KÖHNƏ VERSİYA            

Mərkəzi Asiyanın və Çinin vacib nəqliyyat qovşağı Azərbaycandır...

Image

Ötən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq, Çin və Mərkəzi Asiya arasında münasibətlər son dərəcə dinamik şəkildə inkişaf edir. Bu müddətdə Çin dünyanın aparıcı dövlətlərindən biri kimi mövqeyini daha da gücləndirib. 1992-ci ildə Mərkəzi Asiya ölkələri müstəqillik əldə etdikdən cəmi bir il əvvəl Çinin dünya ÜDM-də payı cəmi 1,71% təşkil edirdi.

Amma hazırda Çinin qlobal ÜDM-dəki payı 20%-ə çatır. Çin ABŞ-dan sonra dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatına çevrilib və artıq yaxın tezlikdə lider mövqeyə yüksələcək. Bu fonda Çinin Mərkəzi Asiyaya xüsusi münasibətu regionun taleyinə birbaşa təsir edir.

Qey edək ki, Mərkəzi Asiya regionunun beynəlxalq münasibətlər sisteminə daxil olması Sovet İttifaqının dağılmasından sonrakı dövrə təsadüf edir. Mərkəzi Asiya ölkələri içərisində Çin üçün geostrateji və iqtisadi olaraq ən vacib ölkə Qazaxıstandır. Bu arada Çinin xarici işlər naziri Van Yi Qazaxıstanın öz müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü müdafiəsində Pekinin ona qətiyyətli dəstək verməyə hazır olduğunu bildirib. Çin naziri bu bəyanatı Astanada Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə görüşündən sonra verib. Son illərdə Çinin sədri Si Tsinpin ölkəsinin Qazaxıstana dəstəyini ifadə edən buna bənzər bəyanatlar verib. Van Yi görüşdən sonra deyib ki, Çin Qazaxıstan prezidentinin inkişaf strategiyası və mühüm tədbirlər təşəbbüslərini dəstəkləyəcək və hər hansı xarici qüvvələrin bu ölkənin daxili işlərinə qarışmasına qarşı qətiyyətlə çıxış edəcək. Bir çox şərhçilər bildirirlər ki, Moskva 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya müdaxilə edəndən bəri Çin Qazaxıstanı və başqa Mərkəzi Asiya ölkələrini dəstəkləyəcəyinə dair çoxsaylı bəyanatlar verib. Tokayev öz növbəsində Çin-Qazaxıstan münasibətlərini təqdir edib və bildirib ki, onun nəhəng qonşusu Qazaxıstanın etibarlı partnyoru olaraq qalacaq: “Çin diplomatiyası dünya siyasətlərində mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Qazaxıstan-Çin münasibətləri olduqca əhəmiyyətlidir”. Bu həftə Astanada Çinin, Hindistanın, İranın, Qırğızıstanın, Pakistanın, Rusiyanın, Tacikistan və Özbəkistanın xarici işlər nazirləri Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) iclası çərçivəsində görüş keçirirlər. Burada bəyan edildiyinə görə ŞƏT ölkələri liderlərinin növbəti sammiti də iyulun 3-4-də Qazaxıstan paytaxtında keçiriləcək.  Mərkəzi Asiyanın ərazisinə görə ən böyük, eyni zamanda təbii ehtiyatlarına görə ən zəngin ölkəsi olan Qazaxıstanın Çinlə 1765 km uzunluğunda sərhədi var. Qazaxıstan təkcə neft və təbii qaz kimi karbohidrogen ehtiyatları ilə deyil, eləcə də uran kimi kritik yeraltı resurslar baxımından da olduqca zəngin ölkədir. Bundan başqa, Qazaxıstan Çindən Avropaya uzanan regionlararası tranzit marşrutların və ticarət dəhlizlərinin də keçdiyi ölkədir. Bütün bu unikal amillər Qazaxıstanı Çinin gözündə daha dəyərli edir. Çinin sürətlə artan enerji tələbatını da Pekinin regiona marağını şərtləndirən əsas amillərdən biri kimi qəbul etmək olar. Mərkəzi Asiyanın zəngin enerji mənbələri enerji idxalını müxtəlifləşdirməkdə maraqlı olan Çin üçün olduqca cəlbedici görünür. Əsasən Yaxın Şərq kimi qeyri stabil bölgələrdən enerji idxal edən Çin alternativ kəmərlərin çəkilməsinə enerji təhlükəsizliyinin vacib aspekti kimi yanaşır. 

Çin Mərkəzi Asiya ilə iqtisadi əlaqələrini yalnız enerji idxalı ilə məhdudlaşdırmır, həm də region iqtisadiyyatının ayrı-ayrı sahələrində də fəallıq göstərir. Regionun hidrokarbon və digər təbii resurslarının istismarında Çin şirkətləri yaxından iştirak edir.  Çinin Mərkəzi Asiyada xüsusi maraqlarının olmasına baxmayaraq Pekin bölgədə hərbi iştirakdan imtina edir. Pekində belə hesab edirlər ki, regionda hərbi bazalar saxlamaq həm bölgə xalqları arasında Çinfobiya meyillərinin güclənməsinə, həm də Rusiya ilə münasibətlərin korlanmasına səbəb ola bilər. Həmçinin Çin özünün Mərkəzi Asiya siyasətində Rusiya faktoruna xüsusi həssaslıqla yanaşır və çalışır ki, atdığı addımlar Moskvanı qıcıqlandırmasın. Çin Şanxay Əməkdaşlığı Təşkilatı çərçivəsində bölgədə Rusiya ilə münasibətləri balanslaşdırmaq siyasətinə üstünlük verir. Eyni zamanda Mərkəzi Asiya dövlətləri də Çinlə əlaqələrinə özlərinin xarici siyasətlərini, ixrac bazarlarını və investisiya mənbələrini müxtəlifləşdirmək vasitəsi kimi baxır.  Çinin Mərkəzi Asiya ölkələri ilə bağlı siyasətində Azərbaycan da mühüm rol oynayır.  Çünki Mərkəzi Asiyadan keçən nəqliyyat dəhlizlərinin Qərbə uzanması Azərbaycan vasuitəsilə mümkündür. Bu fonda təkcə Qərb ölkələri deyil, müasir dövrümüzdə dünya iqtisadiyyatında aparıcı mövqedə dayanan Çin də Azərbaycanı yaxın tərəfdaşı və müttəfiqi kimi qəbul edir. Çindən Avropaya qədər uzanan nəqliyyat yolları tranzit olaraq Azərbaycandan keçir. Çin Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Orta Dəhliz) formalaşmasında xüsusilə maraqlıdır. Çindən Avropaya və əks istiqamətə gedən yüklər Mərkəzi Asiya və Azərbaycandan keçir. Ümumiyyətlə, Azərbaycan Mərkəzi Asiya, həmçinin Çin üçün vacib nəqliyyat qovşağıdır. Bu arada “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC cari ilin dörd ayı ərzində Orta Dəhlizlə yük daşımalarının həcminin 2023-cü illə müqayisədə 35 faiz artırıb. qurumunsədri Rövşən Rüstəmov Çində Orta Dəhliz və Azərbaycanın bu dəhlizdəki mühüm rolundan danışarkən bildirib ki, Çinin Sian limanından bu dəhlizlə ümumilikdə 60 blok qatar yola salınıb. Tərəflər Orta Dəhlizin rəqabət və yükdaşıma qabiliyyətini artırmaq üçün Çin tərəfinin dəmir yolu ilə tranzit daşımaların və Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit marşrutu üzrə daşımaların subsidiyalaşdırılması haqqında fikir mübadiləsi aparıb. “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin Qərb-Şərq istiqamətində Türkiyə və Azərbaycandan Çinə qayıdan yük axınının formalaşdırılmasına kömək etməyə hazır olduğunu bildirilib.

Ramil QULİYEV







VİDEO

Zelenski Türkiyəni şoka saldı – Ankara çirkin oyuna görə İsveçrə və Ukraynadan izahat istədi... - VİDEO

Ermənistan Ukrayna sammitində qərbli dostların gözləntisini yerlə bir etdi... - VİDEO

Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ermənilərin təzə planı - Rusiyanı nəzarətdən təcrid etmək... - VİDEO

İrlandiya təcrübəsi Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlərdə Ermənistan üçün yaxşı nümunədir...

Azərbaycan Ərəb Şərqinin mühüm siyasi-iqtisadi oyunçusuna çevrilir...

MEDİA çap mətbuatının yaşamasına əvəzsiz dəstəyini davam etdirir...

SON XƏBƏRLƏR

22.06.2024 | 18:09
Paşinyan Zəngəzurda "məğlubiyyəti qələbəyə çevirmək" kursu götürdü...

22.06.2024 | 17:44
Belarus-Ermənistan münasibətləri daha da kəskinləşdi...

22.06.2024 | 16:57
Əliyevin bu müraciətindən sonra ABŞ-ın başqa yolu qalmadı - Minsk Qrupu buraxılacaq...

22.06.2024 | 16:33
İsrail Ermənistanı hədələdi - səbəb Fələstindir

22.06.2024 | 15:16
ABŞ Rusiyanın viza mərkəzini bağlayır - Zaxarova Vaşinqtonu hədələdi...

22.06.2024 | 14:57
SAXUR XALQININ ŞƏHİD QIZI - FOTO

22.06.2024 | 14:53
Türkiyə - Ukrayna münasibətlərində son günlərin "Ekumenik kilsə gərginliyi" nə deməkdir?...

22.06.2024 | 12:32
İki möhtəşəm fakt

22.06.2024 | 12:22
BMT - də Fransa müstəmləkələri ilə bağlı Bakı Təşəbbüs Qrupuna xüsusi jest edildi

22.06.2024 | 12:20
"Azərbaycan nəinki ənənəvi enerji mənbələrinə, o cümlədən bərpaolunan enerjiyə sərmayə yatıranlar üçün cəlbedicidir" - Prezident

22.06.2024 | 12:19
Naxçıvanın sabiq naziri vəkil təyin edildi...

22.06.2024 | 12:14
"Bərpaolunan enerjidən istifadəyə olduqca düşünülmüş yanaşma tətbiq edilməlidir"

22.06.2024 | 12:13
"Hədəfimiz ixracdır" - “Euronews” televiziyasında Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi yayımlanıb

22.06.2024 | 11:00
Şəmkirdə narkotiklərin satışında təqsirləndirilən şəxs yaxalanıb

22.06.2024 | 10:30
"Baydenin bu qərarı Ukraynanı çətin vəziyyətə salır" - WSJ nəşri

22.06.2024 | 10:05
Bu gün ingilis dili müəllimləri sertifikasiya imtahanı verəcəklər

22.06.2024 | 10:03
Kəlbəcərdə mövqelərimiz atəşə tutuldu...

22.06.2024 | 10:00
Bu ölkədə güclü yağışlar 19 nəfərin həyatına son qoydu

22.06.2024 | 09:26
Bakının bu ərazilərində də metro olacaq - rəsmi açıqlama

22.06.2024 | 09:25
"Naxçıvanbank" bank kimi mövcud olmaq şansını çoxdan itirmişdi...

22.06.2024 | 09:22
Fransa Niderlandla bacarmadı, Ukrayna və Avstriya qalib gəldi

22.06.2024 | 09:18
Britaniyanın ən varlı ailəsinin 4 üzvü cəza aldı - QALMAQAL

22.06.2024 | 08:44
Azərbaycanda anaları 1 dəfədən artıq hamilə qalmaqdan qorxudan xəbər yayıldı...

22.06.2024 | 00:15
Zelenski Türkiyəni şoka saldı – Ankara çirkin oyuna görə İsveçrə və Ukraynadan izahat istədi... - VİDEO

21.06.2024 | 23:19
Ermənistan Ukrayna sammitində qərbli dostların gözləntisini yerlə bir etdi... - VİDEO

21.06.2024 | 22:44
Nazirlikdən sənət adamlarının senzura iddialarına cavab gəldi - bundan söhbət gedə bilməz...

21.06.2024 | 21:51
Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” müsabiqəsi ilə bağlı maarifləndirici sessiya keçirildi

21.06.2024 | 20:53
İrlandiya təcrübəsi Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlərdə Ermənistan üçün yaxşı nümunədir...

21.06.2024 | 20:38
Ermənistan parlamentində Avropa Birliyinə üzvlük referendumu ilə bağlı dinləmələr gedir...

21.06.2024 | 20:24
Ermənistan rəhbərləri hər yerdə Putinin, Lukaşenkonun düşmənləri ilə ünsiyyət qururlar - Tixanovskaya…

21.06.2024 | 20:09
Fransa Senatının qərarından əvvəl “Total”ı Azərbaycan neftindən qovmalıyıq - 33 tövsiyə...

21.06.2024 | 19:54
Əliyev Blinkenə - Minsk Qrupu buraxılsın, Ermənistan konstitusiyası dəyişdirilsin - İrəvana təzyiqlər artdı...

21.06.2024 | 19:43
Növbədənkənar parlament seçkilərilə bağlı Prezidentə müraciət edildi... - YENİLƏNDİ

21.06.2024 | 19:39
Xaricdən 5 manata idxal olunan kolbasa marketdə 20 manata satılır…

21.06.2024 | 19:26
Özlərini buraxan deputatlar yenidən parlamentə düşmək istəyəcəkmi? - 2-ci fakt...

21.06.2024 | 19:12
Bakıdan Fransaya növbəti zərbə - əlindən nəsə gəlməyən Makron əsarətdə saxladığı xalqlara zülmü artırır...

21.06.2024 | 18:58
Azərbaycan Ərəb Şərqinin mühüm siyasi-iqtisadi oyunçusuna çevrilir...

21.06.2024 | 18:43
Ermənistanda Fransa qoşunları ilə bağlı rəsmi müzakirə başladı...

21.06.2024 | 18:34
Belarus XİN Ermənistana nota verdi

21.06.2024 | 18:29
Qrant layihələri və elmin inkişafı...

21.06.2024 | 18:15
Mirzoyan sazişə hazır deyil - hamını aldadır, Azərbaycanı şərləyir...

21.06.2024 | 18:01
Alban abidələrinin mənimsənilməsinə Ermənistanın idman nazirliyi də qoşuldu...

21.06.2024 | 17:48
Səhhətində ciddi problemləri olanlar Həccə niyə buraxılır - həccdə ölmək üstünlük gətirirmi...

21.06.2024 | 17:34
Azərbaycan-AB Təhlükəsizlik dialoqunda həssas bir mövzu gündəm oldu - Sülh Fondunun ayrıseçkiliyi...

21.06.2024 | 17:21
MEDİA çap mətbuatının yaşamasına əvəzsiz dəstəyini davam etdirir...

21.06.2024 | 17:15
Nazir Vilayət Eyvazov DİN-in Hərbi İnstitutunun növbəti məzunları qarşısında çıxış etdi... - FOTO

21.06.2024 | 17:08
Avropa Birliyi Ermənistan məmurlarına 3 milyon avro "paket pulu" verdi…

21.06.2024 | 16:55
Mədəni abidələrə qarşı bu qədər qanunsuzluqlar cəzasız qalacaq?...

21.06.2024 | 16:50
Lənkəranın Şilavar və Nüvədi kəndinin yolları sakinləri bezdirib - çala-çuxurların yaratdığı problemlər...

21.06.2024 | 16:43
Ermənistanda xüsusi təyinatlılar separatçıların "nümayəndəliyi"nə girdi, Şahramanyanın maşını əlindən alındı - VİDEO

21.06.2024 | 16:25
Ermənistan Fələstinin müstəqilliyini tanıdı, erməni səfir İsrail XİN-ə çağırıldı...

21.06.2024 | 16:17
Azərbaycan iki erməni hərbçinin qalıqlarını Ermənistana təhvil verdi - YENİLƏNDİ

21.06.2024 | 16:14
Şəhid Mais Mirzəcanovun doğum gününə həsr olunmuş tədbir

21.06.2024 | 16:10
Putindən Rusiya-Şimali Koreya ittifaqına təpki göstərən Seula sərt cavab - Kiyevə silah verilsə...

21.06.2024 | 15:56
ABŞ səfirliyi həlak olan ANAMA əməkdaşının ailəsinə başsağlığı verdi

21.06.2024 | 15:52
Azərbaycanın Dövlət Vergi Xidməti Budapeştdə sərgidə təmsil olundu

21.06.2024 | 15:35
İrandan qaçaqmalçılıq yolu ilə 60 kiloqram marixuana gətirən 3 narkokuryer Bakıda yaxalandı

21.06.2024 | 15:07
Beyləqan Polis Şöbəsinə yeni rəis müavini təyin edildi

21.06.2024 | 14:50
“Gömrük orqanlarında xidmət haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edildi

21.06.2024 | 14:26
Ermənistan Kərkini qaytarmağa hazırlaşır...

21.06.2024 | 14:18
Avtobus yoluna çıxan nəqliyyat vasitələri üçün cərimə artırılır...

21.06.2024 | 14:03
Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyeva Botanika İnstitutunun yeni binasının açılışında iştirak edib və Nəbatat Bağında görülən işlərlə tanış olublar - FOTO

21.06.2024 | 13:58
Neftçalada liseydə 35 min manatlıq yeyinti - cinayət işi başlandı

21.06.2024 | 13:42
Polineziyanın hakim partiyası Kanakidə zorakılıq aktlarının Fransa tərəfindən məqsədli şəkildə törədildiyini açıqladı...

21.06.2024 | 13:19
Aİ rəsmisi erməni müharibə canilərinin açıq müdafiəsinə qalxdı - Azərbaycan XİN-dən Borrelə sərt cavab...

21.06.2024 | 13:03
В Армении назревает гражданская война - ПРЯМАЯ ТРАНСЛЯЦИЯ

21.06.2024 | 12:46
Putindən Ukraynaya təklif və xəbərdarlıq - şərtlərimiz sonsuza qədər keçərli olmayacaq...

21.06.2024 | 12:34
"Azərbaycan ilə Rusiya arasında humanitar və təhsil sahələrində əməkdaşlıq uğurla inkişaf edir" - Prezidentin köməkçisi

21.06.2024 | 12:23
Cəbrayılda minatəmizləmə zamanı partlayış baş verdi - bir nəfər həyatını itirdi, yaralılar var...

21.06.2024 | 12:11
Bakıda Rusiya-Azərbaycan Ekspert Şurasının 5-ci iclası keçirilir

21.06.2024 | 11:47
Növbədənkənar parlament seçkilərinin səbəbləri açıqlandı

21.06.2024 | 11:36
Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 70 milyarda yaxınlaşır...

21.06.2024 | 11:25
Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

21.06.2024 | 11:05
Messidən yeni rekord - Amerika Kubokunun tarixinə düşdü

21.06.2024 | 11:03
Putinin Şimali Koreya səfəri 3-cü dünya müharibəsinin qapılarını açdı - CANLI

21.06.2024 | 11:00
"Rusiyada Ermənistanda olduğundan çox erməni yaşayır" -Benon Sevan

21.06.2024 | 10:30
Məşhur reper sərxoş halda saxlanıldı

21.06.2024 | 10:10
Rusiya səfiri Cənubi Koreya XİN-ə çağırıldı - Putinin imzaladığı sənədə görə...

21.06.2024 | 10:05
"ABŞ Azərbaycan ilə yenilənmiş və daha möhkəm ikitərəfli əlaqələri dəstəkləyir" - Antoni Blinken

21.06.2024 | 10:00
Bakının 2 rayonunun qaz təchizatında fasilə yaranacaq - XƏBƏRDARLIQ

XƏBƏR ARXİVİ

«    İyun 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930