KÖHNƏ VERSİYA            

Rusiya-Çin faktoru Qərbə qarşı yeni güc mərkəzinə çevrilir - çoxqütblü dünyaya keçid sürətlənir...

Image

Rusiya liderinin Çinə səfəri və buna Qərbdə reaksiyalar olduqca maraqlı mənzərəni üzə çıxarır. Indi Qərb mediasında belə fikrə rast gəlmək olar ki, Çin rəhbəri Si Cinpin Pekinin Tiananmen meydanında Rusiya prezidenti Vladimir Putini salamlayanda bu, rəsmi mərasim deyildi. 

O, daha çox iki gücün beynəlxalq aləmdə  və iqtisadi sahədə fəaliyyətlərini əlaqələndirmək niyyətinin göstəricisi kimi çıxış edib. Amma bundan belə nəticə çıxmır ki, iki ölkə arasında heç bir fikir ayrılığı yoxdur. Məsələn, Ukrayna ilə bağlı Rusiya və Çinin mövqeləri tam üst-üstə düşmür. Eyni zamanda, hər iki lider yalnız bir-birini dəstəkləməklə ölkələrinin təhlükəsizliyini təmin edə biləcəklərinin fərqindədir. Qərbin təzyiqləri isə onları daha sıx birləşməyə sövq edir.

Putinin səfəri zamanı bəyan etdiyi kimi, Rusiya-Çin tərəfdaşlığı üçüncü ölkələrə qarşı yönəlməyib. Eyni zamanda o, daim inkişaf edir, təkmilləşir, yeni formatlar və istiqamətlər vasitəsilə şaxələnir. Onun normativ-hüquqi bazası genişlənir. Bununla bağlı ABŞ-ın CNBC telekanalı qeyd edir ki, iki liderin çıxışlarında bu cür ifadələr, eləcə də danışıqlar nəticəsində qəbul edilən sənədlər Qərbi gərginləşdirir. Çin və Rusiya müttəfiq olmasalar da, onların münasibətləri rahatlıq nikahı deyil, çoxqatlı və nüanslarla doludur. Bu nüanslardan biri də Ukrayna münaqişəsidir. Bu mövzuda danışan Putin çox lakonik çıxış edib: “Çinli dostlarımıza və həmkarlarımıza bu problemin həlli üçün irəli sürdükləri təşəbbüslərə görə minnətdarıq”. Rusiya Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun baş elmi işçisi Andrey Ostrovski bu xüsusda vəziyyəti belə izah edib: “Çinin mövqeyi dəyişməyib. O, 12 bəndlik planı irəli sürəndə əsas məsələ sülh danışıqları idi. Rusiya etiraz etmir. Lakin Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski Putinlə sülh danışıqlarını qəti şəkildə qadağan edib. Çin bu məsələdə ehtiyatlıdır. O, Qərbin təzyiqi altında Rusiya Federasiyasını qınamaqdan imtina etdi, lakin İsveçrənin toplayacağı Ukrayna sammitində iştirak etmək üçün qapını açıq qoyur”. Vaşinqtonda beyin mərkəzinin Avropa proqramının direktoru Sem Qrin deyir ki, Rusiya-Çin münasibətlərinin möhkəmlənməsi qaçılmazdır. Üstəlik, Qərb hökumətlərinin qərarları yalnız Moskva və Pekini arxa-arxaya dayanmağa sövq edir: “Nə Putin, nə də Si bir-birinin dəstəyi olmadan öz ölkələrində və dünya səhnəsində istədiklərinə nail ola bilməzlər. Digər tərəfdən, iki güc arasında münasibətlər simmetrik deyil. Çin özünü Rusiyadan qat-qat çevik apara bilər. Bununla belə, Çin və Rusiya arasındakı münasibətləri qeyri-bərabər tərəfdaşlıq kimi səciyyələndirmək düzgün deyil”. Londondakı Kinq Kollecinin eksperti Nataşa Kart da bunu təxminən eyni mənada ifadə edir: “Belə görünə bilər ki, Rusiya-Çin münasibətlərinin yeganə əsası Qərbə qarşı düşmənçilikdir. Amma Moskva ilə Pekini yaxınlaşdıran başqa komponentlər də var. Rusiya Çinlə ticarətdən, xüsusilə enerji sahəsində qazanc əldə edir. Mərkəzi Asiyada təhlükəsizliyin və sabitliyin təmin edilməsində Rusiya ilə əməkdaşlıqdan Çin də faydalanır. Rusiyanın döyüş təcrübəsini və Rusiyanın hərbi texnologiyalara yiyələnmə uğurunu öyrənmək Çin üçün də faydalıdır. Biz Qərbdə Çin-Rusiya münasibətlərinin gücünü düzgün qiymətləndirmirdik". 

Rusiya Ali İqtisadiyyat Məktəbinin Şərqşünaslıq Məktəbinin rəhbəri Andrey Karneyev məsələyə daha maraqlı prizmadan yanaşır: “Düşünməyə dəyər: niyə Çinlə strateji tərəfdaşlıq təxminən 30 ildir uğurla inkişaf edir? Sovetlər birliyi olanda isə 10 ildən az vaxt keçdi və SSRİ ilə Çin vuruşdular. Səbəb nə idi? O zaman ideologiya ön planda idi ki, biz bütün məsələlərdə vahid fikrə malik olmalıyıq. İndi də hər bir tərəf milli və dövlət maraqlarına üstünlük verir. Yəni biz bütün ideologiyaları tabe etmirik, amma deyirik: bəzi yerlərdə çox oxşar mövqelərimiz var, bəzi yerlərdə fərqli maraqlarımız var. Məsələn, Rusiya karbohidrogenləri ixrac edir, Çin isə idxal edir. Rusiya qiymətin yüksək olmasını, Çin isə aşağı olmasını istəyir. Bu yaxşıdır. Amma qazla bağlı, yəqin ki, “Sibir Gücü”nün ikinci qolunda da heç bir irəliləyiş olmayacaq. Münasibətlər tərəfdaşlar arasında olduğu kimi mübahisəsiz deyil”. Bununla belə, o bildirib ki, iqtisadi vəziyyət Rusiya üçün çox da əlverişli deyil. Məsələ ondadır ki, Çin ikinci dərəcəli sanksiyalardan yayınmaq istəyir. Və buna görə də, Çin Rusiyaya ikili təyinatlı material və avadanlıq tədarükünü davam etdirsə də, aparıcı Çin bankları ilə rubl və yuanla birbaşa ödənişlər həyata keçirilmir: “Biz üçüncü ölkələrdə bəzi kiçik banklar və ya vasitəçilər axtarmalıyıq”. Onu da qeyd edək ki, 2024-cü ildə Rusiya BRICS ölkələrinə sədrlik estafetini götürüb. Bu da iki ölkə üçün mühüm platforma hesab olunur. Braziliya, Rusiya, Hindistan, Cənubi Afrika Respublikası və Çinin daxil olduğu bu qurum mühüm güc mənbəyi hesab olunur. BRICS hazırda Yer kürəsinin üçdə birindən çoxunu (36%), dünya əhalisinin 45%-ni (3,6 milyard nəfər), ümumi neft hasilatının 40%-dən çoxunu və dünya mal ixracının təxminən dörddə birini təşkil edir. Bu assosiasiyanın mövcud olduğu nisbətən qısa müddət ərzində BRICS ölkələrinin ÜDM-i  artıq G7 ölkələrinin payını üstələyib. Qlobal iqtisadiyyatda BRICS və G7-nin payları arasındakı fərqin daha da genişlənəcəyi proqnozlaşdırılır. BRICS çərçivəsində əməkdaşlıq bir çox istiqamətlərdə davam edir. Milli valyutalarda hesablaşmalara və kreditləşməyə tam keçid və bunun məntiqi nəticəsi olaraq, vahid dövlətlərüstü valyutanın yaradılması planları müzakirə edilir. Bu da BRICS ölkələrinin təsir gücünün artmasına xidmət edir. 

Ramil QULİYEV







VİDEO

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ermənilərin təzə planı - Rusiyanı nəzarətdən təcrid etmək... - VİDEO

ABŞ rəsmisi ermənilərə çağırış etdi - Naxçıvana maneəsiz yol verməlisiniz... - VİDEO

İran indi də Qərbi azərbaycanlıların Ermənistana qayıdışına qarşıdır... - VİDEO

Aİ rəsmisi erməni müharibə canilərinin açıq müdafiəsinə qalxdı - Azərbaycan XİN-dən Borrelə sərt cavab...

İnkişaf edən ölkələrin “kollektiv maliyyə hədəfi” Bakıda müəyyən olunacaq - Əliyevin təşəbbüsü...

Neft-qaz gəlirlərinin azalması Azərbaycana faciə deyil, əgər...

SON XƏBƏRLƏR

21.06.2024 | 18:01
Alban abidələrinin mənimsənilməsinə Ermənistanın idman nazirliyi də qoşuldu...

21.06.2024 | 17:48
Səhhətində ciddi problemləri olanlar Həccə niyə buraxılır - həccdə ölmək üstünlük gətirirmi...

21.06.2024 | 17:34
Azərbaycan-AB Təhlükəsizlik dialoqunda həssas bir mövzu gündəm oldu - Sülh Fondunun ayrıseçkiliyi...

21.06.2024 | 17:21
MEDİA çap mətbuatının yaşamasına əvəzsiz dəstəyini davam etdirir...

21.06.2024 | 17:08
Avropa Birliyi Ermənistan məmurlarına 3 milyon avro "paket pulu" verdi…

21.06.2024 | 16:55
Mədəni abidələrə qarşı bu qədər qanunsuzluqlar cəzasız qalacaq?...

21.06.2024 | 16:43
Ermənistanda xüsusi təyinatlılar separatçıların "nümayəndəliyi"nə girdi, Şahramanyanın maşını əlindən alındı - VİDEO

21.06.2024 | 16:25
Ermənistan Fələstinin müstəqilliyini tanıdı, erməni səfir İsrail XİN-ə çağırıldı...

21.06.2024 | 16:17
Azərbaycan iki erməni hərbçinin qalıqlarını Ermənistana təhvil verdi - YENİLƏNDİ

21.06.2024 | 16:10
Putindən Rusiya-Şimali Koreya ittifaqına təpki göstərən Seula sərt cavab - Kiyevə silah verilsə...

21.06.2024 | 15:56
ABŞ səfirliyi həlak olan ANAMA əməkdaşının ailəsinə başsağlığı verdi

21.06.2024 | 15:35
İrandan qaçaqmalçılıq yolu ilə 60 kiloqram marixuana gətirən 3 narkokuryer Bakıda yaxalandı

21.06.2024 | 15:07
Beyləqan Polis Şöbəsinə yeni rəis müavini təyin edildi

21.06.2024 | 14:50
“Gömrük orqanlarında xidmət haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edildi

21.06.2024 | 14:26
Ermənistan Kərkini qaytarmağa hazırlaşır...

21.06.2024 | 14:18
Avtobus yoluna çıxan nəqliyyat vasitələri üçün cərimə artırılır...

21.06.2024 | 14:03
Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyeva Botanika İnstitutunun yeni binasının açılışında iştirak edib və Nəbatat Bağında görülən işlərlə tanış olublar - FOTO

21.06.2024 | 13:58
Neftçalada liseydə 35 min manatlıq yeyinti - cinayət işi başlandı

21.06.2024 | 13:42
Polineziyasının hakim partiyası Kanakidə zorakılıq aktlarının Fransa tərəfindən məqsədli şəkildə törədildiyini açıqladı...

21.06.2024 | 13:19
Aİ rəsmisi erməni müharibə canilərinin açıq müdafiəsinə qalxdı - Azərbaycan XİN-dən Borrelə sərt cavab...

21.06.2024 | 13:12
Növbədənkənar parlament seçkilərilə bağlı Prezidentə müraciət edildi...

21.06.2024 | 13:03
В Армении назревает гражданская война - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

21.06.2024 | 12:46
Putindən Ukraynaya təklif və xəbərdarlıq - şərtlərimiz sonsuza qədər keçərli olmayacaq...

21.06.2024 | 12:34
"Azərbaycan ilə Rusiya arasında humanitar və təhsil sahələrində əməkdaşlıq uğurla inkişaf edir" - Prezidentin köməkçisi

21.06.2024 | 12:23
Cəbrayılda minatəmizləmə zamanı partlayış baş verdi

21.06.2024 | 12:11
Bakıda Rusiya-Azərbaycan Ekspert Şurasının 5-ci iclası keçirilir

21.06.2024 | 11:47
Növbədənkənar parlament seçkilərinin səbəbləri açıqlandı

21.06.2024 | 11:36
Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 70 milyarda yaxınlaşır...

21.06.2024 | 11:25
Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

21.06.2024 | 11:05
Messidən yeni rekord - Amerika Kubokunun tarixinə düşdü

21.06.2024 | 11:03
Putinin Şimali Koreya səfəri 3-cü dünya müharibəsinin qapılarını açdı - CANLI

21.06.2024 | 11:00
"Rusiyada Ermənistanda olduğundan çox erməni yaşayır" -Benon Sevan

21.06.2024 | 10:30
Məşhur reper sərxoş halda saxlanıldı

21.06.2024 | 10:10
Rusiya səfiri Cənubi Koreya XİN-ə çağırıldı - Putinin imzaladığı sənədə görə...

21.06.2024 | 10:05
"ABŞ Azərbaycan ilə yenilənmiş və daha möhkəm ikitərəfli əlaqələri dəstəkləyir" - Antoni Blinken

21.06.2024 | 10:00
Bakının 2 rayonunun qaz təchizatında fasilə yaranacaq - XƏBƏRDARLIQ

21.06.2024 | 09:30
“Aclıq oyunları”nın aktyoru 88 yaşında vəfat etdi

21.06.2024 | 09:27
"Ermənistanda konstitusiya, müvafiq qanunlar və ölkədaxili normativ-hüquqi aktlar əsasında Azərbaycana qarşı olan ərazi iddialarına son qoyulmalıdır" - Prezident

21.06.2024 | 09:26
"ATƏT-in Minsk qrupu və onunla bağlı olan bütün institutların fəaliyyətinə rəsmən xitam verilməsinin vaxtı çoxdan yetişib" - Prezident İlham Əliyev

21.06.2024 | 09:23
25 ildə Azərbaycan bələdiyyələri bircə dənə orta məktəb yaratmadı...

21.06.2024 | 09:20
Qubada 2 tondan çox çətənə kolu aşkarlandı - DİN açıqladı

21.06.2024 | 09:13
Antoni Blinken Prezident İlham Əliyevə zəng edib - TƏCİLİ

21.06.2024 | 09:10
Bu gün müəllimlərin sertifikatlaşdırma imtahanına start veriləcək

21.06.2024 | 09:05
Bakı Təşəbbüs Qrupu Nyu-Yorkda beynəlxalq konfrans keçirib

21.06.2024 | 09:00
Azərbaycanda yay fəsli başladı

21.06.2024 | 08:49
İspaniya millisi 1/8 finala vəsiqə qazandı

21.06.2024 | 08:40
Orta aylıq əmək haqqı 1007 manata çatdı, rəqəm mübahisəli qarşılandı - əhalinin neçə faizi bu qədər əmək haqqı alır…

21.06.2024 | 00:03
Goranboy sakini Cəbrayılda tank əleyhinə minaya düşdü

20.06.2024 | 22:48
Fransa BTQ-nin BMT-dəki tədbirində iştirak edəcək bəzi şəxsləri hava limanından buraxmadı - FOTO

20.06.2024 | 22:47
Bəstəkar Pikə Axundova ilə gənclərin görüşü keçiriləcək

20.06.2024 | 22:35
Qərbi Azərbaycan İcmasından Ermənistana çağırış - qovulmuş azərbaycanlıların qayıdışına şərait yaradın...

20.06.2024 | 21:39
Hikmət Hacıyev Avropa ittifaqında razılaşmalar əldə etdi...

20.06.2024 | 21:37
Ya AAK ləğv olunmalıdır, ya da Müdafiə Şuraları müəssisələrdə təşkil olunmamalıdı...

20.06.2024 | 20:52
Ermənistan Ukrayna konfransında qərbli dostların gözləntisini son anda yerə vurdu...

20.06.2024 | 20:36
Avropa təşkilatlarında seçkisonrası vəzifə davası başlayıb - kuluarlarda alver gedir...

20.06.2024 | 20:21
İnkişaf edən ölkələrin “kollektiv maliyyə hədəfi” Bakıda müəyyən olunacaq - Əliyevin təşəbbüsü...

20.06.2024 | 20:07
Neft-qaz gəlirlərinin azalması Azərbaycana faciə deyil, əgər...

20.06.2024 | 19:51
“Mənim seçki platformamda Makronun fotosu olmasın” - partiyadaşlardan etiraz...

20.06.2024 | 19:37
Zəngəzurun açılışına hazırlıq başladı - Paşinyan konstitusiya komissiyasına tapşırıq verdi...

20.06.2024 | 19:21
“Polad Həşimov şəhid olduqdan sonra oğlum orduya getdi və Suqovuşanda həlak oldu” - Şəhid İsmayıl Kərimovun atası...

20.06.2024 | 19:07
Fransanın 36 "SEZAR"ı Ermənistana "44 günlük" yeni fəlakət hazırlayır...

20.06.2024 | 18:52
Paşinyanın delimitasiya siyasətində Zəngəzur planları - çox ilgincdir...

20.06.2024 | 18:37
Dünya böyüyən təhlükədə - COP29-dan çox şey asılı olacaq...

20.06.2024 | 18:24
Kərim Vəliyev Serbiyada "Yugoimport SDPR" şirkətində, döyüş sistemləri zavodunda olub - FOTO

20.06.2024 | 18:21
Rusiya kiçik bir gürcü partiyasının müraciəti ilə Gürcüstanın taleyini həll edə bilər…(?)

20.06.2024 | 18:19
YAP-ın Xətai təşkilatının ərazi partiya təşkilatında növbəti görüş keçirildi

20.06.2024 | 18:06
Əliyev iqlim dəyişmələrinə qarşı mübarizədə inkişaf edən ölkələr üçün yeni yanaşma təklif etdi

20.06.2024 | 17:52
Orta məktəblərdə çoxlu sayda tibb bacısı yeri boşdur - niyə...

20.06.2024 | 17:48
Prezident daxili işlər orqanları ilə bağlı iki sənədə dəyişiklik etdi

20.06.2024 | 17:38
Rəisinin ölümündən sonra Ermənistanın ABŞ-la təmasları güclənib...

20.06.2024 | 17:25
Tolerant mühit COP29-un hədəflərinin tam icrasında vacib şərtdir...

20.06.2024 | 17:12
YAP parlament seçkisini 2 ay tezləşdirdi - fövqəladə çağırışın əsasları...

20.06.2024 | 17:03
Fələstin administrasiyası dağılacaq - Netanyahunu hədələdilər...

20.06.2024 | 16:50
Ermənilər Qarabağda ağlagəlməz yerlərdə minalar basdırıblar - beynəlxalq tədbirdə ifşa...

20.06.2024 | 16:34
MEDİA onlayn və çap mediaya dəstək müsabiqəsinin nəticələrini açıqladı... - FOTO

20.06.2024 | 16:23
Mirzoyan: "Sülh müqaviləsinin bir ay ərzində imzalanmasını vacib hesab edirik"

20.06.2024 | 16:11
“Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” müsabiqəsi ilə bağlı maarifləndirici sessiya keçiriləcək

20.06.2024 | 16:06
Aynurə Zeynalova: "Azərbaycanda sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların sayı artıb"

20.06.2024 | 15:54
Cavanşir Feyziyev: "Sonuncu hərbi əmr" çağdaş Udmurt - Azərbaycan ədəbiyyatları arasında ilk mənəvi körpüdür...

20.06.2024 | 15:49
"Təəssüflə etiraf etmək lazımdır ki, son illər ərzində abidələrimiz məhz istifadəçilər tərəfindən ciddi təsirlərə məruz qalmışdır" - Mədəniyyət Nazirliyi

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930