KÖHNƏ VERSİYA            

Söz və fikir azadlığı cəmiyyətimizin atributuna çevrildi - ölkənin demokratik tərəqqi yolu...

Image

Hər kəsin doğulduğu andan müəyyən hüquq və azadlıqları vardır, bunlar təbii və ya əsas olaraq qəbul edilir. Azadlıq insanın sahib olduğu ən dəyərli şeydir. Fəaliyyət azadlığına malik olan insan kim olduğunu və bu dünyada yerinin harada olduğunu anlaya bilər.

Azadlıq daxili prinsipləri, idealları və ideyaları ifadə etmək istəyini yerinə yetirməyə imkan verir. Azadlıq anlayışı cəmiyyətin bütün sahələrində mövcuddur. Məsələn, insan və vətəndaş azadlığı, şəxsi, iqtisadi, siyasi, sosial azadlıq buna misal olaraq göstərilə bilər. 

Söz azadlığı ədalətli vətəndaş cəmiyyəti qurmaq üçün ən mühüm vasitədir 

Dünyada hər şey kimi, azadlıqların və hüquqların da qanunla təmin edilmiş müdafiəyə ehtiyacı var. Hüquq insan azadlığının ölçüsünü ifadə edən, dövlət tərəfindən qəbul edilən və ya sanksiyalaşdırılan, pozuntulardan qorunan ümumi məcburi formal müəyyən edilmiş normalar sistemidir. Azərbaycan Konstitusiyası da bu fonda anadan olduğu andan ona məxsus olan insan hüquq və azadlıqlarına təminat verir. Eyni zamanda, burada qeyd olunur ki, hüquq və azadlıqların qəbulu, onlara riayət edilməsi və qorunması dövlətin vəzifəsidir. Lakin bizim hüquq və azadlıqlarımız təkcə milli hüquqi sahədə deyil, həm də beynəlxalq müstəvidə, məsələn, 1948-ci il Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsində öz əksini tapıb.

Çox vaxt konkret insan hüquq və ya azadlığının sosial həyatın hansı sahəsinə aid olduğunu dəqiq müəyyən edə bilmirik, çünki bəzi azadlıqlar və hüquqlar əlaqəli sahələrin kəsişməsində yerləşir. Bu kəsişən sahə daha çox söz azadlığı və məlumat hüququnu əhatə edir. Qeyd olunan azadlıq və hüququ daha ətraflı nəzərdən keçirək. Yeni informasiya erası ərəfəsində informasiya hüququ hüquq və azadlıqlar sistemində getdikcə əhəmiyyətli rol oynayır. Bütün həyat fəaliyyətimiz bilik üzərində qurulur və ona əsaslanaraq, uyğun davranış növünü seçirik. Nə qədər çox məlumatımız olsa, bir o qədər çox imkanlar və inkişaf yolları müşahidə edə bilərik. Bəs, müəyyən bir vəziyyətdə nə etmək, məhdud resurslardan ən yaxşı şəkildə necə istifadə etmək olar? Bu məsələlərin həlli əvvəllər əldə edilmiş və təhlil edilmiş informasiya səviyyəsindən yaranacaq. Nəticə etibarı ilə, informasiya insan üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir, çünki onsuz o, qarşısında duran problem və vəzifələrin həlli, hüququnu həyata keçirmək və azadlıqdan istifadə etmək üçün bir çox yollardan yeganə düzgün olanı seçə və tam fəaliyyət göstərə bilməyəcək. Söz azadlığınızdan istifadə etmək fəal şəkildə hərəkətə çağıran, motivasiya ilə kütlələrə təsir edən şəxslər, təşkilatlar və birliklər üçün faydalıdır. Parlaq şüarlar, vədlər, gözəl natiqlik - bütün bunlar təmsil etdikləri sosial qrupların maraqları və hüquqları uğrunda mübarizə aparan vətəndaş cəmiyyəti institutlarının silahıdır. Vətəndaş cəmiyyətinin strukturuna öz daxili həyatını müstəqil şəkildə tənzimləyən müxtəlif qeyri-dövlət institutları, məsələn, peşəkar və korporativ birliklər, siyasi partiyalar daxildir. Vətəndaş cəmiyyəti qurarkən nəzərə almaq lazımdır ki, bəzən bu, cəmiyyətin sosial təşkilinin əldə edilmiş səviyyəsi kimi başa düşülür ki, burada insanın bir fərd kimi hüquq və azadlıqları, dövlətə münasibətdə şəxsi maraqları təmin edilir. Müasir Azərbaycanda hüquq və azadlıqlar beynəlxalq hüququn hamı tərəfindən tanınmış prinsip və normalarına uyğun olaraq tam şəkildə tanınır və təmin edilir. Eyni zamanda 1948-ci il BMT-nin Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 19-cu maddəsində təsbit olunmuş norma və prinsiplər də gözlənilir. Burada qeyd olunur: “Hər kəsin fikir və ifadə azadlığı hüququ vardır; bu hüquqa heç bir müdaxilə olmadan öz fikirlərinə sahib olmaq azadlığı, dövlət sərhədindən asılı olmayaraq istənilən KİV vasitəsilə məlumat və ideyaları axtarmaq, almaq və yaymaq azadlığı daxildir”. Beləliklə, söz azadlığı həqiqəti əks etdirən məlumatı müəyyən edərək və əldə etmək yolu ilə ədalətli vətəndaş cəmiyyəti qurmaq üçün ən mühüm vasitədir. 

Məlumat azadlığının təmin olunmasında, plüralizmin inkişaf etdirilməsində vətəndaş fəallığı vacibdir 

Bütün dünyada  dövlət strukturları ölkədə baş verən faktların, hadisələrin dərcinə müəyyən formada nəzarət edir. Əgər bu, onların siyasətinə ziddirsə, o zaman onların “təvazökarlığının” dərəcəsindən asılı olaraq mediaya təzyiq etmək ehtimalı yüksəkdir. Bu cür təsirin məqsədi dövlətin planlaşdırdığı proqramların vaxtından əvvəl tənqid edilməsi ilə icrasının pozulmasının qarşısını almaqdır. 

Bu, heç də dövlətin hər hansı məlumatın açıqlanmasına qadağalar tətbiq etməsi demək deyil. Bununla belə, reallığa fikir verməmək mümkün deyil. Bütün məlumat vətəndaşlara çatmır, çox vaxt onun yalnız fraqmentləri açılır, bu da bəzən   mahiyyəti gizlətməyə imkan verir. Bu, vətəndaşların məlumat almaq hüququnun gizli şəkildə pozulması hesab oluna bilərmi? Bu suala cavab verməzdənöncə qeyd edək ki, dövlətyönlü mediada məlumatların süzülməsindən xilas ola bilməzsiniz, bu, hər bir dövlət qurumuna xasdır. Alternativ məlumat əldə etmək üçün başqa imkanları axtarmaq qalır. Məsələn, siz xarici mediaya müraciət edə və onların məlumatlarını bəzi milli resurslardan yayılan məlumatlarla müqayisə edə bilərsiniz. Bütün yuxarıda deyilənlərdən belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, siz məlumat almaq hüququnuzla bağlı passiv mövqe tuta bilməzsiniz, diqqətli və aktiv olmaq və heç bir fakta göz yummağa imkan verməmək vacibdir. Tarix həmişə qaliblər tərəfindən yazılır. Ona görə də biz təmin etməliyik ki, dövlət “informasiya arenasında” qalib gəlməsin. Əslində, Azərbaycan dpvləti dı məhz belə cəmiyyətin qurulmasında maraqlıdır. Elə dövlətin yaratdığı şərait fonunda vətəndaş cəmiyyətinin fəal üzvləri medianın müstəqilliyi, tam və etibarlı məlumat almaq hüququnun qorunması üçün səylə mübarizə aparmalıdırlar. Digər məlumat mənbələrindən danışarkən qlobal interneti, xüsusən də bu resurs vasitəsilə sosial şəbəkələrə, məşhur insanların bloqlarına və “canlı jurnallara” daxil olmaq imkanını qeyd etmək lazımdır. Bu mənbələrə müraciət etməklə hər zövqə uyğun istənilən məlumatı əldə edə bilərik. Bloqqerlər və aktiv internet istifadəçiləri öz səhifələrinə mümkün qədər çox oxucu cəlb etmək üçün əllərində olan bütün nitq formalarında fikir və hisslərini ifadə edən böyük sözlərdən istifadə etməkdən çəkinmirlər. Belə bir fikir yarana bilər ki, bu, Konstitusiyanın bəyan etdiyi və demokratik cəmiyyətin əsasını təşkil edən söz azadlığıdır. Bəs gəlin düşünək, hər hansı bir məsələ ilə bağlı, hətta hazırda ən aktual olan fikir və ideyaları ictimai sahədə saxlamaq və nümayiş etdirmək təhlükəsizdirmi? Hər kəs bloqqerin səhifəsinə daxil ola bilər. Qonaq qeyri-adekvat xarakter və ya formalaşmamış, asanlıqla təklif olunan şəxsiyyət və ya uşaq olduqda təhlükəli vəziyyət yarana bilər. Bəlkə interaktiv reallıqdan kənarda baş verənlər haqqında düşüncələrin, hisslərin, emosiyaların və təcrübələrin İnternetdə yerləşdirilməsini məhdudlaşdırmaq mexanizmi haqqında düşünməyə dəyər? Axı İnternetdə konstitusiya quruluşunun əsaslarını dəyişdirməyə, ölkənin bütövlüyünü pozmağa, dövlətin təhlükəsizliyinə xələl gətirməyə, sosial, irqi, milli və ya dini ədavəti qızışdırmağa çağıran bir cəmiyyətlə qarşılaşa bilərsiniz. Bu və ya digər bloqun, internet saytının və sairn dərc üçün yararlı olub-olmamasına kim qərar verəcək? Kriteriyaları kim hazırlayacaq? Konstitusion söz azadlığının icazəsiz pozulması olacaqmı? Əgər siz səhvlər və uğursuzluqlar olmadan işləyə biləcək güclü, effektiv aparat hazırlayırsanız, o zaman söz azadlığının pozulması mütləq olmayacaq, çünki yalnız qanunla qadağan olunmuş məlumatları yayan internet resursları bloklanacaq. Qanuna əməl olunmayan digər mənbələrin hər hansı başqa səbəbdən bağlanması dövlətə sərfəli deyil. Bu mənada prosesə bütün cəmiyyət diqqət etməli, çatəşmazlıqlara qarşı fəal mübarizə aparmalıdır.

Samirə SƏFƏROVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.







VİDEO

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ermənilərin təzə planı - Rusiyanı nəzarətdən təcrid etmək... - VİDEO

ABŞ rəsmisi ermənilərə çağırış etdi - Naxçıvana maneəsiz yol verməlisiniz... - VİDEO

İran indi də Qərbi azərbaycanlıların Ermənistana qayıdışına qarşıdır... - VİDEO

“Euronews” Bakıda və Zəngilanda keçirilən minalarla mübarizə üzrə Beynəlxalq Konfransdan yazdı

Ermənistan Azərbaycana "atəşkəsə ikitərəfli nəzarət mexanizmi" yaratmağı təklif edir - Paşinyan nəyi güdür?..

Prezident İlham Əliyev Milli Qurtuluş Günü münasibəti ilə paylaşım edib - FOTO

SON XƏBƏRLƏR

19.06.2024 | 18:16
Putin və Kim razılaşdı - Rusiya və Şimali Koreyaya hücum olsa...

19.06.2024 | 18:00
Partiyadaşları seçki kampaniyasında Makronun şəkillərindən rəsmən imtina etdi, sadə fransızlar isə onu artistə bənzətdi...

19.06.2024 | 17:43
Ermənistan XİN daha bir pozucu bəyanat yaydı, Ayxan Hacızadədən də sərt cavab aldı - buna görə izahat verməlidirlər...

19.06.2024 | 17:27
Ceyhun Bayramov pakistanlı həmkarı ilə ikitərəfli və regional məsələləri müzakirə edib

19.06.2024 | 17:00
"Bu cür tədbirlər və müzakirələr daha yaxşı gələcək üçün ilkin şərti asanlaşdırır" - İvo Yosipoviç

19.06.2024 | 16:56
"Qarabağ"ın Çempionlar Liqasındakı rəqibi açıqlandı

19.06.2024 | 16:50
Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində “Balanslaşdırma, azaltma, uyğunlaşma və davamlılıq” mövzusu müzakirə olunub

19.06.2024 | 16:35
"Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə önəmli işlər görür" - Çexiyanın sabiq Baş naziri

19.06.2024 | 15:22
Rusiya XİN-dən Parisin İrəvanı silahlandırmasına reaksiya - "...növbəti silahlı qarşıdurmanı təhrik edirlər"

19.06.2024 | 14:41
Makron Yeni Kaledoniyada onunla görüşən etirazçı lideri də həbs etdirdi...

19.06.2024 | 14:17
Bakıda
“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının rəsmi açılış mərasimi keçirildi

19.06.2024 | 13:53
Rusiya ATƏT PA-da iştirakını dayandırır...

19.06.2024 | 13:38
Goranboyda narkokuryer 2 kq tiryək və heroinlə saxlandı

19.06.2024 | 12:49
Polis əməliyyat keçirdi - 105 kiloqram narkotik vasitə aşkar olundu

19.06.2024 | 12:20
"Azərbaycan dünyada mina problemindən ən çox əziyyət çəkən ölkələrdən biridir" - Hikmət Hacıyev

19.06.2024 | 11:48
"Müstəmləkəçilik siyasətini davam edən dövlətlər buna son qoymalıdır" - Prezidentin köməkçisi

19.06.2024 | 11:43
"Fransanın regionda militarizasiya siyasətinin həyata keçirilməsi regiona ciddi təhdiddir" - Hikmət Hacıyev

19.06.2024 | 11:00
577 zəvvar Məkkədə həyatını itirib - ərəb diplomatlardan açıqlama

19.06.2024 | 10:30
"Bunlar faşistlərdir, bunlar pis insanlardır” - Tramp Baydeni "bombaladı"

19.06.2024 | 10:23
"Kiçik ada dövlətlərinin üzləşdiyi problemlərin həlli COP29 sədrliyimizin gündəliyində duran prioritet məsələlərdən olacaq" - Prezident

19.06.2024 | 10:12
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan planetimizin gələcəyi üçün müsbət nəticələr əldə etmək üçün səylərini əsirgəmir"

19.06.2024 | 10:10
İspaniyada "El-Kassiko"ların vaxtı açıqlandı

19.06.2024 | 10:10
"Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi qısa zaman ərzində yüksək nüfuz və etimad qazanıb" - Prezident

19.06.2024 | 10:08
Prezident İlham Əliyev “COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda keçirilən Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının iştirakçılarına müraciət edib

19.06.2024 | 10:00
"10 ildən sonra ABŞ-ın dövlət borcu 50 trilyon dolları keçəcək" - Konqresdən AÇIQLAMA

19.06.2024 | 09:30
Sabunçuda 43 yaşlı qadını avtomobil vurub

19.06.2024 | 09:10
Portuqaliya millisindən əzmkar geridönüş!

19.06.2024 | 09:00
“Fransa Cənubi Qafqaz regionuna soxulmaq üçün..." - İcmadan sərt BƏYANAT

19.06.2024 | 08:21
Ərdoğan Paşinyanla Türkiyə-Ermənistan münasibətlərini müzakirə edib

18.06.2024 | 22:01
Türkiyə millisindən əzmkar qələbə!

18.06.2024 | 21:25
Qarabağda o qədər qoyub qaçdılar ki..."İtinə tök"...

18.06.2024 | 20:01
Ukrayna baş prokuror müavininin bahalı əmlakı ölkəni qarışdırdı - baş prokuror Ali Radaya çağırıldı

18.06.2024 | 19:42
Ermənistan və Fransa rejimi Cənubi Qafqazda yeni müharibə ocağı yaradır - Müdafiə Nazirliyi sərt xəbərdarlıq etdi...

18.06.2024 | 17:21
Türkiyə kəşfiyyatı Moskvada ikinci böyük terror hücumunun qarşısını aldı...

18.06.2024 | 16:50
Fələstin administrasiyası dağılacaq, başqa bir Qəzza yaranacaq - Norveçdən İsrailə fəlakət xəbərdarlığı...

18.06.2024 | 16:24
Azərbaycan insan hüquqlarını, ədaləti və sülhü özünün inkişaf yolu seçib - ŞƏRH

18.06.2024 | 14:23
Hacıqabulda altı fermadan 10 min manatlıq oğurluq edən dəstə ifşa edildi

18.06.2024 | 13:55
Fransa Ermənistana CAESAR özüyeriyən artilleriya sistemləri verir...

18.06.2024 | 12:57
"Qərb Ermənistandan alət kimi istifadə edir" - Rusiya XİN

18.06.2024 | 12:29
Taleyin ümidinə buraxılan uşaqlar, tənha qadınlar, “ata”lar və bağlı qapılar…

18.06.2024 | 10:26
Bakıda “Sağlam Gələcəklərin Proqnozlaşdırılması” Qlobal Sammiti işə başlayıb

18.06.2024 | 10:00
"Ay-ulduzlular" Gürcüstan millisinə qarşı

18.06.2024 | 09:44
Qusarda qəbirləri dağıdan şəxs yaxalandı - DİN

18.06.2024 | 09:41
"Rusiya ilə Şimali Koreyanın yaxınlaşmasından narahatıq" - ABŞ-dan AÇIQLAMA

18.06.2024 | 09:00
Hamburqda liman işçiləri tətilə başladılar

18.06.2024 | 08:30
Bayden NATO-nun baş katibi ilə görüşüb

18.06.2024 | 08:09
Cüdoçularımız Avropa Kubokunda 8 medal qazanıblar

18.06.2024 | 08:05
“İlahi ibadət” adlı tədbir keçirilib

17.06.2024 | 23:34
Delimitasiyanın növbəti mərhələsi Zəngəzurda başlaya bilər - Paşinyan açıqladı...

17.06.2024 | 22:47
“Euronews” Bakıda və Zəngilanda keçirilən minalarla mübarizə üzrə Beynəlxalq Konfransdan yazdı

17.06.2024 | 18:48
Serbiya prezidenti xəbərdarlıq etdi - 3-4 ay ərzində böyük bir münaqişə baş verəcək...

17.06.2024 | 17:13
"Neftdollar paktının" 50 illik dövrü bitdi... Dünyanı nə gözləyir... Yeni "gizli paktın" dövrü gəlir...

17.06.2024 | 16:37
Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla TDT-nin Şuşa zirvəsinə hazırlığı müzakirə etdi

17.06.2024 | 13:50
Netanyahu hərbi kabineti ləğv etdi - yeni kabinet olmayacaq...

17.06.2024 | 13:16
İrəvanda etirazlarda iştirak edən 12 nəfərə cinayət işi açıldı...

17.06.2024 | 12:33
Oğuzda çətənə kolları becərənlər və narkokuryerlər saxlandı

17.06.2024 | 11:58
Ermənistan Azərbaycana "atəşkəsə ikitərəfli nəzarət mexanizmi" yaratmağı təklif edir - Paşinyan nəyi güdür?..

17.06.2024 | 10:52
Lerikdə 4 tondan artıq xaş-xaş məhv edilib - DİN

17.06.2024 | 10:49
Vitse-prezidentin dəfnində 4 nəfər vəfat edib

17.06.2024 | 10:46
"Ermənistanın və Qarabağın feodal- klerikal elitası mənə imkan vermədi ki..."- Paşinyan

16.06.2024 | 20:12
İsveçrədəki Ukrayna konfransının yekun sənədini 91 ölkədən 80-i dəstəklədi...

16.06.2024 | 15:16
Rostovda təcridxanada iki nəzarətçini girov götürən İŞİD-çilər məhv edildi

16.06.2024 | 14:18
Şahbaz Şərif Prezident İlham Əliyevə zəng edib

16.06.2024 | 11:10
Mehriban Əliyeva Qurban Bayramı münasibətilə bağlı paylaşım edib - FOTO

16.06.2024 | 10:53
Ermənistan Naxçıvan istiqamətində mövqelərimizi növbəti dəfə atəşə tutub...

16.06.2024 | 10:06
"Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi COP29-dan əvvəl imzalana bilər"

16.06.2024 | 10:00
“Avro 2024”: Belçika və Fransa yığmaları üz-üzə

16.06.2024 | 09:40
2- ci Karib böhranı başladı- ABŞ və Rusiya atom sualtı qayıqları üz- üzə dayanıb, işə Kanada gəmiləri də qarışdı....

16.06.2024 | 09:30
Bakıda Qurban bayramı namazı qılındı

15.06.2024 | 21:18
Ərdoğan Azərbaycan xalqını təbrik etdi

15.06.2024 | 21:10
Prezident Qurban Bayramı münasibətilə paylaşım etdi - FOTO

15.06.2024 | 19:12
“Qarabağ gecəsi” xeyriyyə konsertinə bilet alın, doğma Qarabağın bərpasına dəstək olun

15.06.2024 | 19:04
Zatulindən acı etiraf- "Rusiya Ermənistana görə gecikdi"...

15.06.2024 | 19:02
İlham Əliyev "konstitusiyanı dəyişin" dedi- Paşinyan "yaxın 1 ayda saziş imzalaya bilərik " cavabı verdi...Yanlışlıq haradadır?

15.06.2024 | 18:57
"Şuşa Bəyannaməsi Qars müqaviləsi ilə müqayisə oluna bilər" - Aydın Quliyev

15.06.2024 | 18:54
Ulu Öndər Heydər Əliyev hər bir qələbəmizin rəmzidir - ŞƏRH

15.06.2024 | 18:52
Ev telefonu ilə yaşlılara zəng edib onların 240.900 dollarını və 55.100 manatını ələ keçirdilər - DİN vətəndaşlara çağırış etdi...

15.06.2024 | 16:28
Xudatda narkotik dövriyyəsində şübhəli bilinən iki nəfər saxlandı

15.06.2024 | 16:11
Gəncədə nişanlandığı iddia olunan 14 yaşlı qızın valideynləri polisə çağırıldı

15.06.2024 | 16:07
"Bir millət, iki dövlət, bir yumruq!.." - Vüqar Rəhimzadə

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930