KÖHNƏ VERSİYA            

Neft-qaz gəlirlərinin azalması Azərbaycana faciə deyil, əgər...

Image

Aparılan hesablamalara əsasən, ölkəmizdə ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsalı neft-qaz sektorunda cari ilin yanvar-may aylarında əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə eyni səviyyədə qalaraq, 17 milyard 222,8 milyon manat olub. Amma sözü gedən məhsulların ixracı və onların gətirdiyi gəlirlər məsəlsində vəziyyət bir qədər fərqlidir. 

Məsələ burasındadır ki, cari ilin ilk beş ayında ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə qaz ixracı həcmində artım olsa da, Azərbaycanın mavi yanacaqdan gəliri iki dəfə azalıb. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, yanvar-may aylarında ölkədən 9 milyard 912,6 milyon kubmetr təbii qaz ixrac edilib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,9 faiz çoxdur.

İxrac edilən təbii qazın dəyəri 3 milyard 451,1 milyon dollar olub.

Xatırladaq ki, 2023-cü ilin eyni aylarında Azərbaycandan 7 milyard 103 milyon dollar dəyərində, yəni, 9 milyard 362,7 milyon kubmetr təbii qaz ixrac edilib. Hesabat dövründə qazın hər 1000 kubmetrinin qiyməti 614-dən 348 dollara düşüb. Üstəlik, “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” üzrə neft gəlirləri də azalıb. Bəs, neft-qaz gəlirləri azalırsa, bu, iqtisadiyyata necə təsir göstərəcək? Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Məzahir Əfəndiyev  bildirir ki, dünyada dördüncü sənaye inqilabının çağırışları ənənəvi təbii resurslardan alternativ resurslara keçidi əhatə edir: “Azərbaycan da praktiki olaraq bu istiqamətdə lazımi addımları atır”. Deputat dünyada istər neft, istər qazın qiymətinin dəyişkən olduğuna diqqət çəkir: “Əgər ilyarım bundan öncə qazın hər min kubmetrinin qiyməti 2 min dollardan artıq idisə, bu gün bundan qat-qat aşağıdır. Bu da, şübhəsiz ki, dövlət büdcəsinin gəlirlərinə təsir göstərir”. Amma onun sözlərinə görə, hökumət Azərbaycanda iqtisadiyyatın inkişafı, onda müəyyən zərərli təsirlərin aradan qaldırılması istiqamətində tədbirlər görür və bunun nəticəsidir ki, bu ilin dövlət büdcəsində qeyri-neft sektorundan əldə olunan gəlirlərin həcmi artır: “Bu da müəyyən mənada neft-qazdan olan itkilərin kompensasiya olunması anlamını verir. Lakin iqtisadiyyat inkişaf etdiyi üçün bütün iqtisadiyyatdakı və dövlət büdcəsindəki gəlirlər, xərclər tam dəqiqliyi ilə hesablanmalıdır. Mümkün qədər elə etmək lazımdır ki, dövlət büdcəsində gəlir hissəsi ilə xərc hissəsi arasında balans olsun. Ancaq iqtisadçı Natiq Cəfərli məsələ ilə bağlı “Azadlıq” radiosuna bildirib ki, Azərbaycan iqtisadiyyatının neft və qaz gəlirlərindən asılı olması tendensiyası uzun illərdir davam edir: “Neftdən asılılıq yeni bir məsələ deyil. 2002-2003-cü illərdən, yəni ölkəyə böyük neft pullarının gəlməsindən bəri həm ümumi daxili məhsulda, həm büdcənin formalaşmasında, əsas da xarici ticarətdə neft və qazdan asılılıq faiz nisbətində dəyişməyib. İndi qaz ucuzlaşır, gəlir azalır. Başqa bir problem isə ondan ibarətdir ki, neftin hasilatı kəskin düşür. Mayda biz 500 min bareldən az neft hasil etdik. 2000-ci illərdən bəri bu, ilk dəfədir baş verirdi. Bu isə o deməkdir ki, neftdən gələn gəlirlər də kəskin azalır”. Ekspert bunda qorxulu heç nə görmür: “Dövlət Neft Fondunda, Mərkəzi Bankda kifayət qədər və büdcə formalaşması üçün üçillik ehtiyatlar var. Eyni zamanda, xarici borc da ÜDM nisbətində aşağı səviyyədədir və Azərbaycanda MDB ölkələr arasında ən yaxşı göstəricidir. Amma tendensiya davamlı olarsa, nə olacaq? Əsas sual budur. Hökumət yeni istehsal sahələri yarada biləcəkmi?”. Ekspert hesab edir ki, təxirəsalınmaz tədbirlərə ehtiyac var.

Bunlar fonunda qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi Azərbaycan hökumətinin 2010-cu illərdən sonra qarşısına qoyduğu əsas prioritet istiqamətdir. Buna görə də sosial-iqtisadi inkişafın müasir mərhələsində əsas vəzifələrdən biri iqtisadiyyatın diversifikasiyası ilə bağlı qeyri-neft sektorunun inkişafı və onun ixrac potensialının gücləndirilməsindən ibarətdir. Bunun da səbəbi odur ki, ölkə iqtisadiyyatının diversifikasiya olunması, ölkəyə gələn valyuta axınlarının artırılması, iqtisadiyyatın sağlamlaşdırılması, həmçinin məşğulluq problemlərinin həlli və ölkədə vətəndaşlara layiqli iş yerlərinin yaradılmasında qeyri-neft ixracı çox önəmlidir. Qeyri-neft sektorunun inkişafı bir tərəfdən ölkənin ixrac potensialının inkişafına təsir göstərir, digər tərəfdən isə əmək tutumlu sahələr olduğuna görə yeni iş yerlərinin açılmasına və əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə şərait yaradır. Daha bir mühüm məqam odur ki, ölkə iqtisadiyyatının dayanıqlılığının artırılmasında qeyri-neft sektorunun ixrac potensialının ciddi əhəmiyyəti var. Bu fonda qeyri-neft sektorunun ixrac məhsullarının dünya bazarlarına çıxarılmasına imkan verən beynəlxalq layihələrin hazırlanması, ölkənin ixrac potensiallı məhsullarının bazarlarda möhkəmlənməsi üçün dünya dövlətləri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi, bu əlaqələrdən ixrac potensialının artırılması tədbirlərində fəal istifadə edilməsi olduqca vacibdir. Ekspertlərin krincə, müasir texnologiyaların tətbiqi ilə yeni müəssisələrin yaradılması qeyri-neft sektorunun inkişafında yeganə düzgün yol kimi dəyərləndirilməlidir. Belə müəssisələrin qurulması üçün xarici və daxili kapitalın indikindən daha böyük həcmlərdə cəlb edilməsi olduqca vacibdir. Xüsusən də bu yatırımlar dördüncü sənaye inqilabının tələbləri səviyyəsində müasir müəssisələrin qurulmasına istiqamətləndirilsə, sahibkarlar dünyada gedən proseslərə daha tez uyğunlaşa bilərlər.

Ramil QULİYEV







VİDEO

Borrel gethagetdə də türk düşmənçiliyini yerə qoymadı... - VİDEO

İki gündə Ermənistana ikinci şok - təcili sülh bağlanmasa... - VİDEO

Paşinyanın son hərəkətləri Qərbi qəzəbləndirdi - İrəvana xəbərdarlıq edildi... - VİDEO

“...Məktəblərdən və valideynlərdən gələn hər bir siqnala çevik reaksiya verilməlidir” - Vilayət Eyvazov

Azərbaycan BRİCS üzvlüyünə rəsmi iradəsini ortaya qoydu...

Azərbaycan-Pakistan əməkdaşlıq potensialı hələ tam işə düşməyib - Əliyev bunun üçün səfər etmişdi...

SON XƏBƏRLƏR

12.07.2024 | 23:06
Erməni müğənninin oğurladığı "Qarabağ" mahnısı "YouTube"dan silindi - BƏYANAT

12.07.2024 | 22:53
"Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərbaycan-Ermənistan sülh sazişini tamamlayacaq" - Ərdoğan

12.07.2024 | 20:53
Ermənilər arasında "tarix çəkişməsi" qızışır - kilsə cəmiyyəti “zəhərləyə” bilməyəcək...

12.07.2024 | 20:38
Rusiya Ermənistanı sözlə hədələməkdən hələ kənara çıxa bilmir - vəziyyət 2 kürsüdə oturmaqdan da pisdir...

12.07.2024 | 20:24
Azərbaycandan imtina etdi, Ukraynaya "hə" dedi - bu da Yaponiya...

12.07.2024 | 20:10
General Kərəm Mustafayev qeyri-müəyyən vəziyyətdə qalıb - aydın olan tək şey…

12.07.2024 | 19:55
Oyuncaq mağazalarında deşici gücə malik lazer fənərlər nə ixtiyarla satılır...

12.07.2024 | 19:41
Heydər Əliyevin 1994-də Kasablankada başlatdığı Kəşmirə dəstək siyasəti davam edir - ən yeni olay...

12.07.2024 | 19:27
Qərb-Gürcüstan münasibətləri gərginləşir - arada əzilən Ermənistan olacaq...

12.07.2024 | 19:14
Azərbaycanda kağız pulun yerini başqa pul tutacaq...

12.07.2024 | 19:00
“...Məktəblərdən və valideynlərdən gələn hər bir siqnala çevik reaksiya verilməlidir” - Vilayət Eyvazov

12.07.2024 | 18:47
Quraqlıq daha ciddi problemə çevrilməyə başlayır

12.07.2024 | 18:31
Azərbaycan BRİCS üzvlüyünə rəsmi iradəsini ortaya qoydu...

12.07.2024 | 18:17
Putin Ukrayna məsələsində meydan oxuyur - NATO 2025 kampaniyasına hazırlaşır...

12.07.2024 | 18:03
“Azərbaycan kəşfiyyatı ilə razılaşdı və Xankəndidə qaldı” - revanşçılar yeni repressiya dalğasına başladı...

12.07.2024 | 17:48
Azərbaycanda oğlan uşaqlarının say artımı rəqəmi ildən-ilə böyüyür...

12.07.2024 | 17:35
Azərbaycan-Pakistan əməkdaşlıq potensialı hələ tam işə düşməyib - Əliyev bunun üçün səfər etmişdi...

12.07.2024 | 17:21
Azərbaycan və Pakistan - güzəştli ticarət və 2 milyardlıq sərmayənin zamanı yetişdi...

12.07.2024 | 17:07
"İslamabadı Bakıya oxşadacağıq" - Baş nazir paytaxtın baş planını belə təqdim etdi…

12.07.2024 | 16:54
Regionlarda yeni sənaye-aqrar istehsal sahələri yaradılır - əlverişli mühit və güzəştlər öz işini görür...

12.07.2024 | 16:40
150 nəfərin deputatlığa namizədliyi təsdiqləndi...

12.07.2024 | 16:34
Naxçıvanda axtarışda olan 506 nəfər saxlandı...

12.07.2024 | 16:27
Rusiyadan sərt açıqlamalar - "soyuq müharibə"yə geri dönürük, həm Ukraynanı, həm də NATO-nu yox etməliyik...

12.07.2024 | 16:22
“Qarşılıqlı etimad üzərində qurulan Azərbaycan-Pakistan əlaqələri yeni inkişaf dövrünü yaşayır” - Vüqar Rəhimzadə

12.07.2024 | 16:18
Azərbaycanda xüsusilə ağır cinayətlər törədən 119 kriminal qrup zərərsizləşdirildi

12.07.2024 | 16:15
Astaranın qəhrəman oğlu Əli

12.07.2024 | 16:11
Fransa Ukraynaya 2 min əsgər göndərir - Rusiya hərəkətə keçdi...

12.07.2024 | 16:01
Azərbaycan Aşıqlar Birliyində yeni layihə üzərində iş gedir

12.07.2024 | 16:00
MSK deputatlığa namizədlərin qeydiyyatı prosesinə həsr olunan seminar keçirib

12.07.2024 | 15:52
Azyaşlını təhqir edən tərbiyəçi və bağça rəhbərliyi polisə çağırıldı...

12.07.2024 | 15:44
Tələbələrə nəqliyyatda güzəştlər edilə bilər...

12.07.2024 | 15:38
QHT üç aylıq layihə həyata keçirir

12.07.2024 | 15:28
Sabiq generalın milyonluq əmlakı satışa çıxarıldı - hərracı udan da özləri oldu...

12.07.2024 | 15:06
310 nömrəli bağçada uşağı təhqir edən tərbiyəçi işdən qovuldu...

12.07.2024 | 14:38
Dörd nəfərin kartından 8 minə yaxın pul oğurlayan şəxslər yaxalandı...

12.07.2024 | 14:10
Bakıda qadını aldadıb 8 min manatını aldılar, adına kredit götürdülər...

12.07.2024 | 13:51
31 il öncə itkin düşən ana və övladının nəşinin qalıqları Saatlıda dəfn olundu

12.07.2024 | 13:43
Xocalıda azərbaycanlılara qarşı soyqırım törədən Raşid Beqlaryana hökm oxundu

12.07.2024 | 13:35
Prezident İlham Əliyevin Pakistana dövlət səfəri başa çatıb

12.07.2024 | 13:22
Prezident İlham Əliyev İslamabadda hərbi sərgi ilə tanış oldu - FOTO/YENİLƏNDİ

12.07.2024 | 13:10
MEDİA fərdi jurnalist müsabiqəsinin nəticələrini açıqladı

12.07.2024 | 13:03
Денис Казанский и Мардан Украинец выступает против Азербайджана - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

12.07.2024 | 12:45
Rusiyadan Ermənistanda Aİ missiyası ilə bağlı açıqlama - "Bizi narahat edən odur ki..."

12.07.2024 | 12:32
Ərdoğan Azərbaycan-Ermənistan sülh danışıqları ilə bağlı açıqlama...

12.07.2024 | 11:59
Bakı-İstanbul reysi yenə təxirə düşdü... - bu cür "xidmətlə" hara "uçuruq" hörmətli AZAL?

12.07.2024 | 11:48
Pakistan Prezidentinin adından Azərbaycan Prezidentinin şərəfinə dövlət ziyafəti verilib

12.07.2024 | 11:30
Yevlaxda qanunsuz odlu silah və narkotikaya görə bir sıra şəxslər saxlanılıb

12.07.2024 | 11:18
"Birləşdik-2024" təliminin açılışı oldu... - FOTO

12.07.2024 | 11:05
Rusiya bu ölkə ilə uzunmüddətli neft müqaviləsi imzalayacaq

12.07.2024 | 11:02
Ermənistanda sorğu keçirildi, nəticələr dəhşətdir - CANLI

12.07.2024 | 11:00
Sinem Kobal bu filmdə baş rola çəkiləcək

12.07.2024 | 10:23
İslamabadda Prezident İlham Əliyevin Pakistan Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

12.07.2024 | 10:15
"Bütün qələbə şansları itirilsə, mübarizəni dayandırmağa hazır olacağam" - Baydendən ŞOK AÇIQLAMA

12.07.2024 | 10:10
Xəzər rayonunda 41 yaşlı kişini avtomobil vurub

12.07.2024 | 10:05
COP29 viza müraciət sistemi aktivləşdirilib - qaydalar açıqlandı

12.07.2024 | 10:00
Cem Yılmazdan xəbər var - yaxtasını 55 milyona satıb

12.07.2024 | 09:40
Xətai rayonunun bəzi ərazilərində qaz olmayacaq - sakinlərə XƏBƏRDARLIQ

12.07.2024 | 09:30
“Lazım gəlirsə, bu mövzuları da Makronla müzakirə edərik" - Ərdoğandan Fransa açıqlaması

12.07.2024 | 09:24
Məktəb islahatları bitmək bilmir - fənlərin növbəti dəfə yeni tədris qaydaları başlanır...

12.07.2024 | 09:17
"Zirə" Avropa Liqasına qələbə ilə başladı

12.07.2024 | 09:12
Pakistan həmişə Azərbaycanın Qarabağla bağlı mövqeyini dəstəkləyib - Baş nazirdən açıqlama

12.07.2024 | 09:08
Tovuzda “Mercedes” qəza törədib, xəsarət alanlar var

12.07.2024 | 09:06
İlham Əliyev Pakistanda bəyan etdi - "Biz qardaşıq və dostuq"

12.07.2024 | 08:41
Maşın sürənlərə xəbərdarlıq - avtobus sürücüləri də sizə nəzarət edəcək...

12.07.2024 | 01:20
"Azərbaycan və Pakistan istənilən beynəlxalq məsələdə bir-birini dəstəkləyir" - Prezident İlham Əliyev

12.07.2024 | 00:30
Böyük Zəfərin ilk qığılcımı - Tovuz döyüşlərindən 4 il ötür...

12.07.2024 | 00:22
Fransa 1 il hökumətsiz qala bilər, Makron ölkəni bu hala saldı....

11.07.2024 | 22:17
İstanbulda təhsildən kənar qalmış azərbaycanlı uşaqlar üçün 3 günlük seminar keçirildi... - VİDEO

11.07.2024 | 21:31
Pakistanın Baş naziri adından Prezident İlham Əliyevin şərəfinə rəsmi nahar verilib

11.07.2024 | 21:18
Bayden öz (can) hayında, ANCA Qarabağda hələ də "piy axtarır"...

11.07.2024 | 21:04
Avrasiyada “dəhlizlər müharibəsi”ndə Azərbaycanın mövqeyi həlledici təsirə malikdir...

11.07.2024 | 20:48
Azərbaycan iqtisadi artıma görə 2 qonşudan geri qalır - niyə?..

11.07.2024 | 20:35
Qarabağ Dirçəliş Fondunun təşəbbüsü ilə Bakıda “Qarabağ gecəsi” xeyriyyə konserti keçirilib

11.07.2024 | 20:35
ABŞ da Azərbaycanın sülh yanaşmasını dəstəklədi - top erməni tərəfdədir...

11.07.2024 | 20:21
Gürcüstandakı proseslər Paşinyanın “kürkünə birə saldı” - Qərbə çıxışımız olmayacaq...

11.07.2024 | 20:07
Prezident İlham Əliyev və Şahbaz Şərif mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər - FOTO/YENİLƏNDİ

11.07.2024 | 20:06
Qərb Ukraynanı ərazi güzəştlərinə çağırır - Kiyev yarı yolda buraxıla bilər

11.07.2024 | 20:05
Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Azərbaycanla Pakistan arasında imzalanmış sənədlərin mübadiləsi mərasimi olub - FOTO

11.07.2024 | 19:52
Orban Avropa liderlərinə məktub yazdı - "Rusiya 2 aya Ukraynanı..."

11.07.2024 | 19:38
“Anadır arzulara... Qarabağ” mahnısı ilə Ermənistanı məhkəmədə necə vuracağıq?..

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyul 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031