KÖHNƏ VERSİYA            

Milli-mənəvi ruhlu gənclər Azərbaycana daha uğurlu perspektivlər vəd edir

Image

Gənc nəslin mənəvi-əxlaqi tərbiyəsi bu gün həyatın özünün təhsil sistemində prioritet kimi qarşımıza qoyduğu istiqamətdir. Məlumdur ki, təhsilin ali məqsədi yüksək mənəviyyatlı, yaradıcılıq cəhətdən inkişaf etmiş və səriştəli, Vətənin taleyini öz taleyi olaraq qəbul edən, ölkəsinin bu günü və gələcəyi üçün məsuliyyət dərk edən vətəndaş yetişdirməkdir.  

Bu baxımdan bədən tərbiyəsi sistemində gənclərin əxlaqi tərbiyəsi məsələləri xüsusi yer tutur və bu gün hər zamankından daha çox aktualdır. Çünki cəmiyyətimizin savadlı, yüksək əxlaqlı, həm də fiziki cəhətdən inkişaf etmiş sağlam insanlara ehtiyacı var. 

Gənclərin mənəvi-əxlaqi tərbiyəsi bütün cəmiyyətin daşıdığı mühüm vəzifədir

Bədən tərbiyəsi və idman məşğul olanların şəxsiyyətinin inkişafına töhfə verdiyinə görə onlar vasitəsilə vətəndaş tərbiyəsi təhsil sahəsində dövlət siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri kimi qəbul edilir. Müasir dövrdə gənclərdə Vətənə, xalqına və dilinə, mənəvi-mədəni dəyərlərinə nəcib münasibət, onlarda bütün xalqlara hörmət aşılamaq son dərəcə vacibdir. 

Ölkəmizin xalqlarının milli mədəniyyətlərinin müxtəlifliyini və vəhdətini nəzərə alaraq, təhsil prosesində gənclərdə tolerantlıq, millətlərarası və konfessiyalararası dialoq qabiliyyəti, digər ölkələrin mədəniyyətləri ilə tanışlıq formalaşdırmaq lazımdır. Bu məsələdə dini mədəniyyətlər və dünyəvi etika ilə bağlı sahə də mühüm yer tutur. Və burada təlimçi-müəllimin vəzifələri uşaq və gəncləri digər xalqların mədəni və dini adət-ənənələrinə hörmət əsasında şüurlu əxlaqi davranışa, başqa mədəniyyətlərin və dünyagörüşlərinin nümayəndələri ilə dialoqa həvəsləndirməkdən ibarətdir. Gənc nəslin cəmiyyətimizin dirçəlişi və inkişafı potensialı kimi formalaşmasının strateji ideyası mənəviyyat, vətənpərvərlik və vətəndaşlıq kimi prinsiplərə əsaslanmalıdır. Mənəvi və fiziki cəhətdən inkişaf etmiş insan milli xarakter daşıyan, tapşırılan işə, başqa insanların taleyinə, xalqının gələcəyinə cavabdeh olan şəxsdir. Bu, dünya mədəniyyətinin humanist dəyərlərinə, başqa xalqların mədəniyyətinə bələd olan, lakin hər şeydən əvvəl öz mədəniyyətini, mənşəyini, ana dilini bilən insandır. Buna görə də gənclərin mənəvi-əxlaqi tərbiyəsi, onların müstəqil həyata hazırlanması təkcə dövlətin deyil, bütün cəmiyyətin həll etməli olduğu ən mühüm vəzifədir. Əxlaq tərbiyəsi mürəkkəb multifaktorial prosesdir. Şəxsiyyətin mənəvi formalaşmasına ailə, məktəb, insanın təhsil və peşə fəaliyyətində bağlı olduğu müxtəlif qruplar, çox vaxt sərf etdiyi idman mühiti təsir göstərir. Əxlaq tərbiyəsi prosesinin strukturu onun əsas vəzifələri ilə müəyyən edilir və mənəvi şüurun, əxlaqi hisslərin, davranışın və şəxsiyyətin iradi xüsusiyyətlərinin formalaşmasını əhatə edir. Mənəvi şüurun formalaşması, yəni əxlaqi ideyalar, anlayışlar, baxışlar, mühakimələr, qiymətləndirmələr, sonra isə əxlaqi inanclar şagirdlərdə nəyin əxlaqi, nəyin əxlaqsız olduğunu düzgün başa düşmək tərbiyəsi ilə bağlıdır. Mənəvi şüurun formalaşmasına rəhbərlik etmək şagirdləri ümumi etika bilikləri ilə, idman təcrübəsində isə əlavə olaraq idman etikası bilikləri ilə silahlandırmaq deməkdir. Əxlaqın mahiyyətini, norma və prinsiplərini dərk etmək əxlaqi mühakimələrin inkişafına kömək edir, onun köməyi ilə insanlar həm özlərinin, həm də başqalarının hərəkətlərini qiymətləndirirlər. İctimai əxlaq normalarının ədalətinə və həqiqətinə dərindən arxayın olan, onların zəruriliyini dərk edən və onlara əməl edən şəxs mənəvi cəhətdən özünə əmindir. Əxlaq normalarını bilmək və başa düşmək öz-özündə güclü inam yarada bilməz, lakin onun formalaşması üçün zəruri şərtdir, xüsusən də müəllimin şəxsi nümunəsi, onun mənəvi inamı və dünyagörüşü ilə dəstəklənirsə nəticə yüksək olur. Əxlaqi biliklər həyat təcrübəsində tətbiq olunduqda, yaşandıqda, hiss olunduqda və dərindən dərk olunduqda inama çevrilir. 

İdman etikası ictimai əxlaq prinsipləri ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır 

Təcrübə göstərir ki, mənəvi hisslərin formalaşması insanın reallığa, davranışına münasibətini yaşaması prosesidir. Onlar həm də mənəvi şüurun tərkib hissəsidir. Şəxsiyyətin əxlaqi şüurunda bu hisslər əxlaqi anlayışlarla üzvi vəhdətdədir. Əxlaqi bilik və hisslər fərdin əxlaqi inanclarının əsasını təşkil edir. Öz növbəsində, əxlaqi inanclar, sanki, əxlaqi ideallarla işıqlanır. Onlar əsasən insanın mənəvi xarakterini müəyyən edir. 

Mənəvi hisslərin tərbiyəsi mürəkkəb pedaqoji vəzifədir. Onu həll etmək üçün şagirdlərin reallığa, insanlara, onların davranışlarına emosional münasibətini doğuran psixoloji vəziyyətlər yaratmaq lazımdır. İdman təcrübəsi rəqiblə tək döyüşdə və kollektiv hərəkətlərdə emosiyaların yarandığı belə vəziyyətlərlə zəngindir. İdmançılarda vətənpərvərlik, kollektivizm, idman şərəfi, idman borcu və kollektiv, komanda qarşısında məsuliyyət hissi aşılamaq çox mühüm vəzifədir. Əxlaqi davranışın tərbiyəsi əxlaqi hərəkətlərin və vərdişlərin formalaşmasıdır. Əxlaqi hərəkətləri oyatmaq üçün müvafiq şərait yaratmaq, şagirdlərin həyat və fəaliyyətini müəyyən şəkildə təşkil etmək lazımdır. Bu, böyük pedaqoji məharət, əzm və səbr tələb edən işdir. Bəzi hallarda, müxtəlif fəaliyyət növləri ilə məşğul olan zaman, hansı hərəkətlərlə əldə olunmasından asılı olmayaraq, şagird yalnız onun nəticəsi üçün səy göstərə bilər. Digərlərində, əksinə, onun nəticələrindən asılı olmayaraq məmnunluq tapdığı fəaliyyətin özünə istək var. Fəaliyyətin həvəsləndirilməsində ictimai qiymət almaq istəyi mühüm rol oynayır. Yüksək mənəvi motivlərin formalaşdırılması idman fəaliyyətində tərbiyənin ən mühüm vəzifəsidir. Mənəvi motivlər, sanki, insanın şüurdan fəaliyyətə keçdiyi, bilik və inanclarını hərəkətlərdə təcəssüm etdirdiyi bir körpüdür. Mənəvi motivlər əxlaqi şüurun fəaliyyətini, onun davranış yönümünü xarakterizə edir. Mənəvi motiv insanı əxlaqi tələbləri, mövcud vəziyyəti, onun imkanlarını və əməlin özünün nəticələrini aktiv şəkildə qiymətləndirməyə yönəldir. Pedaqoji prosesdə davranışın sosial əhəmiyyətli motivlərini, idman fəaliyyətində uğur qazanmaq istəyini təkcə özü üçün deyil, həm də komandanın şərəfini qorumaq üçün formalaşdırmaq çox vacibdir. İnsanların konkret hərəkətləri cəmiyyətdən təcrid olunmur. Onların əsasında cəmiyyətin ideologiyası, dünyagörüşü, əxlaqı, adət-ənənələri dayanır. İnsanların, o cümlədən idmançıların iradi xassələri yüksək ideologiya və mənəviyyat əsasında formalaşır. İdman fəaliyyətində təzahürü mütləq zəruri olan mənəvi yönümlü iradi keyfiyyətlərin formalaşdırılması idman hazırlığının ən mühüm vəzifələrindən biridir. İdman etikası ictimai əxlaq prinsipləri ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır və onlar tərəfindən müəyyən edilir. Ümumilikdə ictimai əxlaq kimi, idman etikası da öz mənəvi tərəqqisi zamanı bəşəriyyət tərəfindən hazırlanmış ən yaxşı universal əxlaq normalarını mənimsəyib. İdman etikası peşə etikasının bir forması kimi ictimai əxlaq normalarının özünəməxsus ifadəsidir. Amma nəzərə alınmalıdır ki, idman etikası sosial etikanın ümumi qanunlarına əsaslanan konkret nəzəri təlim kimi inkişaf edən ümumi əxlaqi anlayışlar və qaydalar dairəsidir. Müasir idman idmançının texniki, taktiki, mənəvi və iradi hazırlığına yüksək tələblər qoyur. İdman etikası idmançıdan məşq zamanı tam səy göstərməyi, peşəkar fəaliyyətinə və təhsilinə ciddi yanaşmağı tələb edir. Bütün bunlar Azərbaycanda dövlət siyasətinin mühüm parametrləri kimi mütləq nəzərə alınır. Bu fonda o da dəqiq məlumdur ki, milli-mənəvi dəyərlər əsasında tərbiyə olunan gənclər Azərbaycana daha uğurlu perspektivlər vəd edir.

Samirə SƏFƏROVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.







VİDEO

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ermənilərin təzə planı - Rusiyanı nəzarətdən təcrid etmək... - VİDEO

ABŞ rəsmisi ermənilərə çağırış etdi - Naxçıvana maneəsiz yol verməlisiniz... - VİDEO

İran indi də Qərbi azərbaycanlıların Ermənistana qayıdışına qarşıdır... - VİDEO

“Euronews” Bakıda və Zəngilanda keçirilən minalarla mübarizə üzrə Beynəlxalq Konfransdan yazdı

Ermənistan Azərbaycana "atəşkəsə ikitərəfli nəzarət mexanizmi" yaratmağı təklif edir - Paşinyan nəyi güdür?..

Prezident İlham Əliyev Milli Qurtuluş Günü münasibəti ilə paylaşım edib - FOTO

SON XƏBƏRLƏR

19.06.2024 | 18:16
Putin və Kim razılaşdı - Rusiya və Şimali Koreyaya hücum olsa...

19.06.2024 | 18:00
Partiyadaşları seçki kampaniyasında Makronun şəkillərindən rəsmən imtina etdi, sadə fransızlar isə onu artistə bənzətdi...

19.06.2024 | 17:43
Ermənistan XİN daha bir pozucu bəyanat yaydı, Ayxan Hacızadədən də sərt cavab aldı - buna görə izahat verməlidirlər...

19.06.2024 | 17:27
Ceyhun Bayramov pakistanlı həmkarı ilə ikitərəfli və regional məsələləri müzakirə edib

19.06.2024 | 17:00
"Bu cür tədbirlər və müzakirələr daha yaxşı gələcək üçün ilkin şərti asanlaşdırır" - İvo Yosipoviç

19.06.2024 | 16:56
"Qarabağ"ın Çempionlar Liqasındakı rəqibi açıqlandı

19.06.2024 | 16:50
Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində “Balanslaşdırma, azaltma, uyğunlaşma və davamlılıq” mövzusu müzakirə olunub

19.06.2024 | 16:35
"Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə önəmli işlər görür" - Çexiyanın sabiq Baş naziri

19.06.2024 | 15:22
Rusiya XİN-dən Parisin İrəvanı silahlandırmasına reaksiya - "...növbəti silahlı qarşıdurmanı təhrik edirlər"

19.06.2024 | 14:41
Makron Yeni Kaledoniyada onunla görüşən etirazçı lideri də həbs etdirdi...

19.06.2024 | 14:17
Bakıda
“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının rəsmi açılış mərasimi keçirildi

19.06.2024 | 13:53
Rusiya ATƏT PA-da iştirakını dayandırır...

19.06.2024 | 13:38
Goranboyda narkokuryer 2 kq tiryək və heroinlə saxlandı

19.06.2024 | 12:49
Polis əməliyyat keçirdi - 105 kiloqram narkotik vasitə aşkar olundu

19.06.2024 | 12:20
"Azərbaycan dünyada mina problemindən ən çox əziyyət çəkən ölkələrdən biridir" - Hikmət Hacıyev

19.06.2024 | 11:48
"Müstəmləkəçilik siyasətini davam edən dövlətlər buna son qoymalıdır" - Prezidentin köməkçisi

19.06.2024 | 11:43
"Fransanın regionda militarizasiya siyasətinin həyata keçirilməsi regiona ciddi təhdiddir" - Hikmət Hacıyev

19.06.2024 | 11:00
577 zəvvar Məkkədə həyatını itirib - ərəb diplomatlardan açıqlama

19.06.2024 | 10:30
"Bunlar faşistlərdir, bunlar pis insanlardır” - Tramp Baydeni "bombaladı"

19.06.2024 | 10:23
"Kiçik ada dövlətlərinin üzləşdiyi problemlərin həlli COP29 sədrliyimizin gündəliyində duran prioritet məsələlərdən olacaq" - Prezident

19.06.2024 | 10:12
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan planetimizin gələcəyi üçün müsbət nəticələr əldə etmək üçün səylərini əsirgəmir"

19.06.2024 | 10:10
İspaniyada "El-Kassiko"ların vaxtı açıqlandı

19.06.2024 | 10:10
"Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi qısa zaman ərzində yüksək nüfuz və etimad qazanıb" - Prezident

19.06.2024 | 10:08
Prezident İlham Əliyev “COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda keçirilən Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının iştirakçılarına müraciət edib

19.06.2024 | 10:00
"10 ildən sonra ABŞ-ın dövlət borcu 50 trilyon dolları keçəcək" - Konqresdən AÇIQLAMA

19.06.2024 | 09:30
Sabunçuda 43 yaşlı qadını avtomobil vurub

19.06.2024 | 09:10
Portuqaliya millisindən əzmkar geridönüş!

19.06.2024 | 09:00
“Fransa Cənubi Qafqaz regionuna soxulmaq üçün..." - İcmadan sərt BƏYANAT

19.06.2024 | 08:21
Ərdoğan Paşinyanla Türkiyə-Ermənistan münasibətlərini müzakirə edib

18.06.2024 | 22:01
Türkiyə millisindən əzmkar qələbə!

18.06.2024 | 21:25
Qarabağda o qədər qoyub qaçdılar ki..."İtinə tök"...

18.06.2024 | 20:01
Ukrayna baş prokuror müavininin bahalı əmlakı ölkəni qarışdırdı - baş prokuror Ali Radaya çağırıldı

18.06.2024 | 19:42
Ermənistan və Fransa rejimi Cənubi Qafqazda yeni müharibə ocağı yaradır - Müdafiə Nazirliyi sərt xəbərdarlıq etdi...

18.06.2024 | 17:21
Türkiyə kəşfiyyatı Moskvada ikinci böyük terror hücumunun qarşısını aldı...

18.06.2024 | 16:50
Fələstin administrasiyası dağılacaq, başqa bir Qəzza yaranacaq - Norveçdən İsrailə fəlakət xəbərdarlığı...

18.06.2024 | 16:24
Azərbaycan insan hüquqlarını, ədaləti və sülhü özünün inkişaf yolu seçib - ŞƏRH

18.06.2024 | 14:23
Hacıqabulda altı fermadan 10 min manatlıq oğurluq edən dəstə ifşa edildi

18.06.2024 | 13:55
Fransa Ermənistana CAESAR özüyeriyən artilleriya sistemləri verir...

18.06.2024 | 12:57
"Qərb Ermənistandan alət kimi istifadə edir" - Rusiya XİN

18.06.2024 | 12:29
Taleyin ümidinə buraxılan uşaqlar, tənha qadınlar, “ata”lar və bağlı qapılar…

18.06.2024 | 10:26
Bakıda “Sağlam Gələcəklərin Proqnozlaşdırılması” Qlobal Sammiti işə başlayıb

18.06.2024 | 10:00
"Ay-ulduzlular" Gürcüstan millisinə qarşı

18.06.2024 | 09:44
Qusarda qəbirləri dağıdan şəxs yaxalandı - DİN

18.06.2024 | 09:41
"Rusiya ilə Şimali Koreyanın yaxınlaşmasından narahatıq" - ABŞ-dan AÇIQLAMA

18.06.2024 | 09:00
Hamburqda liman işçiləri tətilə başladılar

18.06.2024 | 08:30
Bayden NATO-nun baş katibi ilə görüşüb

18.06.2024 | 08:09
Cüdoçularımız Avropa Kubokunda 8 medal qazanıblar

18.06.2024 | 08:05
“İlahi ibadət” adlı tədbir keçirilib

17.06.2024 | 23:34
Delimitasiyanın növbəti mərhələsi Zəngəzurda başlaya bilər - Paşinyan açıqladı...

17.06.2024 | 22:47
“Euronews” Bakıda və Zəngilanda keçirilən minalarla mübarizə üzrə Beynəlxalq Konfransdan yazdı

17.06.2024 | 18:48
Serbiya prezidenti xəbərdarlıq etdi - 3-4 ay ərzində böyük bir münaqişə baş verəcək...

17.06.2024 | 17:13
"Neftdollar paktının" 50 illik dövrü bitdi... Dünyanı nə gözləyir... Yeni "gizli paktın" dövrü gəlir...

17.06.2024 | 16:37
Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla TDT-nin Şuşa zirvəsinə hazırlığı müzakirə etdi

17.06.2024 | 13:50
Netanyahu hərbi kabineti ləğv etdi - yeni kabinet olmayacaq...

17.06.2024 | 13:16
İrəvanda etirazlarda iştirak edən 12 nəfərə cinayət işi açıldı...

17.06.2024 | 12:33
Oğuzda çətənə kolları becərənlər və narkokuryerlər saxlandı

17.06.2024 | 11:58
Ermənistan Azərbaycana "atəşkəsə ikitərəfli nəzarət mexanizmi" yaratmağı təklif edir - Paşinyan nəyi güdür?..

17.06.2024 | 10:52
Lerikdə 4 tondan artıq xaş-xaş məhv edilib - DİN

17.06.2024 | 10:49
Vitse-prezidentin dəfnində 4 nəfər vəfat edib

17.06.2024 | 10:46
"Ermənistanın və Qarabağın feodal- klerikal elitası mənə imkan vermədi ki..."- Paşinyan

16.06.2024 | 20:12
İsveçrədəki Ukrayna konfransının yekun sənədini 91 ölkədən 80-i dəstəklədi...

16.06.2024 | 15:16
Rostovda təcridxanada iki nəzarətçini girov götürən İŞİD-çilər məhv edildi

16.06.2024 | 14:18
Şahbaz Şərif Prezident İlham Əliyevə zəng edib

16.06.2024 | 11:10
Mehriban Əliyeva Qurban Bayramı münasibətilə bağlı paylaşım edib - FOTO

16.06.2024 | 10:53
Ermənistan Naxçıvan istiqamətində mövqelərimizi növbəti dəfə atəşə tutub...

16.06.2024 | 10:06
"Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi COP29-dan əvvəl imzalana bilər"

16.06.2024 | 10:00
“Avro 2024”: Belçika və Fransa yığmaları üz-üzə

16.06.2024 | 09:40
2- ci Karib böhranı başladı- ABŞ və Rusiya atom sualtı qayıqları üz- üzə dayanıb, işə Kanada gəmiləri də qarışdı....

16.06.2024 | 09:30
Bakıda Qurban bayramı namazı qılındı

15.06.2024 | 21:18
Ərdoğan Azərbaycan xalqını təbrik etdi

15.06.2024 | 21:10
Prezident Qurban Bayramı münasibətilə paylaşım etdi - FOTO

15.06.2024 | 19:12
“Qarabağ gecəsi” xeyriyyə konsertinə bilet alın, doğma Qarabağın bərpasına dəstək olun

15.06.2024 | 19:04
Zatulindən acı etiraf- "Rusiya Ermənistana görə gecikdi"...

15.06.2024 | 19:02
İlham Əliyev "konstitusiyanı dəyişin" dedi- Paşinyan "yaxın 1 ayda saziş imzalaya bilərik " cavabı verdi...Yanlışlıq haradadır?

15.06.2024 | 18:57
"Şuşa Bəyannaməsi Qars müqaviləsi ilə müqayisə oluna bilər" - Aydın Quliyev

15.06.2024 | 18:54
Ulu Öndər Heydər Əliyev hər bir qələbəmizin rəmzidir - ŞƏRH

15.06.2024 | 18:52
Ev telefonu ilə yaşlılara zəng edib onların 240.900 dollarını və 55.100 manatını ələ keçirdilər - DİN vətəndaşlara çağırış etdi...

15.06.2024 | 16:28
Xudatda narkotik dövriyyəsində şübhəli bilinən iki nəfər saxlandı

15.06.2024 | 16:11
Gəncədə nişanlandığı iddia olunan 14 yaşlı qızın valideynləri polisə çağırıldı

15.06.2024 | 16:07
"Bir millət, iki dövlət, bir yumruq!.." - Vüqar Rəhimzadə

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930