu...

22.06.2024 | 10:00
Bu ölkədə güclü yağışlar 19 nəfərin həyatına son qoydu

22.06.2024 | 09:26
Bakının bu ərazilərində də metro olacaq - rəsmi açıqlama

22.06.2024 | 09:25
"Naxçıvanbank" bank kimi mövcud olmaq şansını çoxdan itirmişdi...

22.06.2024 | 09:22
Fransa Niderlandla bacarmadı, Ukrayna və Avstriya qalib gəldi

22.06.2024 | 09:18
Britaniyanın ən varlı ailəsinin 4 üzvü cəza aldı - QALMAQAL

22.06.2024 | 08:44
Azərbaycanda anaları 1 dəfədən artıq hamilə qalmaqdan qorxudan xəbər yayıldı...

22.06.2024 | 00:15
Zelenski Türkiyəni şoka saldı – Ankara çirkin oyuna görə İsveçrə və Ukraynadan izahat istədi... - VİDEO

21.06.2024 | 23:19
Ermənistan Ukrayna sammitində qərbli dostların gözləntisini yerlə bir etdi... - VİDEO

21.06.2024 | 22:44
Nazirlikdən sənət adamlarının senzura iddialarına cavab gəldi - bundan söhbət gedə bilməz...

21.06.2024 | 21:51
Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” müsabiqəsi ilə bağlı maarifləndirici sessiya keçirildi

21.06.2024 | 20:53
İrlandiya təcrübəsi Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlərdə Ermənistan üçün yaxşı nümunədir...

21.06.2024 | 20:38
Ermənistan parlamentində Avropa Birliyinə üzvlük referendumu ilə bağlı dinləmələr gedir...

21.06.2024 | 20:24
Ermənistan rəhbərləri hər yerdə Putinin, Lukaşenkonun düşmənləri ilə ünsiyyət qururlar - Tixanovskaya…

21.06.2024 | 20:09
Fransa Senatının qərarından əvvəl “Total”ı Azərbaycan neftindən qovmalıyıq - 33 tövsiyə...

21.06.2024 | 19:54
Əliyev Blinkenə - Minsk Qrupu buraxılsın, Ermənistan konstitusiyası dəyişdirilsin - İrəvana təzyiqlər artdı...

21.06.2024 | 19:43
Növbədənkənar parlament seçkilərilə bağlı Prezidentə müraciət edildi... - YENİLƏNDİ

21.06.2024 | 19:39
Xaricdən 5 manata idxal olunan kolbasa marketdə 20 manata satılır…

21.06.2024 | 19:26
Özlərini buraxan deputatlar yenidən parlamentə düşmək istəyəcəkmi? - 2-ci fakt...

21.06.2024 | 19:12
Bakıdan Fransaya növbəti zərbə - əlindən nəsə gəlməyən Makron əsarətdə saxladığı xalqlara zülmü artırır...

21.06.2024 | 18:58
Azərbaycan Ərəb Şərqinin mühüm siyasi-iqtisadi oyunçusuna çevrilir...

21.06.2024 | 18:43
Ermənistanda Fransa qoşunları ilə bağlı rəsmi müzakirə başladı...

21.06.2024 | 18:34
Belarus XİN Ermənistana nota verdi

21.06.2024 | 18:29
Qrant layihələri və elmin inkişafı...

21.06.2024 | 18:15
Mirzoyan sazişə hazır deyil - hamını aldadır, Azərbaycanı şərləyir...

21.06.2024 | 18:01
Alban abidələrinin mənimsənilməsinə Ermənistanın idman nazirliyi də qoşuldu...

21.06.2024 | 17:48
Səhhətində ciddi problemləri olanlar Həccə niyə buraxılır - həccdə ölmək üstünlük gətirirmi...

21.06.2024 | 17:34
Azərbaycan-AB Təhlükəsizlik dialoqunda həssas bir mövzu gündəm oldu - Sülh Fondunun ayrıseçkiliyi...

21.06.2024 | 17:21
MEDİA çap mətbuatının yaşamasına əvəzsiz dəstəyini davam etdirir...

21.06.2024 | 17:15
Nazir Vilayət Eyvazov DİN-in Hərbi İnstitutunun növbəti məzunları qarşısında çıxış etdi... - FOTO

21.06.2024 | 17:08
Avropa Birliyi Ermənistan məmurlarına 3 milyon avro "paket pulu" verdi…

21.06.2024 | 16:55
Mədəni abidələrə qarşı bu qədər qanunsuzluqlar cəzasız qalacaq?...

21.06.2024 | 16:50
Lənkəranın Şilavar və Nüvədi kəndinin yolları sakinləri bezdirib - çala-çuxurların yaratdığı problemlər...

21.06.2024 | 16:43
Ermənistanda xüsusi təyinatlılar separatçıların "nümayəndəliyi"nə girdi, Şahramanyanın maşını əlindən alındı - VİDEO

21.06.2024 | 16:25
Ermənistan Fələstinin müstəqilliyini tanıdı, erməni səfir İsrail XİN-ə çağırıldı...

21.06.2024 | 16:17
Azərbaycan iki erməni hərbçinin qalıqlarını Ermənistana təhvil verdi - YENİLƏNDİ

21.06.2024 | 16:14
Şəhid Mais Mirzəcanovun doğum gününə həsr olunmuş tədbir

21.06.2024 | 16:10
Putindən Rusiya-Şimali Koreya ittifaqına təpki göstərən Seula sərt cavab - Kiyevə silah verilsə...

21.06.2024 | 15:56
ABŞ səfirliyi həlak olan ANAMA əməkdaşının ailəsinə başsağlığı verdi

21.06.2024 | 15:52
Azərbaycanın Dövlət Vergi Xidməti Budapeştdə sərgidə təmsil olundu

21.06.2024 | 15:35
İrandan qaçaqmalçılıq yolu ilə 60 kiloqram marixuana gətirən 3 narkokuryer Bakıda yaxalandı

21.06.2024 | 15:07
Beyləqan Polis Şöbəsinə yeni rəis müavini təyin edildi

21.06.2024 | 14:50
“Gömrük orqanlarında xidmət haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edildi

21.06.2024 | 14:26
Ermənistan Kərkini qaytarmağa hazırlaşır...

21.06.2024 | 14:18
Avtobus yoluna çıxan nəqliyyat vasitələri üçün cərimə artırılır...

21.06.2024 | 14:03
Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyeva Botanika İnstitutunun yeni binasının açılışında iştirak edib və Nəbatat Bağında görülən işlərlə tanış olublar - FOTO

21.06.2024 | 13:58
Neftçalada liseydə 35 min manatlıq yeyinti - cinayət işi başlandı

21.06.2024 | 13:42
Polineziyanın hakim partiyası Kanakidə zorakılıq aktlarının Fransa tərəfindən məqsədli şəkildə törədildiyini açıqladı...

21.06.2024 | 13:19
Aİ rəsmisi erməni müharibə canilərinin açıq müdafiəsinə qalxdı - Azərbaycan XİN-dən Borrelə sərt cavab...

21.06.2024 | 13:03
В Армении назревает гражданская война - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

21.06.2024 | 12:46
Putindən Ukraynaya təklif və xəbərdarlıq - şərtlərimiz sonsuza qədər keçərli olmayacaq...

21.06.2024 | 12:34
"Azərbaycan ilə Rusiya arasında humanitar və təhsil sahələrində əməkdaşlıq uğurla inkişaf edir" - Prezidentin köməkçisi

21.06.2024 | 12:23
Cəbrayılda minatəmizləmə zamanı partlayış baş verdi - bir nəfər həyatını itirdi, yaralılar var...

21.06.2024 | 12:11
Bakıda Rusiya-Azərbaycan Ekspert Şurasının 5-ci iclası keçirilir

21.06.2024 | 11:47
Növbədənkənar parlament seçkilərinin səbəbləri açıqlandı

21.06.2024 | 11:36
Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 70 milyarda yaxınlaşır...

21.06.2024 | 11:25
Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

21.06.2024 | 11:05
Messidən yeni rekord - Amerika Kubokunun tarixinə düşdü

21.06.2024 | 11:03
Putinin Şimali Koreya səfəri 3-cü dünya müharibəsinin qapılarını açdı - CANLI

21.06.2024 | 11:00
"Rusiyada Ermənistanda olduğundan çox erməni yaşayır" -Benon Sevan

21.06.2024 | 10:30
Məşhur reper sərxoş halda saxlanıldı

21.06.2024 | 10:10
Rusiya səfiri Cənubi Koreya XİN-ə çağırıldı - Putinin imzaladığı sənədə görə...

21.06.2024 | 10:05
"ABŞ Azərbaycan ilə yenilənmiş və daha möhkəm ikitərəfli əlaqələri dəstəkləyir" - Antoni Blinken

21.06.2024 | 10:00
Bakının 2 rayonunun qaz təchizatında fasilə yaranacaq - XƏBƏRDARLIQ

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930